ΕΝΑΣ ΑΕΤΟΣ 1947 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ (ΑΦΙΕΡΩΜΑ)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ

ΕΝΑΣ ΑΕΤΟΣ
Στίχοι: Παραδοσιακό
Μουσική: Παραδοσιακό
Ερμηνεία: Γιώργος Παπασιδέρης
Κλαρινο : Α.Χαλκιόπουλος (=Τάσος Χαλκιάς)
78ρης της COLUMBIA DG-6643 “Ένας αετός / Το φεγγάρι κάνει κύκλο” 1947
Vinyl, 7″, 45 RPM, Single “Ένας αετός / Το φεγγάρι κάνει κύκλο” 1961

Ο Γιώργος Παπασιδέρης με το συγκρότημα του

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ

 

ΕΝΑΣ ΑΕΤΟΣ

Ένας αϊτός μωρέ ένας αϊτός
καθότανε ναι μωρέ, καθότανε
αχ ένας αϊτός καθότανε
στον ήλιο και λιαζότανε
ναι μωρέ λιαζότανε

Και τσίμπαγε τα νύχια του
μωρέ τα νυχάκια του
αχ και τσίμπαγε τα νύχια του
τα νυχοποδαράκια του
του μωρέ ποδαράκια του

Ε την πέρδικα που πιάσατε
ε μωρέ που πιάσατε
αχ την πέρδικα που πιάσατε
να μην την εχαλάσετε
ε μωρέ χαλάσετε
για’θα την βάλω σε χρυσό κλουβί
να με ξυπνάει κάθε πρωί

Ο Γανυμήδης στον Όλυμπο.
Ερυθρόμορφος αττικός καλυκωτός κρατήρας. Αποδίδεται στον Ευχαρίδη, περίπου 490-480 π.Χ. Ο Γανυμήδης, κρατώντας οινοχόη, ετοιμάζεται να γεμίσει τη φιάλη που κρατά ο Δίας. Στην παράσταση απεικονίζεται και ο αετός, παραπέμποντας στην αρπαγή του Γανυμήδη. Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο, 1999.10.14

ΑΕΤΟΣ
Γενικά Χαρακτηριστικά
Αρπακτικό πουλί, με εντυπωσιακή εμφάνιση, προικισμένο με οξύτατη όραση και κυρτό γαμψό ράμφος. Τα πόδια του έχουν 4 δάχτυλα, 3 μπρος και 1 πίσω με νύχια αγκιστροειδή με τα οποία αρπάζει και κομματιάζει την λεία του. Ζει και χτίζει τη φωλιά του σε απρόσιτους βράχους ορεινών περιοχών. Οι νεοσσοί του είναι αδέξιοι στην αρχή γι αυτό τους ανατρέφει για πολύ καιρό με μεγάλη επιμέλεια. Το πέταγμά του είναι μεγαλοπρεπές. Πολλές φορές καθώς πετάει αργά με τα φτερά του ανοιχτά και ακίνητα, μοιάζει σαν να γλιστράει μέσα στον αέρα. Εκμεταλλεύεται επιτήδεια τα ανοδικά ρεύματα του αέρα για να ανεβαίνει σε μεγάλα ύψη χωρίς προσπάθεια. Έχουν υπολογίσει πως ο αετός μπορεί να πετάξει με ταχύτητα 31 μέτρα το δευτερόλεπτο, ένας φτερωτός κεραυνός.                                                 Στην Ελληνική μυθολογία
Ο αετός, στις μυθολογίες όλων των λαών, κατέχει εξέχουσα θέση και θεωρείται θεϊκό πτηνό.
Ήταν το σύμβολο του Δία και φορέας του θεϊκού του όπλου του κεραυνού. Ο αετός είναι το ιερό πουλί του Δία (Διὸς ὂρνις). Όταν οι θεοί μοίρασαν τα πουλιά, έτυχε στον Δία ο αετός, το πουλί που πετάει ψηλότερα από όλα, κοντά στον ήλιο, χωρίς να καίγονται τα φτερά του. Λεγόταν ακόμη ότι, όταν ο Δίας ενηλικιώθηκε και κίνησε εναντίον των Τιτάνων, φανερώθηκε αετός και από τότε τον έκανε ιερό σύμβολό του και τον καταστέρωσε. (Ερατοσθένους Καταστερισμοί, 1,30) Λεγόταν ακόμη ότι ο Δίας έστειλε τον αετό του για να αρπάξει τον ωραίο Γανυμήδη και να τον φέρει στον Όλυμπο και ότι τον τίμησε κάνοντάς τον αστερισμό στον ουρανό, σε ανάμνηση της πράξης του. Σύμφωνα με μία κρητική παράδοση, ο αετός ανέλαβε την προστασία και δια¬τροφή του Δία, αμέσως μετά την γέννησή του. Τάιζε τον Δία με μέλι και όταν ο μικρός ακόμη θεός κοιμόταν, άπλωνε τις φτερούγες του από πάνω του και τον έκρυβε από το διαπεραστικό βλέμμα του Κρόνου. Σαν αγγελιοφόρος του Δία, εκτελεί την εντολή του, να μεταφέρει από τη γη στον Όλυμπο τον πανέμορφο νεαρό Γανυμήδη για να γίνει ο οινοχόος των θεών, (ο Γανυμήδης που ραντίζει έναν αετό, συμβολίζει την υπερνίκηση του θανάτου). Γνωστός είναι ο μύθος για τους δύο αετούς, που έστειλε ο Δίας, τον ένα προς την Ανατολή και τον άλλο προς την Δύση, θέλοντας να βρει που είναι το κέντρο του κόσμου. Αυτοί συναντήθηκαν πάνω από τους Δελφούς, στο κέντρο-ομφαλό των Δελφών, που συμβολίζει το κέντρο του κόσμου (Στράβων 9,419).

Στη Λαογραφία
Σύμφωνα με τον Ν. Πολίτη ο αετός ήταν κάποτε άνθρωπος και βοσκούσε πρόβατο. Επειδή έχανε πολλά παρακάλεσε τον θεό να τον κάνει πουλί για να τους τρώει την καρδιά. Τον άκουσε ο θεός και από τότε αυτό κάνει, ορμάει πάνω τους. Για τον αετό λέγεται πως γεννάει μονάχα τρία αυγά και όταν βγουν από το τσόφλι τους τα αετόπουλα τα βάζει να κοιτάζουν τον ήλιο. Όσα δεν αντέχουν το φως τα γκρεμίζει από την φωλιά του, επειδή τα θεωρεί νόθα. Ο λαός θαυμάζει τον αετό και τον καμαρώνει. Τον τραγουδά, όπως τραγουδά όλους τους μεγάλους για τη λεβεντιά και την αξιοσύνη. Πότε τον βάζει να παλεύει με τους αντρειωμένους, όπως το τραγούδι με τον Διγενή, όπου ο χάρος με ανθρώπινη μορφή δεν μπορεί να νικήσει τον Διγενή και μετατρέπεται σε αετό: Χρυσός αϊτός εγίνηκε πάνω στην κεφαλή του κι έσκαψε με το νύχι του να βγάλει την ψυχή του.
Στη δημοτική ποίηση
Στη δημοτική ποίηση έχουμε προσωποποίηση της φύσης και των στοιχείων της: Ο ήλιος, το φεγγάρι, τα βουνά, τα δέντρα, τα ποτάμια, τα πουλιά, τα άλογα κ.ά., συνομιλούν με τον άνθρωπο. Ο αετός είναι ο ανυπόταχτος κλέφτης, ο γενναίος αντάρτης, ο ισχυρός αρματολός, π.χ. ο αετός της Ρούμελης (ο Καραϊσκάκης, ο Ανδρούτσος, ο Άρης κ.λπ.). Ένα τραγούδι του αετού από την ηπειρωτική Ελλάδα, αναφέρεται στις μέρες που ο Κλέφτης είναι εκτός δράσεως: «Ενας αϊτός καθότανε/ στον ήλιο και λιαζότανε/ και ψείριζε τα νύχια του/ τα νυχοποδαράκια του./ Νύχια μου και νυχάκια μου και νυχοποδαράκια μου/ την πέρδικα που πιάσατε,/ να μην τηνε χαλάσετε». Η πέρδικα ήταν προφανώς νεαρή κόρη, την οποία για κάποιους λόγους ο Κλέφτης πήρε ως όμηρο. Σκληρή συνθήκη υφίστατο μεταξύ των Κλεφτών, να μην προσβάλουν ποτέ την τιμή των γυναικών, επί ποινή θανάτου.

78ρης της COLUMBIA DG-6643 “Ένας αετός / Το φεγγάρι κάνει κύκλο” 1947

«Αφιέρωμα στον Γιώργο Παπασιδέρη». Η θρυλική φωνή του δημοτικού τραγουδιού             Ο Παπασιδέρης (1902-1977) δημιούργησε ολόκληρη «σχολή», αφήνοντας παρακαταθήκη τις «κλασικές» ερμηνείες του, ενώ διέσωσε παράλληλα ένα μεγάλο όγκο του παραδοσιακού ρεπερτορίου. Από το 1928, όταν έκανε τις πρώτες του ηχογραφήσεις, υπηρέτησε τη μουσική μας παράδοση για περίπου μισόν αιώνα, σε μιαν εποχή κρίσιμη και μεταβατική, όπου το δημοτικό τραγούδι άρχισε να μετακινείται από τα χωριά στα αστικά κέντρα, από το γλέντι στην τυποποίηση του δίσκου και του ραδιοφώνου. Γέννημα και θρέμμα της Σαλαμίνας, έφερε πάντοτε με περηφάνια το παρατσούκλι «ο Κουλουριώτης». Αγάπησε και τίμησε την ιδιαίτερη πατρίδα του, συμμετέχοντας στα τοπικά γλέντια και τα πανηγύρια, ενώ μύησε γενιές ολόκληρες στο ύφος και το ήθος της λαϊκής παράδοσης. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι οι συμπατριώτες του εξακολουθούν να τον τιμούν και να μνημονεύουν την προσωπικότητα και το έργο του.

Παπασίδερης Γιώργος (1902-1977) Βιογραφία
(Γεώργιος Χ. Παπαϊσιδώρου ή Παπασίδερης)
Ο ΒΑΡΔΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ
Γεννήθηκε στη Σαλαμίνα στις 14 Σεπτεμβρίου του 1902. ΄Ηταν το πέμπτο από τα εννέα παιδιά της οικογένειας του Χρήστου Παπαϊσιδώρου και της Αικατερίνης θυγ. Παναγιώτη Μπούνταλη. Τελείωσε το Δημοτικό σχολείο και στη συνέχεια απασχολήθηκε σε βαριές εργασίες όπως: αγρότης, ναύτης σε εμπορικά καΐκια και καραγωγέας, έως ότου δόθηκε εξ’ ολοκλήρου στο τραγούδι. Το 1923 υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο ναυτικό.
Το 1928 ο συνεργάτης της «Columbia» Λαμπρούλιας συναντήθηκε με τον Παπασιδερη, ύστερα από μεσολάβηση του Σαλαμίνιου λαουτιέρη Σιδέρη Ανδριανού, επαγγελματία μουσικού από οικογένεια μουσικών, που ήταν κουμπάρος του Λαμπρούλια και φίλος αγαπητός του Παπασίδερη. ΄Εκατσαν ώρες μαζί, συζήτησαν, τραγούδησαν. Ο έμπειρος Λαμπρούλιας ενθουσιάστηκε και του πρότεινε να συνεργαστεί με την «Columbia». Έτσι κι έγινε. Ο Γιώργος Παπασιδέρης βρέθηκε να ηχογραφεί το πρώτο του τραγούδι σε ηλικία 26 ετών, το 1928. Αφού έγινε η ηχογράφηση η «μήτρα» μεταφέρθηκε στην Αγγλία όπου έγινε η αναπαραγωγή σε δίσκους 78 στροφών οι οποίοι ήρθαν στην Ελλάδα μετά από έξι μήνες, το 1929, οπότε κυκλοφόρησε ο πρώτος του δίσκος.
Από τότε μέχρι το 1972 τραγούδησε αδιάκοπα δεκάδες τραγούδια σε δίσκους. Στην αρχή ηχογράφησε ορισμένους αμανέδες, είδος τραγουδιού που όπως ξέρουμε απαιτεί ερμηνευτή με τεράστιες φωνητικές δυνατότητες. Επίσης τραγούδησε και ρεμπέτικα τραγούδια των Μάθεση, Τούντα, Περιστέρη, Σκαρβέλη, Μπαρούση, Ψυριώτη.
Την εποχή αυτή, αρχές του 1930 έπαιρνε απ’ την «Οdeon» 1.000 δρχ. για κάθε τραγούδι. Επειδή οι φωνητικές του δυνατότητες το επέτρεπαν ηχογραφούσε πολλά τραγούδια σε μια μέρα.΄Ετσι κάποια φορά παρουσία του αδελφού του Δημήτρη ηχογράφησε σε μια μέρα τριάντα τραγούδια παίρνοντας το μυθικό, για την εποχή αυτή μεροκάματο, των τριάντα χιλιάδων δραχμών.

Από αριστερά προς τα δεξιά Παναγιώτης Σαρίκας (βιολί), Βασίλης Σαλέας (κλαρίνο), Γιώργος Παπασιδέρης (κιθάρα), Νίκος Σαραγούδας (κιθάρα).

Το 1931 παντρεύτηκε την Αφροδίτη (Βίτα) θυγ. Ισιδώρου Τσεβά. Το 1932 απέκτησαν το μοναδικό τους παιδί, τον αγαπητό στη Σαλαμίνα γιατρό Χρήστο Παπαϊσιδώρου (+ 1992).
Το Νοέμβρη του 1940 ο Γιώργος Παπασιδέρης, συμβάλλει κι αυτός στην εμψύχωση του Ελληνικού στρατού, που πολεμούσε στην Αλβανία γράφοντας τα τραγούδια: «Μες της Κλεισούρας τα βουνά» και «Μέρα και νύχτα με το ντουφέκι». Κατά τη διάρκεια της Κατοχής τραγουδούσε κι άλλα, όπως τα: «Με δόξα να γυρίσετε», «Να’ μουν πουλί να πέταγα ψηλά στην Αλβανία», «Και σεις βουνά της Κορυτσάς». Για τα τραγούδια αυτά τον κατάτρεχαν οι Ιταλοί. Αυτά τα ηχογράφησε σε δίσκους αργότερα, το 1947.
Κάποια στιγμή συναντήθηκε με τη Σοφία Βέμπο και συζήτησαν για τη φυγή τους στην Αίγυπτο. Η Βέμπο έφυγε, ο Παπασιδέρης έμεινε. Οι Ιταλοί τον είχαν στο μάτι, ένα βράδυ τον ξυλοκόπησαν άγρια. Αυτή την περίοδο τραγουδούσε στο κέντρο «΄Ελατος» στην Ομόνοια.
Στη διάρκεια της καριέρας του, πήγε σε κάθε γωνιά της Κεντρικής Ελλάδας από Ήπειρο, Θεσσαλία, Ρούμελη, Εύβοια, Αττική, Πελοπόννησο και σε αρκετά νησιά. Το 1972 πήγε στο Σικάγο της Αμερικής για ένα μήνα.

Vinyl, 7″, 45 RPM, Single “Ένας αετός / Το φεγγάρι κάνει κύκλο” 1961

Στη δισκογραφία εκτός από την «Columbia» συνεργάστηκε και με άλλες εταιρείες όπως: «Οdeon», «Parlophon», «His Master’s Voice», «Dore» και άλλες. Έχει ηχογραφήσει δεκάδες τραγούδια. Απ’ αυτά τα μισά περίπου είναι δικά του (στίχοι) και τα άλλα μισά παλιά δημοτικά τραγούδια (στίχοι και μουσική) που άλλα τραγούδησε όπως ήταν και άλλα συμπλήρωσε με στίχους του γιατί ήταν ξεκομμένα δίστιχα. Έχει γράψει επίσης στίχους για τραγούδια που έχουν ερμηνεύσει άλλοι τραγουδιστές. Ο Παπασιδέρης διέσωσε δεκάδες παλιά δημοτικά από βέβαιο θάνατο και τα αναπαρήγαγε δίνοντάς τους «ζωήν αιώνιoν».
Σε κάθε χωριό που πήγαινε και ιδιαίτερα στ’ απομακρυσμένα, επειδή δεν υπήρχαν ξενοδοχεία για να μείνει, συνήθως τον φιλοξενούσαν άνθρωποι του τόπου που είχαν τη δυνατότητα. Τις ώρες της ανάπαυλας συζητούσε με τους ντόπιους και κατέγραφε παλιά τραγούδια ολόκληρα ή ελλιπή τα οποία ηχογραφούσε και διέσωζε.
Στις περιοχές που πήγαινε να τραγουδήσει πολλές φορές έπρεπε να μείνει μέρες για τις εκεί γιορτές, γάμους κ.λ.π. Σ’ αυτά του τα ταξίδια τον συνόδευε πάντα σχεδόν η σύζυγός του, η οποία ήταν απαραίτητη για τη διαμονή και την εμψύχωση του στα μεγάλα γλέντια που διατηρούσε ζωντανά για μέρες ολόκληρες. Χαρακτηριστικό της δύναμης του είναι ότι πολλές φορές μετά από τριήμερα γλέντια, με ελάχιστη διακοπή 2-3 ωρών ανάμεσα στα 24ωρα, παράγγελνε άλλη ορχήστρα ξεκούραστη για να συνεχίσει άλλο τόσο «γλέντι»,για τι οι μουσικοί της πρώτης είχαν πάθει υπερκόπωση.

Ένα άλλο έργο που μας πρόσφερε ο Γιώργος Παπασιδέρης είναι ότι μας έδωσε ταλέντα στη μουσική και το τραγούδι, που αλλιώς μπορεί να είχαν χαθεί. Στις περιοδείες που έκανε γνώριζε νέους μουσικούς και τραγουδιστές και σε όσους διεβλεπε ταλέντο τους έφερνε στην «Columbia» σαν συνεργάτες του, που ξεκινούσαν την καριέρα τους κάνοντας δίσκο μαζί του. Έτσι πολλοί απ’ αυτούς που βοήθησε ο Παπασιδερης στα πρώτα τους βήματα είναι σήμερα αναγνωρισμένοι και μερικοί κορυφαίοι στο είδος τους. Αναφέρουμε τον Γιώργο Κόρο, τον Γιάννη Βασιλόπουλο, τη Σοφία Κολλητήρη και την Τασία Βέρρα.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Γιάννη Βασιλόπουλου, στο βιβλίο του Γιώργου Παπαδάκη: «Λαϊκοί πρακτικοί οργανοπαίχτες» εκδ. «Επικαιρότητα», Αθήνα 1983, σελ. 225. «Δούλευα σε πανηγύρια, σε γάμους κ.λ.π. Μετά με είχε ακούσει σ’ ένα πανηγύρι στην Πάτρα και μ’ έφερε μετά στην Αθήνα και πρωτογραμμοφώνησα, ήταν ο πρώτος μου δίσκος με τον Παπασίδερη».
Στην Σαλαμίνα ο Γιώργος Παπασιδέρης τραγουδούσε στα μεγάλα πανηγύρια της Παναγίας της Φανερωμένης στα μαγαζιά του Παναγιώτη Σκελίθρα και Σωτήρη Παπασωτηρίου (Μπούφη), της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στο Αιάντειο (Μούλκι) στα μαγαζιά του Βασίλη Βασιλείου (Σπανού) και στου Χρήστου Γαβριήλ (Κολωνάκι). Της Αγίας Μαρίνας στην Κακή – Βίγλα στο μαγαζί του Ντίνου Πούτου. Στο πανηγύρι της Φανερωμένης τραγούδησε ανελλιπώς επί 25 χρόνια. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του συνεργάστηκε με άριστους σολίστες, στο κλαρίνο, στο βιολί, στο λαούτο, στο ούτι, το σαντούρι, στο κανονάκι, στη λύρα και στο τραγούδι.

Το συνολικό έργο του Παπασιδέρη αποτελείται γύρω στα 400 τραγούδια εκ των οποίων καμιά πενηνταριά μάλλον δεν υπάρχουν πουθενά. Πάνω από 16ο τραγούδια του Γιώργου Παπασιδέρη της περιόδου 1930-1955 έχουν επανακυκλοφορήσει από την Αθηναϊκή Δισκογραφική που έχει επανεκδόσει όλη την προπολεμική δισκογραφία του γραμμοφώνου σε όλα τα είδη (Ρεμπέτικα, Σμυρναίικα, Λαϊκά, Ελαφρά). Από τα 160 τραγούδια, τα 105 επανακυκλοφορούν μετά από 50 χρόνια χάρις το μεράκι του Γιάννη Μητρόπουλου (του γράφοντα) που τα συνέλεξε από συλλέκτες, παλιατζήδες, μετανάστες και άλλες πηγές και έφερε στην επιφάνεια το 50% του έργου του μεγάλου βάρδου. Η φωνή του έμεινε αναλλοίωτη στο πέρασμα του χρόνου, γι’ αυτό και τραγουδούσε μέχρι τις τελευταίες μέρες της ζωής του. Η τελευταία φορά που τραγούδησε ήταν στα Τρίκαλα της Κορινθίας, την ημέρα του Σταυρού (14-9) στο πανηγύρι. Μετά από 24 μέρες απεβίωσε, στις 8 Οκτωβρίου του 1977 από ανακοπή. Ο κορυφαίος του δημοτικού μας τραγουδιού άφησε την τελευταία του πνοή στο νησί που γεννήθηκε και έζησε.

Χαρακτηριστικά και ανάλογα του μεγέθους του έργου του Γιώργου Παπασίδερη είναι τα σχόλια δύο σημαντικών προσώπων στο χώρο του δημοτικού τραγουδιού, της Δόμνας Σαμίου και του Γιώργου Κόρου. Συγκεκριμένα σε τηλεφωνική συνέντευξη που είχαμε το Μάρτιο του 1994 με τη Δόμνα Σαμίου, μας είπε για τον Παπασιδερη: «Ο Γιώργος Παπασιδέρης και η Γεωργία Μητάκη είναι δύο μεγάλοι ερμηνευτές του δημοτικού τραγουδιού, ιδιαίτερα των τραγουδιών της Κεντρικής Ελλάδος με τα οποία ασχολήθηκαν και χαρακτήρισαν μια εποχή 30 – 40 χρόνων. Ο Γιώργος Παπασιδέρης τραγούδησε με τέτοιο τρόπο αυτά τα τραγούδια που και σήμερα λέμε «αυτό είναι του Γιώργου» εννοώντας ότι, είτε ήταν δικό του είτε παλιό δημοτικό, ο Παπασιδέρης το ζωντάνεψε και το έκανε κλασικό και αθάνατο. Το Γιώργο δεν τον γνώριζα προσωπικά αλλά επειδή 50 χρόνια ασχολούμαι με τη συλλογή και αναπαραγωγή δημοτικών τραγουδιών, από εμπειρία μου μπορώ να πω ότι ήταν κορυφαίος ερμηνευτής και έγινε μέτρο σύγκρισης της ικανότητος των άλλων».
Επίσης σε τηλεφωνική συνέντευξη που είχαμε και με τον Γιώργο Κόρο τον Ιούνιο του 1994 για τον Γιώργο Παπασιδέρη, μας είπε τα εξής: «Ο Γιώργος Παπασιδέρης κατ’ αρχάς ήταν πολύ καλός άνθρωπος, άξιος, δυναμικός και εργατικός. Στο χώρο του δημοτικού τραγουδιού άφησε εποχή. Πολλοί νέοι καλλιτέχνες σήμερα προσπαθούν να τον μιμηθούν». Μας είπε επίσης ότι η γνωριμία του με τον Γιώργο Παπασιδέρη υπήρξε σταθμός στη δισκογραφική του καριέρα. Ο Γιώργος Παπασιδέρης γνώρισε το νεαρό Γιώργο Κόρο σε συνεργασίες τους σε γάμους και πανηγύρια. Με το βέτο που είχε τότε απαίτησε να γίνει η πρώτη δισκογραφική δουλειά του Κόρου σ΄ ένα απ’ τα τραγούδια του, το 1952 στην «Columbia». Έτσι τον βοήθησε να ξεκινήσει την καριέρα του.

ΔΥΟ ΚΡΙΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗ 
Θα κλείσουμε αντιγράφοντας εδώ δύο σημαντικά κριτικά σχόλια για το Γιώργο Παπασιδέρη, τα οποία φωτίζουν με ιδιαίτερο τρόπο το έργο του Γιώργου Παπασιδέρη απο τη σκοπιά μελετητών και ερευνητών του Ελληνικού τραγουδιού στα νεώτερα χρόνια, τα οποία είναι απαραίτητα για να κλείσει το αφιέρωμα στον Γιώργο Παπασιδέρη με την αρτιότητα και το σεβασμο που πρέπει να έχει το εγχείρημα να προσεγγίσουμε την προσωπικότητα και το έργου του σπουδαίου αυτού καλλιτέχνη.
1. Του Δημήτρη Ράνιου μουσικού παραγωγού με δίσκους σπουδαίων καλλιτεχνών στο ενεργητικό του, ειδικού συλλέκτη δίσκων και συνεργάτη διαφόρων εταιρειών. Το σχόλιο είναι γραμμένο σε μια σειρά δίσκων με τραγούδια του Παπασιδέρη, της εταιρείας «MARGO», Μίνως Μάτσας & Υιός Α.Ε», που κυκλοφόρησε το Σεπτέμβρη του 1984. Η ίδια είναι γραμμένη και σε μια σειρά αντίστοιχων δίσκων, που κυκλοφόρησε η εταιρεία «ΕΜΙ-REGAL, EMIAL Α.Ε» το Μάρτη του 1986.
«Το δημοτικό τραγούδι βρήκε στη φωνή του Γιώργου Παπασίδερη τον ιδανικό και τέλειο ερμηνευτή του. Πριν απ’ αυτόν, αλλά και μετά δεν βρέθηκε κανείς που να μπορέσει να τραγουδήσει τα δημοτικά όπως ο Παπασιδέρης. Η ερμηνεία του Γιώργου Παπασίδερη ήταν και θα παραμείνει υποδειγματική και δεν αφήνει περιθώρια για μίμηση ή για σύγκριση. Φωνή μεστή, ρωμαλέα, που ανάλογα με την περίσταση γινόταν εκφραστική ή δυναμική. Χαρακτηριστικό της ανυπέρβλητης ερμηνευτικής του αξίας είναι ότι ο Γιώργος Παπασιδέρης ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του σαν κορυφαίος ερμηνευτής και τερμάτισε μετά από 45 χρόνια πάλι σαν κορυφαίος».
2. Του Κώστα Μπαλαχούτη ερευνητή, μελετητή, στιχουργού και συγγραφέα βιογραφιών πολλών Ελλήνων καλλιτεχνών που έχει συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά, με δισκογραφικές εταιρείες ως επιμελητής δισκογραφικών εκδόσεων και ως σύμβουλος ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών μουσικών εκπομπών.
« Όποιος τον άκουσε μετάλαβε, όποιος τον ακούσει θα καταλάβει…Καλλιτέχνες σαν κι αυτόν σημάδεψαν μοναδικά και ανεπανάληπτα τον μουσικό πολιτισμό μας. Όπως ακριβώς συμβαίνει με τον Elvis Presley που τραγουδούσε τα τραγούδια των«λευκών» με τον τρόπο των «μαύρων» και άλλαξε με το ύφος και την προσωπικότητά του τη ρότα της παγκόσμιας μουσικής σκηνής, όπως ακριβώς συνέβη με τον Στέλιο Καζαντζίδη που θεσμοθέτησε το πρότυπο και το περίγραμμα του λαϊκού βάρδου,κάπως έτσι γίνεται και με τον Γιώργο Παπασιδέρη, όταν μιλάμε για δημοτικό τραγούδι, για καλό τραγούδι. Οι αντιστοιχίες δεν είναι αυθαίρετες, αφού ο Σαλαμίνιος ερμηνευτής αποτέλεσε τον απόλυτο σταρ της κατηγορίας του και τοτέμ που τα χρόνια δεν ξεθώριασαν το εκτόπισμά του. Και στη σκηνή ζωγράφισε και στη δισκογραφία ενώ λειτουργεισε και σαν διασκευαστής αλλά και πρωτότυπος δημιουργός με ανεπανάληπτα, συρτά, τσάμικα και άλλα ιδιαίτερα στο ενεργητικό του. Βλέπετε συνθέτες στην Ελλάδα δεν είναι μόνο αυτοί που γράφουν ζεϊμπέκικα, χασάπικα, τσιφτετέλια, ρούμπες και μπαλάντες. Ο Παπασιδέρης, δεν άφηνε να πέσει τίποτα κάτω, σαν απόλυτος πρωταγωνιστής της τέχνης του. Για να προεκτείνω τις παραπομπές, όπως όλοι οι διάφοροι σήμερα επικαλούνται τον Χατζιδάκι -τον είδα, με άκουσε, είπε καλά λόγια για μένα, θα συνεργαζόμαστε κλπ- έτσι ακριβώς αναφέρονται οι λαϊκοί, οι δημοτικοί και οι ενδιάμεσοι, στο όνομα του Παπασιδέρη. Ακόμα και σπουδαίοι σολίστες, συνθέτες και ερμηνευτές,θεωρούν μέγιστο παράσημο, να έχουν έστω και μια αμυδρή σύνδεση μαζί του.Για το ποιος είναι ο Γιώργος Παπασιδέρης (14 Σεπτεμβρίου 1902 – 8 Οκτωβρίου 1977),ακόμα και μια εγκυκλοπαίδεια, ίσως να ήταν μικρή για να περιγράψει το μεγαλείο του. Αυτός έδωσε τα ζύγια και τα σταθμά του πως ερμηνεύονταν στους καιρούς του τα τραγούδια της παράδοσης και της νέας -τότε- εποχής, κι από τότε αποτελεί σημείο αναφοράς. Κι επειδή, μου αρέσουν οι παραλληλισμοί, θα τον χαρακτήριζα ως τον δικό μας The Voice.Όποιος τον άκουσε μετάλαβε, όποιος τον ακούσει θα καταλάβει… »ΠΗΓΕΣ: https://stixoi.info, www.discogs.com, https://avalonofthearts.gr, www.ogdoo.gr, www.salamina.gr, https://el.wikipedia.org, https://www.filosofikilithos.gr, www.facebook.com,

Ο Γιώργος Παπασιδέρης, τέταρτος απο αριστερά, με το συγκρότημα του.

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν