Α. ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
Β. ΤΟ ΣΑΟΥΝΤΡΑΚ ΤΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
Γ. ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ Δ. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Α. ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ: ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΣΑΡΙΟΓΛΟΥ, ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΒΟΤΣΟΣ
Από αριστερά: Οι σκηνοθέτες Ειρήνη Σαρίογλου, Άγγελος Κοβότσος και η Γενική Γραμματέας του ΙΔ.ΙΣ.ΜΕ.Μαρία Κουφοπούλου
Μία συμπαραγωγή του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών (ΙΔ.ΙΣ.ΜΕ.) και της ΕΡΤ, το 2016, το ιστορικό ντοκιμαντέρ “Στην άκρη του Αιγαίου, Καστελλόριζο” σε σκηνοθεσία των Ειρήνη Σαρίογλου και Άγγελου Κοβότσου. Μουσική: Ανδρέας Κατσιγιάννης. Στίχοι: Ελένη Φωτάκη. Τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας. Αφήγηση: Νένα Μεντή – Γιώργος Κέντρος. Εικαστική Επιμέλεια: Παύλος Χαμπίδης.
Πατήστε τον επόμενο σύνδεσμο για να δείτε το ντοκιμαντέρ
Καστελλόριζο
Στην άκρη του Αιγαίου
Το βιβλίο “Στην άκρη του Αιγαίου, Καστελλόριζο 1890-1948” των Νικολάου Γ. Παπαναστασίου και Νικολάου Κ. Βογιατζή
Το ντοκιμαντέρ πραγματοποιεί μια αναδρομή στην πολυτάραχη ιστορία της μικρής νησιωτικής κοινότητας του ακριτικού Καστελόριζου, της αρχαίας Μεγίστης, αποτυπώνοντας τα βασικά ιστορικά γεγονότα από τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα μέχρι την ενσωμάτωσή του στην Ελλάδα, το 1948.
Το αφιέρωμα αυτό αποτελεί φόρο τιμής στην ιστορία του νησιού, καθώς προσπαθεί να αναδείξει τη σπουδαία πολιτισμική, ιστορική και οικονομική κληρονομιά των Καστελλοριζιών. Στο νοερό αυτό ταξίδι σε Αντίφελο, Μάκρη, Λιβίσι, Μύρα, Καστελόριζο, οι μαρτυρίες των κατοίκων πρωταγωνιστούν, καθώς καταγράφουν το πολυκύμαντο παρελθόν του.
Β. ΤΟ ΣΑΟΥΝΤΡΑΚ ΤΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΤΣΙΓΙΑΝΝΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΦΩΤΑΚΗ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ
Μουσικό έργο του Ανδρέα Κατσιγιάννη για το ντοκιμαντέρ «Στην άκρη του Αιγαίου-Καστελλόριζο». Το ντοκιμαντέρ πραγματοποιεί μια αναδρομή στην πολυτάραχη ιστορία της μικρής νησιωτικής κοινότητας του ακριτικού Καστελόριζου, της αρχαίας Μεγίστης, αποτυπώνοντας τα βασικά ιστορικά γεγονότα από τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα μέχρι την ενσωμάτωσή του στην Ελλάδα, το 1948.
Μαζί με το dvd με το ντοκιμαντέρ κυκλοφόρησε και το cd με την ξεχωριστή και αναγνωρίσιμη, μουσική και τα τραγούδια του Ανδρέα Κατσιγιάννη. Επτά μουσικά θέματα που εναλλάσσονται από την μπαλάντα μέχρι το λαϊκό και παραδοσιακό τραγούδι.
1) Στην άκρη του Αιγαίου (Είδα σκοτάδι είδα φως) (Στίχοι: Ελένη Φωτάκη) Γιώργος Νταλάρας
2) Αρχόντισσα Μεγίστη – Ορχηστρικό
3) Ψυχές – Ορχηστρικό
4) Παλαιόκαστρο – Ορχηστρικό
5) Νότια – Ορχηστρικό
6) Μικρό μου Καστελλόριζο (Παραδοσιακό, διασκευή: Ανδρέας Κατσιγιάννης) Γιώργος Νταλάρας
7) Γαλάζια σπηλιά – Ορχηστρικό
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ
1 ΕΙΔΑ ΣΚΟΤΑΔΙ ΕΙΔΑ ΦΩΣ
Στην άκρη του Αιγαίου (Είδα σκοτάδι είδα φως)
Γιώργος Νταλάρας
2 ΜΙΚΡΟ ΜΟΥ ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ
Μικρό μου Καστελλόριζο
Γιώργος Νταλάρας
Το σημείωμα της Ειρήνης Σαρίογλου στο εξώφυλλο του δίσκου
«Δεν είμαι Καστελλοριζιά. Συνδέθηκα με το Καστελλόριζο πριν από περίπου 25 χρόνια όταν το πρωτογνώρισα. Και μαγεύτηκα… Έκτοτε η επιθυμία μου να συμβάλω στην ανάδειξη της σπουδαίας πνευματικής του κληρονομιάς. Αν και σήμερα σε όλους σχεδόν τους γεωγραφικούς και τουριστικούς οδηγούς εικονίζεται σε μια παρένθεση, κατά το παρελθόν το νησί διαδραμάτισε έναν εξαιρετικά σημαντικό πολιτιστικό και εμπορικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή. Σκοπός μας να αναδείξουμε μέρος αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το νοερό αυτό ταξίδι μνήμης δεν θα είχε ολοκληρωθεί χωρίς την πολύτιμη αρωγή φίλων, συνεργατών και χορηγών. Τους ευχαριστούμε όλους από καρδιάς. Με την ευχή και οι νεότερες γενιές “τις ρίζες να κρατήσουν, το Καστελλόριζο να μην το λησμονήσουν”.
Ειρήνη Σαρίογλου
Γεν. Γραμ ΙΔΙΣΜΕ
Επ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Κωνσταντινούπολης»
ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ: Η παραγωγή αυτή του ΙΔ.ΙΣ.ΜΕ. βασίζεται στο ημερολόγιο “Ιστορίες του Kαστελλορίζου” της Χριστίνας Ευστρατιάδου, γερόντισσας Καστελλοριζιάς, στο βιβλίο “Στην άκρη του Αιγαίου, Καστελλόριζο 1890-1948” των Νικολάου Γ. Παπαναστασίου και Νικολάου Κ. Βογιατζή, αλλά και σε πλούσιο αρχειακό υλικό του ΙΔ.ΙΣ.ΜΕ. και της ΕΡΤ.
Οι συλλεκτικές φωτογραφίες του βιβλίου αυτού αντικατοπτρίζουν την πολυτάραχη ιστορία της μικρής νησιωτικής κοινωνίας του Καστελλορίζου ή κατά το αρχαιότερον, της Μεγίστης. Απεικονίζουν τα γεγονότα μιας πεντηκονταετίας, από τα τέλη του 19ου αι. μέχρι και το 1948, όταν το Καστελλόριζο ενσωματώνεται επίσημα στην Ελλάδα. Μισός αιώνας ασύλληπτων ανακατατάξεων.
Το νησί, στην αρχή της ιστορικής αυτής περιόδου, ακμάζων λιμένας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, απολαμβάνει καθεστώς αυτοδιοίκησης. Θα ακολουθήσει τοπική εξέγερση με αίτημα την ενσωμάτωση στην Ελλάδα. Πριν την ένωση, όμως, θα δοκιμαστεί με τη γαλλική, ιταλική και στη συνέχεια με τη βρετανική στρατιωτική κατοχή.
Πέντε χώρες αλληλοδιαδοχικά θα καταλάβουν το Καστελλόριζο σε λιγότερο από τριάντα χρόνια. Επιπρόσθετα, το νησί κατά τη διάρκεια των δύο παγκοσμίων πολέμων, θα βομβαρδιστεί ανελέητα, θα βιώσει έναν ολέθριο σεισμό, μια καταστροφική πυρκαγιά, αμέτρητες συμφορές, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο, που θα οδηγήσουν στην απόλυτη συρρίκνωση του πληθυσμού του. Άρρηκτα ήταν δεμένο το εμπόριο με την ιστορία του νησιού.
Η ακμή και παρακμή του αντικατοπτρίζουν τα ποικίλα αντικρουόμενα συμφέροντα διαφόρων λαών και κρατών. Οι εμπορικές συναλλαγές, κατά την τελευταία περίοδο της ευημερίας του, οδηγούσαν εμπόρους και ναυτικούς, από τη Λιβύη μέχρι τον Λίβανο.
3. ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ
Η Ειρήνη Σαρίογλου σκηνοθέτης και καλλιτεχνική διευθύντρια του Beyond Borders: Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καστελλορίζου Φεστιβάλ μοιράζεται με το Flix (https://flix.gr) τη διαδρομή από τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ μέχρι και τη φετινή προβολή του στο Φεστιβάλ που διεξάγεται φέτος 25 Αυγούστου-1 Σεπτεμβρίου 2024 και έρχεται ενισχυμένη με προβολές, δράσεις, δικτυώσεις και παράλληλες εκδηλώσεις μετατρέποντας την άκρη του Αιγαίου, το ακριτικό Καστελλόριζο σε σημείο συνάντησης της παγκόσμιας κινηματογραφικής κοινότητας.
Επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καλεσμένοι επαγγελματίες του κινηματογραφικού χώρου απ’ όλο τον κόσμο, κάτοικοι του πανέμορφου νησιού, μικροί και μεγάλοι, απολαμβάνουν προβολές και εκδηλώσεις στην κατάμεστη πλατεία Ηρώου και τις άλλες «γωνιές» που τρέχουν οι ποικίλες δράσεις του Beyond Borders Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλόριζου.
-Τι είναι το Καστελλόριζο – Στην Άκρη του Αιγαίου;
-Για μένα προσωπικά το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ αποτελεί μια από τις σημαντικότερες και πιο φορτισμένες δουλειές της ζωής μου και σημάδεψε την πορεία μου με ένα διττό τρόπο: αφενός αποτέλεσε την εκπλήρωση της διακαούς μας επιθυμίας, να φέρουμε στην επικαιρότητα το ιδιαίτερο αυτό νησί, με το οποίο με συνδέσουν συναισθηματικοί δεσμοί δεκαετιών, καθώς από τις αρχές των 90 παραθερίζαμε οικογενειακά κάθε καλοκαίρι στο εξοχικό μας. Επιπλέον, το συγκεκριμένο έργο (η αυτούσια παρουσίαση καθ’αυτού) έγινε η αφορμή για την ίδρυση και την θεσμοθέτηση του Beyond Borders, του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου. Από εκεί κι έπειτα τα υπόλοιπα είναι ιστορία!
Τι αρχειακό υλικό χρησιμοποιήθηκε για την αναδρομή στην ιστορία του νησιού; Πόσο εύκολο ήταν να συγκεντρωθεί; Για την αναδρομή στην ιστορία του νησιού χρησιμοποιήθηκε πλούσιο αρχειακό υλικό, συμπεριλαμβανομένων ιστορικών εγγράφων, παλιών φωτογραφιών, χειρόγραφων, εφημερίδων και προφορικών μαρτυριών από κατοίκους.
Η συγκέντρωση αυτού του υλικού δεν ήταν εύκολη διαδικασία. Απαιτήθηκε σημαντικός χρόνος και προσπάθεια για να εντοπιστούν και να συλλεχθούν οι πηγές από διάφορες τοποθεσίες, όπως τοπικά αρχεία, βιβλιοθήκες, ιδιωτικές συλλογές και μουσεία.
Η συνεργασία με τους ντόπιους και τις οικογένειες που κατέχουν ιστορικά αντικείμενα ήταν κρίσιμη, καθώς και η αναζήτηση σε εθνικά αρχεία και πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες. Ωστόσο, παρά τις δυσκολίες, το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό, νομίζουμε, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη και λεπτομερή εικόνα της ιστορίας του νησιού, συνδυάζοντας τον επιμορφωτικό χαρακτήρα με την συναισθηματική διέγερση.
Πανέμορφα χρωματιστά σπίτια σε νεοκλασικό ύφος περιβάλλουν όλο το λιμάνι του Καστελόριζου
-Πόσο σημαντικό είναι να διασώζεται η ιστορική μνήμη;
-Το σήμα κατατεθέν του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ), που είναι και ο φορέας διοργάνωσης του Beyond Borders, είναι ο σπουδαίος στίχος του Μανώλη Αναγνωστάκη «Θυμάμαι, άρα υπάρχω». Νομίζω σε αυτές τις τρεις λέξεις αποκρυσταλλώνεται η αντίληψη που μοιράζομαι εγώ και η ομάδα μου διαχρονικά: η ιστορική μνήμη είναι το παν και οφείλει να είναι ανοιχτή στο ευρύ κοινό και όχι μαντρωμένη εντός εξειδικευμένων και αποστειρωμένων θυρών. Μέσω αυτής (ξανά)ανακαλύπτουμε εποικοδομητικά το παρελθόν μας και μπορούμε να αναδιαμορφώσουμε με πραγματικά δημοκρατικούς και οριζόντιους όρους το παρόν και το μέλλον μας.
Τα Κυκλώπεια τείχη του Ιπποτικού κάστρου του Καστελλόριζου
-Τι είναι αυτό που δεν ο κόσμος δεν γνωρίζει καθόλου για το Καστελλόριζο; Και ποιο είναι το μεγαλύτερο κλισέ για το νησί; -Ενα από τα πράγματα που πολλοί δεν γνωρίζουν για το Καστελλόριζο είναι η πλούσια και πολυδιάστατη ιστορία του. Παρότι το νησί είναι μικρό, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε διάφορες ιστορικές περιόδους, ενώ μόνο μέσα στον 20ο αιώνα διεκδικήθηκε και κατακτήθηκε από 5 διαφορετικές εθνικότητες: Οθωμανοί, Γάλλοι, Ιταλοί, Άγγλοι και Έλληνες. Επιπλέον, σαν τουριστική συμβουλή, το Καστελλόριζο φιλοξενεί το εντυπωσιακό Μπλε Σπήλαιο, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο όμορφα θαλάσσια σπήλαια στον κόσμο, το οποίο παραμένει άγνωστο σε πολλούς!
Το μεγαλύτερο κλισέ νομίζω είναι η «εξωτικοποίηση» και μια στερεοτυπική ρομαντικοποίηση που συχνά ακούω να συνοδεύει το άκουσμα της λέξης Καστελλόριζο: πολλοί, που δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ το νησί, έχουν στο μυαλό τους έναν κόσμο και μια κοινότητα βγαλμένη από το Mediterraneo, το οποίο είχε πράγματι παγκόσμια απήχηση και επιτυχία. Αναμένουν να αντικρίσουν μαυροφορεμένες γυναίκες και ηλιοκαμένους ψαράδες, ενώ η αλήθεια είναι ότι το νησί και οι κάτοικοί του πλέον έχουν αποκτήσει έναν πραγματικά κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, αντίστοιχο κορυφαίων προορισμών παγκοσμίως.
Δ. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τόμος Γ (Κως, Νίσυρος, Τήλος, Σύμη, Καστελόριζο)
ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ
To ΙΔΙΣΜΕ ανέλαβε την επανέκδοση της ενότητας «ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ» από το πολύτομο έργο της σπουδαίας λαογράφου Αθηνάς Ταρσούλη, 75 χρόνια μετά από την πρώτη του έκδοση. Η μοναδική αυτή καταγραφή της προφορικής παράδοσης, της τοπικής ιστορίας και της πολιτισμικής ταυτότητας των Δωδεκανήσων αποτελεί πολύτιμη συμβολή στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
Με βαθύ σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά του ακριτικού Καστελλόριζου, το ΙΔΙΣΜΕ φιλοδοξεί η παρούσα έκδοση να ενισχύσει την προβολή της ιστορίας του νησιού και να συμβάλλει στην εδραίωση της ταυτότητας των νησιών της Δωδεκανήσου.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ειρήνη Σαρίογλου
ΠΗΓΕΣ: https://flix.gr, www.idisme.gr, www.georgedalaras.com, https://happytraveller.gr, www.travel.gr, www.ertnews.gr, www.ogdoo.gr
www.thetoc.gr, https://hellas-beach.gr, https://vendora.gr,
“Χαιρετισμός στο Καστελόριζο” από τα παιδιά του Κέντρου Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών Μεγάρων και τους έστειλαν στους μαθητές του τριθέσιου Δημοτικού Σχολείου στο ακριτικό Καστελόριζο.
ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ: Ο ΑΚΡΙΤΑΣ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ
