ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΑΜΙΤΣΗΣ, ΒΙΚΥ ΜΟΣΧΟΛΙΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΟΝΑΧΟΙ
Στίχοι: Γιάννης Καλαμίτσης

Μουσική: Γιάννης Σπανός
Ερμηνεία: Βίκυ Μοσχολιού
LP, Album ” Η Βίκυ Μοσχολιού τραγουδά Σπανό ” 1977

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΒΙΚΥ ΜΟΣΧΟΛΙΟΥ

ΣΤΙΧΟΙ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΑΜΙΤΣΗΣ

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΟΝΑΧΟΙ
Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν μονάχοι
σαν το ξεχασμένο στάχυ
ο κόσμος γύρω άδειος κάμπος
κι αυτοί στης μοναξιάς το θάμπος
σαν το ξεχασμένο στάχυ
άνθρωποι μονάχοι

Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν μονάχοι
όπως του πελάγου οι βράχοι
ο κόσμος θάλασσα που απλώνει
κι αυτοί βουβοί σκυφτοί και μόνοι
ανεμοδαρμένοι βράχοι
άνθρωποι μονάχοι

Άνθρωποι μονάχοι σαν ξερόκλαδα σπασμένα
σαν ξωκλήσια ερημωμένα, ξεχασμένα
άνθρωποι μονάχοι σαν ξερόκλαδα σπασμένα
σαν ξωκλήσια ερημωμένα, σαν εσένα, σαν εμένα.

LP, Album ” Η Βίκυ Μοσχολιού τραγουδά Σπανό ” 1977

Ξεκινώντας με τις συμμετοχές της στους δίσκους «Μια Κυριακή» το 1969 και «Σαββατόβραδο» το 1970, σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου (με 4 τραγούδια στον καθένα), έφτασε το 1977 σε έναν ολοκληρωμένο δίσκο με τίτλο «Η Βίκυ Μοσχολιού τραγουδά Σπανό», που κυκλοφορεί από τη Lyra με 12 τραγούδια, από τα οποία δεν πετάγεται τίποτα. Αυτός είναι ουσιαστικά ο δεύτερος ολοκληρωμένος δίσκος με τραγούδια ενός συνθέτη, που κάνει η Μοσχολιού, μετά τις «Στροφές» του Δήμου Μούτση, αφού μέχρι τότε κυκλοφορούσαν μεγάλοι δίσκοι της με τραγούδια από συμμετοχές σε δουλειές συνθετών- με περισσότερους από έναν τραγουδιστές- ή από δίσκους 45 στροφών. Από τα 12 τραγούδια του δίσκου, τουλάχιστον τα μισά έγιναν τεράστιες επιτυχίες που παίζονται μέχρι σήμερα. Από τη «θρυλική» πλέον «Μαρκίζα» και το «Άνθρωποι μονάχοι», μέχρι το «Εξπρές», το δυνατό ζεϊμπέκικο «Πέφτει μια βροχή» και φυσικά το «Ναύτη»… Και τα υπόλοιπα όμως είναι σπουδαία τραγούδια… Πρόκειται ίσως για μια από τις πιο ολοκληρωμένες δουλειές της ερμηνεύτριας, στο σύνολο της μεγάλης της δισκογραφίας.
Δυστυχώς, αυτή ήταν η τελευταία δισκογραφική συνεργασία της Βίκυς Μοσχολιού με το Γιάννη Σπανό. Ωστόσο, η σχέση τους διατηρήθηκε πολύ φιλική μέχρι το τέλος της ζωής της, ενώ συναντήθηκαν τη χειμερινή περίοδο 2002-2003 στη μουσική σκηνή «Εποχές», χαρίζοντας στο κοινό βραδιές γεμάτες υπέροχα ελληνικά τραγούδια…

Κάτι που σημειώνει και η τραγουδίστρια στο ένθετο της επανέκδοσης του δίσκου σε cd το 1994:
Σκέφτομαι πόσο έχουν αλλάξει από τότε τα πράγματα…
Το 77 είχανε μεν αρχίσει να χαλάνε τα μαγαζιά της παραλίας αλλά εμείς στις μπουάτ της Πλάκας ακόμα κρατούσαμε. Μπορούσαμε να υπερασπιζόμαστε ένα ρεπερτόριο πιο συναυλιακό μπροστά σ’ ένα κοινό που ακόμα άκουγε. Επιπλέον… Αν και είχα 15 χρόνια στο τραγούδι κι όλες αυτές τις επιτυχίες με τους συνθέτες που όλοι ξέρουμε, ήταν μόλις η δεύτερη φορά -μετά τις «Στροφές» του Μούτση- που θα έκανα έναν προσωπικό δίσκο με καινούργια τραγούδια. Τότε άρχισαν να γίνονται έτσι τα πράγματα… Μέχρι τότε στα «πορτραίτα» μας, μάζευε η Κολούμπια τραγούδια που’χαν γίνει για μικρά δισκάκια, ενώ συμμετείχαμε σε δίσκους συνθετών δυο και τρεις τραγουδιστές μαζί- συνήθως εμείς οι πιο μεγάλοι σηκώναμε στην πλάτη μας και κάποιους νεότερους.

Ο Μακράκης μου πρότεινε ένα δίσκο με τραγούδια του Σπανού. Ξετρελάθηκα από την πρώτη φορά που άκουσα τη «Μαρκίζα», το «Άνθρωποι μονάχοι», το «Ώρα αναχωρήσεως»… Στο «Ναύτη» κόλλησα. Τον έβλεπα «λίγο» μέσα στ’άλλα τραγούδια. Τα τσιφτετέλογύφτικα όπως και τα σπαραξικάρδια με τους λυγμούς τα σνομπάραμε εμείς τότε. Μέχρι στο στούντιο που ηχογραφουσαμε δεν το ‘λεγα καλά γιατί δε μ’άρεσε. Και μου φώναζε ο Γιάννης «Πεστο καλά γιατί αυτό θα γίνει επιτυχία». Είχε δίκιο. Σιγά σιγά ανακάλυψα κι εγώ πόσο ελληνικό τραγούδι είναι… Μεσόγειος, ναυτάκια, κάτι σαν πίνακας του Τσαρούχη… Έγινε μεγάλη επιτυχία και διαρκεί. Ακόμα το λέω, όπως βέβαια και 3-4 ακόμα τραγούδια του δίσκου. Θυμάμαι δύο χρόνια πριν (σαιζόν 92-93) όταν για πρώτη και μοναδική φορά μέχρι σήμερα βρεθήκαμε να εμφανιζόμαστε μαζί με τον Γιάννη, πόση επιτυχία είχε το κοινό μας μισάωρο μ’ αυτά τα τραγούδια και με τα πιο παλιά μας…
Βίκυ Μοσχολιού – 20 Σεπτεμβρίου 1994

Στο ένθετο του cd ο Γιάννης Σπανός γράφει:
Όταν μου έγινε η πρόταση να ηχογραφήσω έναν ολόκληρο δίσκο με τη Βίκυ Μοσχολιού να ερμηνεύει τραγούδια μου η πρόταση μου φάνηκε σαν δώρο εξ ουρανού γιατί θα ήταν η πρώτη φορά που θα έκανα δίσκο ολόκληρο με μια σπουδαία φωνή. Θυμάμαι τη σεμνοτητα της στις δοκιμές και στις ηχογραφήσεις, σεμνότητα μαθήτριας προς δάσκαλο, ενώ θα’πρεπε να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η Μοσχολιού έχει το χάρισμα να αντιλαμβάνεται αμέσως αυτό που χρειάζεται η μουσική και ο στίχος από τη φωνή της και αυτό να το αποδίδει με τον καλύτερο τρόπο. Για παράδειγμα η ερμηνεία του τραγουδιού «Άνθρωποι μονάχοι» που υπάρχει στο δίσκο είναι η πρώτη πρόβα στο στούντιο. Μια κι έξω δηλαδή.
Ήταν η πρώτη και ίσως η τελευταία φορά που παραδίδοντας τραγούδια μου σ’έναν τραγουδιστή έγινε το υλικό αμέσως αποδεκτό χωρίς καμιά επέμβαση εκ μέρους του. Κοινότυπο αλλά θα το πω. Η Βίκυ Μοσχολιού δεν είναι μια σπουδαία λαϊκή τραγουδίστρια, είναι μια μεγάλη τραγουδίστρια.
Γιάννης Σπανός – 27 Σεπτεμβρίου 1994

 

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΟΝΑΧΟΙ
To έχουν χαρακτηρίσει «ύμνο των μοναχικών ανθρώπων».
Το «Άνθρωποι μονάχοι», ένα από τα σπουδαιότερα τραγούδια που γράφτηκαν ποτέ στη χώρα μας, με μια συγκλονιστική, μοναδική κι ανεπανάληπτη ερμηνεία από τη Μοσχολιού, η οποία μάλιστα έγινε κατά τη διάρκεια της πρόβας. Ήταν όμως τόσο «γεμάτη», που ο συνθέτης ζήτησε να μπει αυτή στο δίσκο κι έτσι, έχουμε ένα τραγούδι ερμηνευμένο «μια κι έξω»… Αποτέλεσε, διαχρονικά, τη μεγαλύτερη επιτυχία του Γιάννη Καλαμίτση και ένα από τα «διαμάντια» της δισκογραφίας της αγαπημένης ερμηνεύτριας.
Ελάχιστοι γνωρίζουν πως παραλίγο να μη δισκογραφηθεί καθόλου. Ήταν μια προσθήκη «της τελευταίας στιγμής» στο δίσκο… «Είχανε γράψει τις ορχήστρες στα άλλα τραγούδια και τους έλειπε ένα. Ο Μάνος Ελευθερίου βρήκε το στίχο μου πάνω στο πιάνο του Σπανού -τον είχα ταχυδρομήσει- και του είπε να το μελοποιήσει. Επειδή δεν γινόταν να μπει ορχήστρα, το τραγούδι δισκογραφήθηκε μόνο με κιθάρα. Δεν έκανε μεγάλη επιτυχία αμέσως, άργησε κάποια χρόνια να γίνει αγαπητό» είχε πει ο Γιάννης Καλαμίτσης σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Δίφωνο». Άρα εδώ εμπλέκεται και ο Μάνος Ελευθερίου που διέκρινε αμέσως την αξία του στίχου, τον οποίο ο αριστοτέχνης μελωδός Γιάννης Σπανός μελοποιεί ιδανικά.  Αλλά, τελικά, όπως συμβαίνει συχνά με τα μεγάλα τραγούδια, όλα έγιναν όπως έπρεπε να γίνουν. Ακόμα και η βιασύνη του εγχειρήματος λειτούργησε κι αυτή ευεργετικά γιατί η ερμηνεία της Μοσχολιού συνοδευόμενη μόνο από μια κιθάρα, απέδωσε δωρικά, συγκλονιστικά το αίσθημα της θρηνητικής ερημιάς των στίχων που ο Γιάννης Καλαμίτσης έχει καταφέρει να αποτυπώσει ατόφιο, με μια σειρά εικόνων ενός κόσμου άδειου και λεηλατημένου. Ενός κόσμου ηθελημένα ξεχασμένου μια και όσοι τον επισκέπτονται βιάζονται να τον εξοστρακίσουν από την σκέψη τους. Εκεί σε αυτό το απόκοσμο τοπίο, που θυμίζει έντονα τόπο εξορίας, ζουν οι αποσυνάγωγοι, μόνοι και εύθραυστοι, έρμαια των ανεμπόδιστων ανέμων που σαρώνουν τη μνήμη των χαρούμενων συναθροίσεων.

«Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν μονάχοι…» Και με τον τελευταίο στίχο του ορίζει την μοναξιά σαν ένα αναπόσπαστο τμήμα του εσώτερου εαυτού μας. Η Μοσχολιού αντιλήφθηκε αμέσως την δραματική ένταση και της έδωσε υπόσταση με τη φωνή και τη μορφή της. Ο Γιάννης Καλαμίτσης υπενθυμίζει εμφατικά την ύπαρξη αυτού του τόπου της λήθης και των κατοίκων του και η Βίκυ Μοσχολιού το ερμηνεύει με θεατρικότητα, εσωτερική ένταση και σπαραγμό που έκανε ακόμα και τον Γιάννη Σπανό να κλάψει στην πρόβα. Και τον έπεισε να κρατήσει την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού…
Το τραγούδι γνώρισε, φυσικά, δεκάδες επανεκτελέσεις -ο Δάκης, η Λίτσα Διαμάντη, η Χαρούλα Αλεξίου, και πρόσφατα η Πέγκυ Ζήνα, το συμπεριέλαβαν στη δισκογραφία τους. Καμία ερμηνεία, όμως, δεν έφτασε εκείνον τον πρώτο, μυστικό λυγμό στη φωνή της Βίκυς
ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, Από το ένθετο της επανέκδοσης του δίσκου σε cd σε επιμέλεια Γιώργου Τσάμπρα, www.ogdoo.gr, www.musiccorner.gr, www.larissanet.gr

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν