ΙΣΑΑΚ ΣΟΥΣΗΣ, ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ

ΕΝΑΣ ΤΟΥΡΚΟΣ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ
Στίχοι: Ισαάκ Σούσης

Μουσική: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Ερμηνεία: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Vinyl, LP, Album ” Παυσίλυπον ” 1996

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ, ΠΥΞ ΛΑΞ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ, ΠΥΞ ΛΑΞ

Official video

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΤΣΙΡΑΣ, ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ,
ΚΙΤΡΙΝΑ ΠΟΔΗΛΑΤΑ

 Στην εκπομπή της ΕΡΤ  ¨Στην υγειά μας ¨ με τον Σπύρο Παπαδόπουλο

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: REMI CAVAT
French Lyrics: Rémi Cavat

Official video

ΣΤΙΧΟΙ: ΙΣΑΑΚ ΣΟΥΣΗΣ

ΕΝΑΣ ΤΟΥΡΚΟΣ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ
Μου γράφεις δε θα `ρθεις για διακοπές
χρωστάς μαθήματα μου λες
φωτογραφίες στέλνεις απ’ το Λούβρο
και άλλες με τον γάτο σου τον Τούρκο
ο Τούρκος να πηδάει στα σκαλιά
και ύστερα παιχνίδια να σου κάνει
στη γάμπα σου να τρέμει μια ουρά
αυτός ο Τούρκος Τούρκο θα με κάνει
στη γάμπα σου να τρέμει μια ουρά
αυτός ο Τούρκος Τούρκο θα με κάνει

Ζηλεύω το μικρό σου το γατί
στα πόδια σου κοιμάται όταν διαβάζεις
δεν ξέρω αν κοιμάστε και μαζί
ή μ’ άλλον στο κρεβάτι τον αλλάζεις
δεν ξέρω αν κοιμάστε και μαζί
ή μ’ άλλον στο κρεβάτι τον αλλάζεις

Μου γράφεις πως σου έλειψα πολύ
μου στέλνεις χάρτινο φιλί
το χρόνο σου μετράς για το πτυχίο
το γράμμα μου σου φάνηκε αστείο
κι ο Τούρκος στη μοκέτα αραχτός
φιλίες με τους Γάλλους σου να πιάνει
να πίνει και να τρώει ό,τι τρως
αυτός ο Τούρκος Τούρκο θα με κάνει
να πίνει και να τρώει ό,τι τρως
αυτός ο Τούρκος Τούρκο θα με κάνει

Ζηλεύω το μικρό σου το γατί
στα πόδια σου κοιμάται όταν διαβάζεις
δεν ξέρω αν κοιμάστε και μαζί
ή μ’ άλλον στο κρεβάτι τον αλλάζεις
δεν ξέρω αν κοιμάστε και μαζί
ή μ’ άλλον στο κρεβάτι τον αλλάζεις

Συγχώρα με που γίνομαι μικρός
μα η ανάγκη να σε νιώσω είναι μεγάλη
μακριά σου νιαουρίζω μοναχός
μα c’ est la vie που λένε και οι Γάλλοι
μακριά σου νιαουρίζω μοναχός
μα c’ est la vie που λένε και οι Γάλλοι

Ζηλεύω το μικρό σου το γατί
στα πόδια σου κοιμάται όταν διαβάζεις
δεν ξέρω αν κοιμάστε και μαζί
ή μ’ άλλον στο κρεβάτι τον αλλάζεις
δεν ξέρω αν κοιμάστε και μαζί
ή μ’ άλλον στο κρεβάτι τον αλλάζεις

Vinyl, LP, Album ” Παυσίλυπον ” 1996

Το “Παυσίλυπον” σημάδεψε τα 90’s και τη δική του πορεία
Ο Ισαάκ Σούσης έκανε μια εντυπωσιακή είσοδο στο τραγούδι με τα θρυλικά “Ένας Τούρκος στο Παρίσι” και “Νότος”, και τα δυο στο κλασικό πλέον album “Παυσίλυπο” του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα το 1996. Η μουσική πάντα του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, με εξαίρεση το κομμάτι “Απουσία” που υπογράφει ο Μίλτος Πασχαλίδης και οι στίχοι του δίσκου είναι του Ισαάκ Σούση, του Γιώργου Οικονομέα και της Λίνας Δημοπούλου και του Νίκου Τσακνή. Στο ιδιαίτερα αγαπημένο “Ένας Τούρκος Στο Παρίσι” συμμετείχαν οι ΠΥΞ ΛΑΞ, ενώ στο “Νότο” ο Μπάμπης Στόκας. Ο Ισαάκ Σούσης, που υπέγραψε τους στίχους σε μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, όπως στην ελληνική απόδοση του κομματιού «Τερατάκια τσέπης» (του Ιταλού τραγουδοποιού Άντζελο Μπραντουάρντι) και ακόμα στα τραγούδια «Νότος», «Έλα, ψυχούλα μου», «Ένας Τούρκος στο Παρίσι», «Έτσι κι αλλιώς», «Εφάπαξ», «Μου λες τα μάτια σου (Μάτια δίχως λογική)», «Ο παλιός στρατιώτης»

ΠΑΥΣΙΛΥΠΟΝ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ (του τίτλου του δίσκου) του Αριστομένη Καλυβιώτη
(Σημείωση: Ο Νίκος Τσακνής, αδελφός του Διονύση Τσακνή έγραψε τους στίχους του τραγουδιού ” Παυσίλυπον ” που έδωσε τον τίτλο στο άλμπουμ.) Πριν ένα χρόνο περίπου συναντήθηκα με τον Νίκο Τσακνή και η συζήτησή μας περιστράφηκε γύρω από την Καρδίτσα των παιδικών και εφηβικών μας χρόνων. Για όσους δεν γνωρίζουν, ο Νίκος είναι παλιός Καρδιτσιώτης, αδερφός του Διονύση Τσακνή. Κάποια στιγμή η κουβέντα μας ήρθε στο τραγούδι «Παυσίλυπον», του οποίου ο Ν. Τσακνής έγραψε τους στίχους και τη μουσική του ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, που το ερμήνευσε. Κυκλοφόρησε το 1996 σε δίσκους LP και CD, που έχουν τον γενικό τίτλο «Παυσίλυπον». Κοινή διαπίστωσή μας ήταν ότι, στο εξώφυλλο των δίσκων δεν υπάρχουν οι απαραίτητες πληροφορίες για το τραγούδι. Επομένως αν κάποιος μη Καρδιτσιώτης ήξερε τουλάχιστον το πάρκο Παυσίλυπο, ήταν αδύνατον να καταλάβει τι εννοεί ο Νίκος αναφερόμενος μέσα στο τραγούδι σε «Καραγκούν Μπόυ». 

Το περίπτερο του Παυσιλύπου σε καρτ ποστάλ των αρχών του 20ου αιώνα (συλλογή Ναυσ. Σακελλαρίου, Μουσείο Πόλης).

Για το Παυσίλυπο, που είναι σημείο αναφοράς της πόλης μας, έχουν γραφτεί πάρα πολλά. Κυκλοφόρησε μάλιστα και ένα λεύκωμα με πολύ ωραίες φωτογραφίες σε επιμέλεια Ηλία Παγανού. Το δικό μας Παυσίλυπο, αυτό της δεκαετίας του 1960, δεν ήταν μόνο αυτό που δείχνουν οι φωτογραφίες Ήταν και η «βάση» των μαθητών της πόλης και κυρίως αυτών του Α’ Γυμνασίου, που στις αρχές της δεκαετίας είχε μεταφερθεί στη νέα του θέση. Σ’ αυτό έβρισκαν καταφύγιο τις ώρες των μαθημάτων οι «αργοπορημένοι» της πρώτης ώρας, οι «σκασιάρχες», όσοι είχαν κάποια ώρα κενή και οι «τσιγαράδες»: αυτοί που με την παραμικρή αφορμή κρύβονταν μέσα στα δέντρα του για να «κάνουν τσιγάρο». Εκείνα τα χρόνια το Παυσίλυπο δεν ήταν τόσο εξωραϊσμένο όσο σήμερα. Το πράσινο ήταν πιο ακανόνιστο και στη άκρη της παιδικής χαράς υπήρχαν δυο λιμνούλες με κόκκινα χρυσόψαρα. Ακόμα και τα αγάλματα των τεσσάρων Μουσών εκεί ήταν τοποθετημένα, πριν μεταφερθούν στην Κεντρική πλατεία της πόλης. Το βράδυ όμως αποκτούσε μία άλλη μορφή. Εκτός από το κέντρο με την κυκλική αίθουσα στο μέσον του, και τα τραπεζοκαθίσματα πάνω στην πλατεία το καλοκαίρι, μέσα στις πρασινάδες πάντα υπάρχει κίνηση. «Παράνομα» ζευγάρια έδιναν στο πίσω μέρος του το ραντεβού τους, και μαθητές «τρύπωναν» μέσα στα δέντρα για να καπνίσουν μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα. Θυμάμαι ότι το 1963-1964 αστυνομικοί του τμήματος Ασφάλειας «συνέλαβαν» ένα βράδυ στο Παυσίλυπο δυο συμμαθητές μου να καπνίζουν. Τους ανέφεραν στο Γυμνάσιο και την άλλη μέρα η γυμνασιάρχης Παναγιώτα Παπαϊωάννου τους απέβαλε «επί τετραήμερον». Μετά τα μεσάνυχτα που έκλεινε το αναψυκτήριο, καθόμασταν κατά παρέες στα άδεια τραπέζια….
Μετά το 1967 που τελείωσα το Γυμνάσιο έφυγα από την Καρδίτσα. Όταν γύρισα το 1976, ο «Καραγκούν Μπόυ» είχε αναχωρήσει οριστικά για την Αθήνα. Δεν τον ξανα είδαμε. Απ’ ότι είπε ο αδερφός του Γιάννης, στην Αθήνα ασχολήθηκε με διάφορες δουλειές. Σε κάποια φάση άνοιξε την ντισκοτέκ «Irish Club» στην Ηλιούπολη. Αργότερα ασχολήθηκε με οίκους ευγηρίας. Δημιούργησε οικογένεια και απέκτησε δύο παιδιά. Ένας από τους νεαρούς της εποχής ήταν τότε και ο Νίκος Τσακνής. Γνώριζε από κοντά τον «Καραγκούν Μπόυ», γιατί ο τελευταίος παρακολουθούσε τις πρόβες του συγκροτήματος «Snakes», στο οποίο ο Νίκος τραγουδούσε. Ο Νίκος Τσακνής μαζί με τα μέλη των «Snakes» και άλλους Καρδιτσιώτες της ίδιας περίπου ηλικίας, αποτελούσαν την εκκολαπτόμενη τότε ροκ σκηνή της Καρδίτσας . Σ’ αυτή την παρέα «των καμπάνων και τριχών» αναφέρεται ο στίχος του τραγουδιού. Πολύ αργότερα γύρω στο 1985-1990, ο Νίκος έχοντας μνήμες από τα βιώματα αυτά, έγραψε μία σειρά στίχων για τραγούδια. Μεταξύ τους ήταν και το «Παυσίλυπον». Σε μία μετάβασή του στην Αθήνα γύρω στο 1995, συναντήθηκε με τον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, που αναζητούσε τραγούδια για τον νέο του δίσκο. Η συνάντησή έγινε στο σπίτι του Διονύση Τσακνή. Ο Νίκος του έδειξε τα χαρτιά με τους στίχους και ο Μαχαιρίτσας τα ξεφύλλιζε και τα διάβαζε. Μόλις είδε το «Παυσίλυπον» το ξεχώρισε. Το πήρε, το μελοποίησε και προέκυψε ένα τραγούδι διάρκειας 6 λεπτών. Όπως αναφέρθηκε το τραγούδησε ο ίδιος. Πιθανότατα είναι το μοναδικό τραγούδι που αναφέρεται στο πάρκο της πόλης μας. Μάλιστα ο τίτλος «Παυσίλυπον» δόθηκε σε ολόκληρο το άλμπουμ του Μαχαιρίτσα, που κυκλοφόρησε το 1996.

ΙΣΑΑΚ ΣΟΥΣΗΣ: “Ενας τούρκος στο Παρίσι” – Η ιστορία του τραγουδιού
Ο Ισαάκ Σούσης έκανε μια εντυπωσιακή είσοδο στο τραγούδι με τα θρυλικά “Ένας Τούρκος στο Παρίσι” και “Νότος”, και τα δυο στο κλασικό πλέον album “Παυσίλυπο” του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα το 1996.
Ισαάκ Σούσης για Μαχαιρίτσα: «Αν αγαπιόμαστε πολύ, μπορεί και να αθωωθούμε»
Ο Ισαάκ Σούσης, που υπέγραψε τους στίχους σε μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, όπως στην ελληνική απόδοση του κομματιού «Τερατάκια τσέπης» (του Ιταλού τραγουδοποιού Άντζελο Μπραντουάρντι) και ακόμα στα τραγούδια «Νότος», «Έλα, ψυχούλα μου», «Ένας Τούρκος στο Παρίσι», «Έτσι κι αλλιώς», «Εφάπαξ», «Μου λες τα μάτια σου (Μάτια δίχως λογική)», «Ο παλιός στρατιώτης»
Την ιστορία του τραγουδιού την αφηγήθηκε ο ίδιος ο Ισαάκ Σούσης που έγραψε τους στίχους:
“Έγραψα το τραγούδι το 1994, μια χρονιά που αισθανόμουν φρικτή μοναξιά γιατί έλειπαν όλοι οι φίλοι μου στο εξωτερικό. Ένα απόγευμα καθώς γύριζα από τη δουλειά, βαρεμένος και με την αίσθηση μιας απίστευτης στασιμότητας, κάθισα σε ένα παγκάκι. Είχα μια πρώτη μορφή του τραγουδιού στα χέρια μου, έλεγα δηλαδή για το Παρίσι αλλά αυτό που με απασχολούσε ήταν να μιλήσω για τη μοναξιά μου, όχι με μίζερο τρόπο. Εκείνη τη στιγμή πέρασε από μπροστά μου ένας γάτος και επειδή τους έχω αδυναμία έφαγα «φλασιά» κι άρχισα να γράφω επιτόπου. Τον βάφτισα Τούρκο και ήταν ο γάτος που απολάμβανε ό,τι εγώ δεν είχα…”

Υπήρχε γατί; « Όχι! Ήταν επινόηση. Ήρθαν άνθρωποι και μου είπαν: “Δεν είναι δυνατόν. Μα εγώ το έχω ζήσει έτσι ακριβώς, με γατί”. Ε, εγώ δεν είχα. Έγραψα το γατί, χωρίς γατί. Υπήρχε μόνο αυτός κι αυτή, κι ο ένας ήταν εδώ κι ο άλλος αλλού. Υπήρχε αυτό το κομπλεξάκι ότι αυτή σπουδάζει και ζει αυτή τη φάση, και μάλιστα στο εξωτερικό, κοσμοπολίτικα. Το γατί έγινε κατεξοχήν φοιτητικό τραγούδι και τραγουδήθηκε σε σχολές όσο δεν έχουν τραγουδηθεί κομμάτια συνδεδεμένα με τις πολιτικές οργανώσεις. Είχαν πάθει πλάκα όλοι τότε. Έπιαναν τον Μαχαιρίτσα και του έλεγαν: “Καλά ρε συ πώς έβγαλες κάτι τέτοιο; Εσύ βγάζεις σοβαρά τραγούδια.” Ξαφνικά τους ήρθε από εκεί που δεν το περίμεναν. Είδαν όλη τη νεολαία να τραγουδάει τον γάτο. Είχα συναντήσει τον Θ. Μικρούτσικο και μου είχε πει: ¨Οι κόρες μου στο σπίτι τραγουδάνε πιο πολύ τα δικά σας παρά τα δικά μου¨ κι εγώ του απάντησα, ¨Ε, θα μεγαλώσουν και θα καταλάβουν (γέλια)» 

C’ EST LA VIE: «Ένας Τούρκος στο Παρίσι» με τη γαλλική εκδοχή
Λίγους μήνες μετά την επιτυχημένη γαλλόφωνη διασκευή του στη «Σερενάτα» της Αρλέτας, ο τραγουδοποιός Rémi Cavat, Γάλλος ερωτικός μετανάστης και μόνιμος κάτοικος Μεταξουργείου, διασκευάζει το κλασικό τραγούδι του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα «Ένας Τούρκος στο Παρίσι» επίσης στα γαλλικά και μας μιλάει γι’ αυτό.
Ο Rémi Cavat γεννήθηκε στη Γαλλία, αλλά τον κέρδισε η Ελλάδα! Το 2008 φτάνει στην Αθήνα ως ερωτικός μετανάστης και για να συνεχίσει τις μουσικές του σπουδές στο ΕΚΠΑ. Δεκατρία χρόνια μετά, με επιρροές από διάφορα είδη μουσικής και μπλέκοντας αρμονικά τις κουλτούρες, πειραματίζεται με κλασικά αγαπημένα τραγούδια από το ελληνικό ρεπερτόριο και τα διασκευάζει στα γαλλικά. Η αρχή έγινε τον Απρίλιο της περασμένης χρονιάς με την κλασική «Σερενάτα» της Αρλέτας, την οποία διασκευάζει και τραγουδά στα γαλλικά ως “Serenata”, σε μία εκτέλεση για την οποία πήρε πολύ θετικά σχόλια από Γάλλους και Έλληνες, παρόλο που, όπως μου εξηγεί ο ίδιος: «Μου ήταν δυστυχώς αδύνατο να μεταφράσω το “Μανάρι μου τα κάναμε σαλάτα”». Από τις 9 Ιανουαρίου κυκλοφορεί η νέα του διασκευή στα γαλλικά ενός ακόμη πολύ γνωστού ελληνικού τραγουδιού, του «Ένας Τούρκος στο Παρίσι» του αείμνηστου Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, με τίτλο “C’est la vie”. Rémi, τι σε έκανε να θέλεις να διασκευάσεις το συγκεκριμένο τραγούδι; «Όταν έφτασα στην Ελλάδα, ήταν από τα πρώτα τραγούδια που μου τράβηξαν την προσοχή, ήταν καλοκαίρι, και στο αυτοκίνητο για την παραλία άκουσα το περίφημο “C’est la vie”. Στα 13 χρόνια που ζω στην Ελλάδα, έχω ζήσει και μια σχέση με μία Ελληνίδα που σπούδαζε στο Παρίσι όσο ζούσα στην Αθήνα. Η κατάσταση ήταν πολύ παράλογη, ζούσα την ίδια ιστορία που έλεγε ο Μαχαιρίτσας, παρόλο που είμαι Γάλλος ο ίδιος… Έπρεπε λοιπόν να γράψω τη δική μου πλευρά της ιστορίας. Μου άρεσε επίσης που η φράση “c’est la vie” χρησιμοποιείται συχνά στην ελληνική γλώσσα, όπως και πολλές άλλες. Οπότε το να παίξεις το αμοιβαίο παιχνίδι “C’est la vie, που λένε και οι γραίκοι” ήταν διασκεδαστικό. Στη συνέχεια ανακάλυψα τον κόσμο του πολυτάλαντου Μαχαιρίτσα και τις συνεργασίες του με ξένους καλλιτέχνες, κυρίως στο άλμπουμ “Οι άγγελοι ζουν ακόμη στη Μεσόγειο”, χάρη στις φιλικές συμβουλές που μου έδωσε η γυναίκα του, την οποία είχα τη μεγάλη τιμή να γνωρίσω. Η ιδέα να ξαναζωντανέψει ένα από τα τραγούδια του, λίγο καιρό μετά την ξαφνική απώλειά του, απέκτησε ακόμη περισσότερο νόημα».

Ακόμη και ο πιο εκλεπτυσμένος Ελληνας κουβαλάει έναν Τούρκο. Οχι Τούρκο πραγματικό. Κουβαλάει, ας πούμε, ένα ανατολίτικο ασυνείδητο. Εναν άλλον, κάπως αδέσποτο εαυτό, που σέρνεται στα πόδια του σαν απείθαρχο κατοικίδιο. Σαν τον γάτο που συνοδεύει την πρωταγωνίστρια του τραγουδιού στο Παρίσι – τόπο σπουδών, αλλά και λίγης αλητείας. Τόπο νωχελικής βουτιάς στην εκεί κουλτούρα. Αυτός πάντως που διαβάζει τις επιστολές της δεν είναι καθόλου τουρκικής σύστασης. Δεν είναι ο νάρκισσος του βαρέος νταλκά – ο «υπάρχω-κι-όσο-υπάρχεις-θα-υπάρχω». Είναι το αντίθετο. Είναι κάποιος που μακριά της «νιαουρίζει μοναχός». Εξίσου, αν όχι περισσότερο, ευάλωτος είναι και ο κληρωτός του Διδυμοτείχου. Καμία πολεμική αρετή. Καμία αντοχή στην κακουχία. Μόνο αγωνία, ήττα και ανασφάλεια.
Ο Μαχαιρίτσας, που δάνεισε σε αυτούς τους επιμελώς τσαλακωμένους ήρωες τη βραχνή φωνή του, μάλλον θα γελούσε. Θα χλεύαζε αυτούς του φιλολογισμούς, όπως χλεύαζε με τον τρόπο του πάντα την εντεχνίλα και τη σοβαροφάνεια. Σε αντίθεση με πολλούς από τους ομοτέχνους του, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας δεν υποδύθηκε ποτέ ούτε τον ακτιβιστή, ούτε τον κήρυκα, ούτε τον διανοούμενο. Η έκφρασή του –πάνω και κάτω από το πάλκο– είχε πάντα ευθύτητα στα όρια του ωμού. Αντιστάθηκε έτσι στη μεταμόρφωσή του σε «δημόσιο πρόσωπο». Οπως αντιστάθηκε, ενστικτωδώς, και στον συναισθηματισμό – εκείνη την πηχτή γλυκερίνη με την οποία το «έντεχνο» σινάφι του σοβατίζει συχνά το συναίσθημα. Είχε πει σε μια συνέντευξή του στην «Καθημερινή» ότι είχε επίγνωση πως δεν έχει γράψει ούτε «Μεγάλο Ερωτικό», ούτε «Θητεία», ούτε «Σταυρό του Νότου». Δεν είχε γράψει αριστουργήματα. Είχε όμως γράψει τραγούδια που σφυρίζονται και θα σφυρίζονται. Ποπ με γνήσια λαϊκότητα. Ελαφρά, αλλά φτιαγμένα με άκρα σοβαρότητα.
ΠΗΓΕΣ: https://stixoi.info, www.discogs.com, https://filoitexnisfilosofias.com, www.fosonline.gr, www.2020mag.gr, www.ethnos.gr, https://biblionet.grhttps://kaliviotis.files.wordpress.com, https://ipolizei.gr,www.kathimerini.gr

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα τραγούδια ανήκουν σε όποιον τα έχει ανάγκη