ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΧΕ ΓΕΙΑ (ΠΑΝΤΑ ΓΕΙΑ) ΠΑΝΑΓΙΑ
Στίχοι: Παραδοσιακό
Μουσική: Παραδοσιακό
Προέλευση: Κωνσταντινούπολη
Vinyl, LP, Album ” Έχε Γεια Παναγιά ” 1974
(Ηχογραφήθηκε σε στούντιο, στις 21/11/1973)

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΔΟΜΝΑ ΣΑΜΙΟΥ (στο στούντιο)

Συντελεστές: Βιολί: Γιώργος Κόρος Κανονάκι: Νίκος Στεφανίδης
Λαούτο: Σταύρος Αδριανός Τουμπελέκι: Μαθιός Μπαλαμπάνης

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΔΟΜΝΑ ΣΑΜΙΟΥ 1977 

1977 σπάνιο βιντεο, στο βιολί ο Yehudi Menuhin

ΕΧΕ ΓΕΙΑ ΠΑΝΑΓΙΑ
Στο Γαλατά ψιλή βροχή και στα Ταταύλα μπόρα
βασίλισσα των κοριτσιών είναι η Μαυροφόρα.

Έχε γεια Παναγιά τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε.

Στο Γαλατά θα πιω κρασί, στο Πέρα θα μεθύσω,
και μες απ’ το Γεντί Κουλέ κοπέλα θ’ αγαπήσω.

Έχε γεια Παναγιά τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε

Γεντί Κουλέ και Θαραπειά, Ταταύλα και Νιχώρι,
αυτά τα τέσσερα χωριά `μορφαίνουνε την Πολη.

Έχε γεια Παναγιά τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε

Vinyl, LP, Album ” Έχε Γεια Παναγιά ” 1974

Δόμνα Σαμίου και Yehudi Menuhin στο Έχε γειά Παναγιά
Το 1977 ο διάσημος βιολονίστας Yehudi Menuhin συνάντησε τη μεγάλη κυρία της μουσικής μας παράδοσης, τη Δόμνα Σαμίου, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του προγράμματος της Γαλλικής κρατικής τηλεόρασης ‘Le Grand Echiquier. Και καταγράφηκε αυτό το μοναδικο στιγμιότυπο, η εκτέλεση και ερμηνεία του Μικρασιάτικου παραδοσιακού τραγουδιού Έχε γειά Παναγιά (ή αλλιώς Έχε γειά πάντα γειά) Ο βιρτουόζος στο κανονάκι Νίκος Στεφανίδης, ο Αλέκος Παύλου-Αραπάκης στο βιολί, ο Κυριάκος Κωστούλας στο κλαρίνο, ο Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης στο ούτι, ο Βασίλης Κατράκος στο λαούτο και ο Μαθιός Μπαλαμπάνης στο τουμπελέκι ήταν η μουσική ομάδα της Δόμνας. «Τον είχε γοητεύσει πάρα πολύ το κανονάκι, γι’ αυτό κάποιες στιγμές στεκόταν με σταυρωμένα τα χέρια πάνω από τον Στεφανίδη και τον θαύμαζε», θυμάται η Δόμνα Σαμίου. Το βίντεο όπου ο Μενουχίν στο βιολί συνοδεύει την Δόμνα στο πολίτικο «Έχε γεια Παναγιά» είναι το σπάνιο στιγμιότυπο αυτής της μεγάλης συνάντησης στην Καισαριανή το 1977.

Λίγες μέρες μετά ο γύρισμα, ο Μενουχίν της έγραψε: «Οι στιγμές που περάσαμε ανάμεσα στις ελιές θα παραμείνουν πάντα για μένα μια ευτυχισμένη και συγκινητική ανάμνηση» και «μου γνωρίσατε την εξαιρετική και πλούσια κληρονομιά της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής».

Ο Μενουχίν ήταν λάτρης της ελληνικής φύσης και του Αιγαίου. Το 1993 ο δήμος Μυκονίων ανακήρυξε τον ίδιο και τη σύζυγό του Νταϊάνα επίσημους δημότες. Στη συναυλία που ακολούθησε την τελετή, στο θέατρο Λάκκα, η Δόμνα Σαμίου παρουσίασε πρόγραμμα με Μυκονιάτικα και άλλα τραγούδια και τη συνόδευσαν ο Σωκράτης Σινόπουλος, ο Βασίλης Γιαννίσης και ντόπιοι μουσικοί.

 

ΔΟΜΝΑ ΣΑΜΙΟΥ «Έχε γεια Παναγιά»: Απόσπασμα από τη συνέντευξη με τίτλο Έχε γεια Παναγιά στο περιοδικό Δίφωνο. Ένα ημερολόγιο δισκογραφίας Δεκέμβριος 1973
Το ομότιτλο με τον δίσκο κομμάτι αποτελεί το σήμα κατατεθέν της παρουσίας της Δόμνας Σαμίου στη δισκογραφία, έχει γνωρίσει νεότερες εκτελέσεις ενώ το έχει χορέψει σε συναυλίες και κέντρα η νεότερη γενιά. Μπορεί στα παραδοσιακά τραγούδια να μην κατοχυρώνεται πρώτη εκτέλεση, αλλά το Έχε γεια Παναγιά είναι προϊόν της προηγηθείσας περί τα παραδοσιακά έξαρσης η οποία παρατηρείται στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Καθώς τελειώνει το 1973 η Columbia καλεί τη Δόμνα Σαμίου και τα επόμενα τρία χρόνια θα εκδώσει τέσσερις χαρακτηριστικούς δίσκους της (αναφέρεται στους δίσκους Ελληνικά Κάλαντα, Σουραύλι, Στης πικροδάφνης τον ανθό), με πρώτον το Έχε Γεια Παναγιά, θυμάται σχετικά η ίδια: «Στην Columbia με προξένεψε ο τότε ιδιοκτήτης της «Λέσχης του Δίσκου». Καταλαβαίνετε πόσο σημαντικό ήταν για μένα αυτό, καθώς ό,τι είχα κάνει ως τότε στη δισκογραφία ήταν με πρωτοβουλία του Αλέκου Πατσιφά. Για τον δίσκο συνεννοήθηκα με τον Τάσο Φαληρέα. Από τη στιγμή που υπήρχαν κατά τόπον εκτελεστές τραγουδιών οι οποίοι έλεγαν τα κομμάτια του τόπου τους, θεώρησα κουτό να διαλέξω την εκπροσώπηση μιας περιοχής. Αυτή, αν θέλετε, ήταν η ιδιαιτερότητά μου. Έκανα μια ποικιλία βάζοντας τραγούδια απ’ όλη την Ελλάδα που πολύ λίγα ήταν γνωστά – τα περισσότερα δεν τα ήξερε κανείς και εγώ τα είχα μάθει είτε από τον δάσκαλο μου, τον Σίμωνα Καρά, είτε χάρη στη συλλογή που έκανα η ίδια ταξιδεύοντας. Θυμάμαι ότι το Έχε γεια Παναγιά μου το πρωτόπε ο Αχιλλέας Ζαφειρόπουλος, αδερφός μιας καλής μου φίλης που είχα πρωτο συναντήσει δεκαεπτά – δεκαοκτώ χρονών στην Κωνσταντινούπολη. Μάλιστα, εκ των υστέρων, πριν από ένα-δύο χρόνια, ένας άλλος φίλος μου από την Ίμβρο μου είπε ότι ο στίχος δεν ήταν Έχε γεια Παναγιά αλλά Έχε γεια, πάντα γεια. Κατά πόσον είναι σωστό κι αυτό δεν ξέρω, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που ο ανώνυμος λαός αλλάζει κάτι το οποίο δεν του πάει καλά σ’ ένα τραγούδι. Τον Μπαρμπα-Μαθιό μου τον πρωτόπαιξε το 1969 στο Καρλόβασι ένας τοπικός σαντουριέρης, ο Ηλίας Διατσίδης. Το Εψές προυψές το ήξερε ο Μπαγιώκης που το τραγουδάει κιόλας στον δίσκο. Ήθελα κάποιοι ντόπιοι να λένε τα τραγούδια τους, γι’ αυτό κάλεσα και τον Απόστολο Κακαλή, έναν δάσκαλο που είχα συναντήσει στο Σουφλί, να πει το Κάτου στα Ρόδα, ένα τραγούδι του οποίου ήξερα διάφορες παραλλαγές από τον Σίμωνα Καρά. Την δε παραλλαγή του Γεφυριού της Άρτας την έμαθα γύρω στα 1972 στην Ιερισσό από τον Γιάννη Τσιριγώτη.
Ανάμεσα στους μουσικούς που αποδίδουν τα τραγούδια μπορεί να βρει κανείς κάποιους από την ιστορική γενιά της καταγραφής της παραδοσιακής μουσικής στη δισκογραφία: τον Νίκο Στεφανίδη στο κανονάκι, τον Μαθιό Μπαλαμπάνη στο τουμπελέκι, τον Θόδωρο Κεκέ στη θρακιώτικη γκάιντα, τον Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη στο ούτι. Σε ό,τι αφορά στη θέση κάποιων από αυτά τα όργανα στην πραγματικότητα της εποχής εκείνης είναι χαρακτηριστικές οι αφηγήσεις της Δόμνας Σαμίου για την πολιτική λύρα -καθώς ο ιστορικός και μοναδικός εκτελεστής, ο Λάμπρος Λεονταρίδης, είχε φύγει για πάντα αντικαταστάθηκε από το βιολί του Γιώργου Κόρου- αλλά και το κείμενο του Μάρκου Δραγούμη που συνοδεύει τον δίσκο και μιλά για «όργανα με εξωτικό ήχο» αναφέροντας το γαβάλ, την γκάιντα, τη λύρα του Πόντου, το κανονάκι και το ούτι. Η Δόμνα Σαμίου λέει: «Ο Νίκος Στεφανίδης και ο Μαθιός Μπαλαμπάνης ήταν ήδη τότε σεβάσμιοι άνθρωποι, τους άκουγα χρόνια και χρόνια στις πρόβες του Σίμωνα Καρά. Αλλά δεν ήταν μόνο το παίξιμο τους. Εκείνο που πρέπει να τονίσω διαχωρίζοντας τα πράγματα σε σχέση με τα νεότερα χρόνια είναι ότι τότε δεν υπήρχε η «μούρλα» που κάνει σήμερα τους μουσικούς να τρέχουν σαν τρελοί από στούντιο σε στούντιο γιατί τους περιμένουν κι αλλού. Τότε, εφόσον αποφάσιζα να κάνω τον δίσκο, καλούσα αυτούς τους ανθρώπους στο σπίτι μου για πρόβες. Μιλάμε για εξαντλητικές πρόβες. Και όμως αν κάτι δεν πήγαινε καλά οι ίδιοι μου έλεγαν: «Κυρία Δόμνα, να ξανάρθουμε». Τώρα οι μουσικοί έρχονται στο στούντιο σαν τρελοί, κάνουμε με άγχος την πρόβα, τα μπουρδουκλώνουμε και παίζουμε γιατί σε μία ώρα πρέπει να πάνε αλλού».

Σήμερα το Έχε γεια Παναγιά θεωρείται ένας από τους κλασικούς δίσκους της Δόμνας Σαμίου. Αν αναζητήσουμε αυτούς από τους οποίους πρωτο έμαθαν το δημοτικό τραγούδι οι νεότερες γενιές, ανήκει στους πρώτους. Δεν είναι μάλιστα τυχαίο το γεγονός ότι κάποια από τα τραγούδια που πρωτακούσαμε σ’ αυτόν γνώρισαν αρκετές δεύτερες εκτελέσεις.
ΠΗΓΕΣ΅: www.discogs.com, www.newsnowgr.com, www.domnasamiou.gr,

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν