Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ 1978/1980 ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ, ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ, ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ
Στίχοι: Κώστας Βάρναλης
Μουσική: Λουκάς Θάνος
Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης
Vinyl, LP, Album ” Σάλπισμα ” 1978/1980

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου
Νίκος Ξυλούρης

ΣΤΙΧΟΙ: ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ
Δεν λυγάνε τα ξεράδια και πονάνε τα ρημάδια
κούτσα μια και κούτσα δυο στης ζωής το ρημαδιό
Μεροδούλι ξενοδούλι δέρναν ούλοι οι αφέντες δούλοι
ούλοι δούλοι αφεντικό και μ’ αφήναν νηστικό
και μ’ αφήναν νηστικό

Ανωχώρι κατωχώρι ανηφόρι κατηφόρι
και με κάμα και βροχή ώσπου μου `βγαινε η ψυχή
Είκοσι χρονώ γομάρι σήκωσα όλο το νταμάρι
κι έχτισα στην εμπασιά του χωριού την εκκλησιά
του χωριού την εκκλησιά

Άιντε θύμα άιντε ψώνιο άιντε σύμβολο αιώνιο
αν ξυπνήσεις μονομιάς θα `ρθει ανάποδα ο ντουνιάς
θα `ρθει ανάποδα ο ντουνιάς

Και ζευγάρι με το βόδι άλλο μπόι κι άλλο πόδι
όργωνα στα ρέματα τ αφεντός τα στρέμματα
Και στον πόλεμο όλα για όλα κουβαλούσα πολυβόλα
να σκοτώνονται οι λαοί για τ’ αφέντη το φαΐ
για τ’ αφέντη το φαί

Άιντε θύμα άιντε ψώνιο άιντε σύμβολο αιώνιο
αν ξυπνήσεις μονομιάς θα `ρθει ανάποδα ο ντουνιάς
θα `ρθει ανάποδα ο ντουνιάς

Κοίτα οι άλλοι έχουν κινήσει έχει η πλάση κοκκινίσει
άλλος ήλιος έχει βγει σ’ άλλη θάλασσα άλλη γη

Άιντε θύμα άιντε ψώνιο άιντε σύμβολο αιώνιο
αν ξυπνήσεις μονομιάς θα `ρθει ανάποδα ο ντουνιάς
θα `ρθει ανάποδα ο ντουνιάς

Vinyl, LP, Album ” Σάλπισμα ” 1978

ΣΑΛΠΙΣΜΑ 1978/1980
Πρόκειται για μια σειρά μελοποιημένων ποιημάτων γνωστών Ελλήνων ποιητών με τη συνθετική ματιά του Λουκά Θάνου, ο οποίος ξεκίνησε και ολοκλήρωσε τούτη τη δουλειά την τριετία 1969-1972. Εν συνεχεία, το 1974 έγιναν οι ενορχηστρώσεις και το 1976 ο Νίκος Ξυλούρης ήταν εκείνος που έδωσε φωνή στο έργο.

Ωστόσο, η κυκλοφορία του καθυστέρησε αρκετά και μάλιστα η χήρα του αξέχαστου «αρχάγγελου» Ουρανία, είχε πει ότι όταν πήγε στην ΑΕΠΙ για να δηλώσει τη συμμετοχή του συζύγου της στο δίσκο, το όνομά του δεν υπήρχε στα αρχεία του φορέα! Πάντως, η ιστορία αναφορικά με τη χρονολογία έκδοσης του έργου είναι λίγο μπερδεμένη. Στην ετικέτα του δίσκου αναγράφεται το έτος 1978. Κατά πάσα πιθανότητα, το άλμπουμ ήταν έτοιμο να βγει τότε αλλά η έκδοσή του αναβλήθηκε για άγνωστους λόγους.

Τελικώς, το άλμπουμ κυκλοφόρησε λίγες ημέρες μετά τον πρόωρο θάνατο του Νίκου Ξυλούρη, τον Φεβρουάριο του 1980. Δηλαδή, αν υπολογίσουμε το γεγονός ότι ο Θάνος ξεκίνησε τη δουλειά το 1969, χρειάστηκε να περάσουν έντεκα χρόνια για να τη δει να κυκλοφορεί. Δεν πρόλαβε όμως να κάνει το ίδιο ο αείμνηστος λυράρης… Ο Φεβρουάριος είναι ένας μήνας ύψιστης σημασίας για τον κόσμου του πολιτισμού.

Ο μήνας αυτός σημαδεύτηκε με σημαντικά γεγονότα, δύο εξ΄ αυτών, η γέννηση του μεγάλου ποιητή Κώστα Βάρναλη το 1884 και ο θάνατος του Κρητικού ερμηνευτή Νίκου Ξυλούρη το 1980. Όπως και να ‘χει, πρόκειται για ένα εξαιρετικό δημιούργημα από την αρχή μέχρι το τέλος. Ο Λουκάς Θάνος με υποδειγματικές μελωδίες κι ενορχηστρώσεις δίνει μια νέα διάσταση στη σύγχρονη ελληνική ποίηση, η οποία ως τότε ήταν ως επί το πλείστον συνυφασμένη με το έντεχνο λαϊκό τραγούδι.

Εδώ, κυριαρχεί η λιτότητα στην ορχήστρα και φυσικά ο Ξυλούρης δίνει πραγματικό ρεσιτάλ ερμηνείας. Στην πρώτη πλευρά του δίσκου περιλαμβάνονται δύο ποιήματα του Κώστα Βάρναλη, “Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου” και “Οι πόνοι της Παναγίας”, δύο του συνθέτη “Μια κόρη” και “Την καρδιά σου” και ένα του Άρη Αλεξάνδρου “Τις νύχτες”. Ολόκληρη η δεύτερη πλευρά του δίσκου, ανήκει στον Κώστα Καρυωτάκη, στα ποιήματα του οποίου είναι αφιερωμένη.

Περιλαμβάνονται τα ποιήματα “Κι αν έσβησε”, “Ιδανικοί αυτόχειρες”, “Δεν αγαπάς”, “Είσαι ψυχή μου” και “Το άγαλμα της ελευθερίας “. Μάλιστα, οι «Ιδανικοί αυτόχειρες» παρουσιάζονται εδώ σε μια πιο ολοκληρωμένη μορφή από εκείνη που μας τους είχε δώσει ο Δήμος Μούτσης μέσα από την «Τετραλογία» το 1975 με τη φωνή του αείμνηστου Χρήστου Λεττονού.

Παραγωγός ήταν ο Γιώργος Πετσίλας και η ηχογράφηση έγινε στα στούντιο της Columbia με ηχολήπτη τον Γιώργο Κωνσταντόπουλο. Στη θήκη του δίσκου υπάρχει σημείωμα του συνθέτη, καθώς και φωτογραφία του με τον Ξυλούρη…

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ
Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου είναι ποίημα του Κώστα Βάρναλη, το οποίο συμπεριλήφθηκε στην ποιητική συλλογή Τα Ποιητικά, το 1956, από τον εκδοτικό οίκο Κέδρος. Το ποίημα αποτελείται από 26 στροφές και 104 στίχους. Πρόκειται για ένα από τα πιο δημοφιλή ποιήματα του ποιητή. Είναι μια σατιρική αφήγηση, λαϊκού και επαναστατικού χαρακτήρα.

Το ποίημα αυτό είναι αλληγορική και γεμάτο παραλληλισμούς, που καλό είναι να κατανοήσει κάποιος, για να μπορεί να αντιληφθεί το ευρύτερο νόημα του. Ο ήρωας, ο ‘Κύρ Μέντιος’ είναι ένα γαϊδούρι, το οποίο αντιπροσωπεύει τον απλό άνθρωπο, τον αδιαμαρτύρητο και υπομονετικό. Εδώ γίνεται μια προσπάθεια από τον ποιητή για να αφυπνίσει τον λαό κάνοντας να δει τον εαυτό του μέσα στους στίχους του, από την οπτική του Κυρ Μέντιου.

Εξετάζοντας την πραγματική εικόνα του ποιήματος, δημιουργούνται συναισθήματα συγκίνησης για τον γάιδαρο και τα παράπονά του. Στο ποίημα υπάρχει και το συναίσθημα της συμπόνιας καθώς παρατηρείται ο γάιδαρος να εργάζεται σκληρά σε όλη του ζωή χωρίς οίκτο από τους ανθρώπους, οι οποίοι τον κακομεταχειρίζονται κιόλας, έως και τα βαθιά του γεράματα. Εκείνο που γεμίζει απελπισία του αναγνώστες είναι η μεταφορική σημασία του ποιήματος.

Το ποίημα μελοποιήθηκε από τον Λουκά Θάνο και ακούστηκε πρώτη φορά από τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη. Κατόπιν τραγουδήθηκε και από άλλους καλλιτέχνες, αλλά η ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη θεωρείται η καλύτερη και αυτή που άφησε ιστορία. Η μελοποίηση του ποιήματος δεν περιέχει όλες τις στροφές, στη μελοποίηση ακούγονται 8 στροφές: Ενώ το ρεφρέν του τραγουδιού είναι η 25η στροφή: Χάιντε θῦμα, χάιντε ψώνιο […] θα ῾ρτη ἀνάποδα ὁ ντουνιᾶς.

Ακόμα και μέσα από τις συγκεκριμένες στροφές όμως, ο ποιητής καταφέρνει να περάσει τα μηνύματά του. Η επιλογή του Νίκου Ξυλούρη δεν είναι επίσης τυχαία. Το τραγούδι αυτό ο Νίκος Ξυλούρης το ερμήνευσε φορώντας μαύρο πουκάμισο, ως ένδειξη συμπαράστασης στον καταπιεσμένο λαό. Ο Ξυλούρης ήταν μοναδικός και αναντικατάστατος, ήταν η λεβέντικη και επαναστατική φωνή της εποχής του, αλλά και η φωνή του αγώνα μέχρι τις μέρες μας.

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡ ΜΕΝΤΙΟΥ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ
Όπως την αφηγείται ο συνθέτης σε συνέντευξή του για τη ζωή και το έργο του. (αποσπάσματα)
-Ποια ήταν τα πρώτα μουσικά ερεθίσματα που δεχτήκατε ως νέος;
Στο σπίτι άκουγαν πολύ Θεοδωράκη. Εγώ στα κρυφά άκουγα πολύ ραδιόφωνο και κυρίως Νέο Κύμα, το οποίο ανακάλυψα σε μια εκπομπή που έπαιζε κάθε Κυριακή. Αυτό συνέβη όταν ήμουν πολύ μικρός, γύρω στα οκτώ. Στη συνέχεια, πιο μεγάλος, ανακάλυψα τους Beatles. Ο πρώτος δίσκος που θυμάμαι να αγοράζω ήταν το “Love Me Do”.

Μετά ακολούθησαν ο Μπομπ Ντίλαν, οι Σάιμον & Γκαρφάνκελ και άλλοι Αμερικανοί τραγουδοποιοί που έγραφαν πιο ποιητικές μπαλάντες. Η αγάπη για αυτό το είδος μουσικής με έκανε να ξεκινήσω να γράφω κι εγώ δικούς μου στίχους και μουσική με μια κιθάρα. Μέχρι τα δεκατέσσερα μου είχα γράψει αρκετά δικά μου τραγούδια.

– Η ελληνική ποίηση πότε σας κέντρισε το ενδιαφέρον;
Σ’ αυτό έπαιξε και σημαντικό ρόλο ο πατέρας μου. Ενώ σπούδαζα πιάνο και έγραφα κομμάτια με την κιθάρα μου, ανακάλυψα τον Καρυωτάκη. Ξεκίνησα, λοιπόν, να μελοποιώ τα ποιήματά του. Κάθε πρωί, όταν ξυπνούσα, πήγαινα κατευθείαν στο πιάνο ή στην κιθάρα. Ένα πρωί βρήκα πάνω στο πιάνο ανοιχτό ένα βιβλίο. Κατάλαβα ότι το είχε κάνει ο πατέρας μου, και επειδή αντιδρούσα λίγο, πέταξα το βιβλίο σε μια πολυθρόνα.

Το επόμενο πρωί, το βιβλίο ήταν πάλι ανοιχτό πάνω στο πιάνο. Αυτό γινόταν επί ένα μήνα. Εγώ δεν έλεγα τίποτα, ούτε εκείνος. Κάποια στιγμή, για να ησυχάσω, τραγούδησα το ποίημα που έδειχνε το βιβλίο, το έπαιξα σαν ένα τραγούδι. Αυτή ήταν η πρώτη μελοποίηση εκτός Καρυωτάκη που έκανα και δεν ήταν άλλο από την «Μπαλάντα του κυρ-Μέντιου» του Βάρναλη.

(Δεν έχει ξαναγίνει στον πλανήτη να γεμίζει ένα στάδιο για να ακούσει νομπελίστες ποιητές. Το ελληνικό τραγούδι το κατόρθωσε γιατί ακουμπάει στη μνήμη της ρυθμικής ομηρικής αφήγησης, γιατί, περνώντας ακόμα και από τη βυζαντινή αφήγηση του Χρυσόστομου, ευτύχησε να βρεθούν μεγάλοι Έλληνες δημιουργοί, που αποκωδικοποίησαν αυτή τη διαδρομή.

Μετά τη μικρή διακοπή που συνδέεται με την παγκόσμια αισθητική κρίση της τελευταίας 30ετίας, νομίζω πως επανερχόμαστε στη διαχρονική ελληνική ανάγκη να ξαναδημιουργήσουμε με αφορμή την πάντα μεγάλη Ελληνική ποίηση).

– Το τραγούδι αυτό, λίγα χρόνια αργότερα θα το ερμηνεύσει ο Νίκος Ξυλούρης. Πώς ακριβώς έγινε η γνωριμία σας και πώς φτάσατε να κάνετε μαζί ένα δίσκο;
Όλοι μου έλεγαν τότε ότι τα τραγούδια που έγραφα πρέπει να τα ακούσει κάποιος μεγάλος ή να τα ερμηνεύσει ένας καλός τραγουδιστής. Εμένα βέβαια δεν μου άρεσε κανένας από τους τραγουδιστές της εποχής.

Όταν άκουσα το δίσκο με τα «Ριζίτικα» με τον Ξυλούρη είπα στον πατέρα μου «αυτός είναι και αυτόν θέλω!» κι εκείνος μου απάντησε «που να τον βρούμε τον Ξυλούρη βρε αγόρι μου!». Μετά από τρία χρόνια και χάρη σε κάποιον φίλο ενός φίλου του πατέρα μου μια μέρα ήρθε ο Ξυλούρης στο σπίτι μου. Άκουσε τα τραγούδια, του άρεσαν πολύ, κάναμε πρόβες και δεν αργήσαμε να γράψουμε κάποιες πρόχειρες εκτελέσεις μαζί.

Γιώργος Πετσίλας και Νάνα Μούσχουρη στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Σκίπχολ (Luchthaven Schiphol) στην Ολλανδία 30 Μαΐου 1969.

-Τι θυμάστε περισσότερο από τη συνεργασία σας μαζί του;
Είχαμε ηχογραφήσει αρκετά κομμάτια μαζί με τον Νίκο. Θυμάμαι, μια μέρα, Χριστούγεννα ήταν όπως τώρα, με πήρε και πήγαμε στην Κολούμπια, όπου διευθυντής ήταν τότε ο Γιώργος Πετσίλας, ο σύζυγος της Μούσχουρη. Εγώ δεν είχα κλείσει τα δεκαέξι ακόμα. Μαζί μας είχαμε δύο κομμάτια.

Την «Μπαλάντα του Κυρ-Μέντιου» και το «Κι Αν Έσβησε» του Καρυωτάκη. Μόλις τα άκουσε ο Πετσίλας είπε αμέσως «θα τον κάνουμε το δίσκο». Με πολύ κόπο απαίτησα να κάνω εγώ την ενορχήστρωση αν και ο Πετσίλας είχε φέρει ένα δικό του γνωστό από τη Γαλλία να αναλάβει αυτό το έργο. Τελικά, μαζί με τους μουσικούς που είχα διαλέξει εγώ, γράψαμε τα τραγούδια σε ένα τετρακάναλο που μόλις είχε έρθει, πριν μπει και βάλει τη φωνή του ο Νίκος.

Ο Νίκος, βέβαια, ερχόταν σπίτι μου και είχαμε κάνει πολλά κομμάτια. Από όλα όσα είχαμε κάνει, κρατήσαμε τα πιο λυρικά και όχι τα πιο επαναστατικά. Εκείνη την εποχή, γύρω στο ’75, όλη η κατάσταση ήταν λίγο επαναστατική. Εμένα, βέβαια δεν μου πήγαινε, ήθελα να κάνω έναν λυρικό δίσκο. (Όσο ηχογραφούσαμε το «Σάλπισμα» με τον Ξυλούρη, πηγαινοερχόμουν στη Ρώμη, όπου μόλις είχα ξεκινήσει τις σπουδές μου στη Φιλοσοφία και την Κοινωνιολογία.

Συνέχισα τις σπουδές μου στη Νέα Υόρκη και μετά στο Λος Άντζελες, όπου και παραμένω, διδάσκοντας αρχαία ελληνική τραγωδία, αλλά υπάρχουν και μεγάλα διαστήματα που εργάστηκα στη Ρωσία, κυρίως με την Ορχήστρα Δωματίου της Μόσχας, που είχα την τύχη να παίξουν έργα μου μουσικοί από την πρώτη γενιά μουσικών της, ενώ στην Αγία Πετρούπολη είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με τη μεγάλη γενιά χορευτών του Θεάτρου Μαριίνσκι πάνω στο χορόδραμά μου «Ισιδώρα Ντάνκαν»,

το οποίο έκανε πρεμιέρα στο περίφημο παλάτι της Ξεσίνσκαγια, της μεγάλης χορεύτριας που εισήγαγε και πρωτοδίδαξε μπαλέτο στην Αγία Πετρούπολη, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις που θα ολοκλήρωνε η Βαγκάνοβα αυτού που σήμερα γνωρίζουμε ως μεγάλη ρωσική σχολή στο μπαλέτο. Ωστόσο, παρ’ όλη αυτή τη διαδρομή, διαρκώς επιστρέφω στα πρώτα μου βήματα, στο σπίτι μου στον Βύρωνα, όπου 17 χρόνων είχα την τύχη να κάνω πρόβες και να σιγοτραγουδώ με τον Νίκο Ξυλούρη την ποίηση του Βάρναλη).

– Όλα αυτά συμβαίνουν γύρω στο 1975, ωστόσο ο δίσκος κυκλοφόρησε πέντε χρόνια αργότερα; Γιατί υπήρξε αυτή η καθυστέρηση;
Λίγο προτού τελειώσουν οι ηχογραφήσεις ο Πετσίλας έφυγε από την εταιρεία με αποτέλεσμα να μείνει ο δίσκος στα ράφια του αρχείου της δισκογραφικής. Όταν ο Νίκος αρρώστησε, απαίτησε από την εταιρεία να κυκλοφορήσει ο δίσκος. Μαζευτήκαμε σπίτι του, μαζί με ανθρώπους από την εταιρεία, μας έδωσε τη φωτογραφία αυτή που είναι στο εξώφυλλο και είπε ότι θέλει να είναι αυτός ο τελευταίος του δίσκος. Το λυπηρό είναι ότι ο Νίκος δεν ευχαριστήθηκε ποτέ αυτήν την κυκλοφορία. Λίγο αργότερα πέθανε.

– Τι ακολούθησε μετά την κυκλοφορία του «Σαλπίσματος»;
Λόγω του θανάτου του Νίκου και της κυκλοφορίας των τραγουδιών έγινε ένας μικρός χαμός με το όνομά μου. Πολλοί ήταν εκείνοι οι τραγουδιστές που ήθελαν να συνεργαστούν μαζί μου. Εγώ όμως εξαφανίστηκα, δεν ήθελα να κάνω τίποτα.

– Για ποιον λόγο δεν θέλατε να συνεχίσετε;
Φοβήθηκα. Συνέβη κάτι που ως παιδί δεν μπορούσα να το διαχειριστώ. Ενώ ήμουν μια χαρά όσο δουλεύαμε με τον Ξυλούρη ή τον Βάρναλη. Όλη αυτή η δημοσιότητα που προέκυψε από τον δίσκο φοβήθηκα πως θα με αποπροσανατολίσει από τον στόχο μου και ο στόχος μου ήταν να μελοποιώ μεγάλους ποιητές. Δεν μου άρεσε ο δρόμος που είχε πάρει η ελληνική μουσική εκείνη την εποχή. Δεν με ενδιέφερε το ελαφρολαϊκό.

Δεν ήταν το είδος που ήθελα να υπηρετήσω. Εκείνη την εποχή, αυτό που κάναμε με τον Νίκο, δεν το είχα συνειδητοποιήσει ακριβώς τι ήταν. Σήμερα το καταλαβαίνω. Ήταν το παραδοσιακό. Εκείνη την εποχή, όμως, όλα άλλαζαν. Οι τάσεις οδηγούσαν το ελληνικό τραγούδι σε πιο ανέμελες και σκυλάδικες καταστάσεις, οι εταιρείες άλλαζαν την τακτική τους, εγώ ήθελα να κάνω πιο ροκ πράγματα όπως ο δίσκος «Αναστροφή» που έκανα το 1983 και λίγο αργότερα πήρα την απόφαση να φύγω για την Αμερική. Και μετά εξαφανίστηκα.

– Τον Βάρναλη τον γνωρίσατε;
Τον συνάντησα στο σπίτι του στο Παγκράτι, του έπαιξα τρία τραγούδια. Ενθουσιάστηκε και μου πρότεινε στην «Μπαλάντα του κυρ – Μέντιου» να βάλω μια στροφή που αρχικά δεν την είχα και ήταν «Κοίτα οι άλλοι έχουν κινήσει, κι έχει η πλάση κοκκινίσει». Δεν θα μπορούσα να το αρνηθώ, μόνο που χαμήλωσα τη μελοποίηση για να την ξαναϋψώσω στην τελευταία στροφή «Άιντε θύμα, άιντε ψώνιο».

Ο Λουκάς Θάνος με το Γιάννη Χαρούλη στο στούντιο για την ηχογράφηση του δίσκου ” Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου ” το 2016

– Η φωνή του Ξυλούρη σας οδήγησε τώρα στον Γιάννη Χαρούλη;
Ήταν μια συναισθηματική μνήμη που μάλλον έχει να κάνει περισσότερο με την Κρήτη, την οποία εγώ γνώρισα μέσα από τον Ξυλούρη. Ο Νίκος μου έδειξε την κρητική ψυχή και ο Γιάννης μου την ξαναθύμισε.

Με το οργιαστικό ένστικτο του Γιάννη Χαρούλη που δεν τραγούδησε μόνο αλλά απέδωσε τις αιώνιες στροφές ως ένας μέγιστος ηθοποιός και με την ευφυΐα του να έχει μια ομάδα από εκπληκτικούς μουσικούς που όμως αφέθηκαν στους στίχους του Ποιητή…Δεν θα μπορούσα να νιώσω μεγαλύτερη ευφορία και ικανοποίηση. Ο Παλαμάς πιστεύω είναι ένας ενδιάμεσος κρίκος που συνδέει τον Όμηρο και τον Αισχύλο με το τώρα και το μετά του πολιτισμού μας.

– Για τον “Δωδεκάλογο του γύφτου” γυρίσατε φέτος στην Ελλάδα;
Όχι μόνο, αφού έχω έτοιμη μια νέα όπερα, την «Ιsadora», πάνω στη ζωή της Ισιδώρας Ντάνκαν, και θα ήθελα να παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Λόγω της πολυπλοκότητας αυτής της Όπεράς μου επιθυμώ, και θα το επιδιώξω, να γίνει με τη συνεργασία της Λυρικής Σκηνής και του Εθνικού μας Θεάτρου.

Αυτό πιστεύω θα ήταν ο ιδανικός συνδυασμός για να επιτευχθεί το όραμα που έχω για αυτό το έργο μου. Άλλωστε, με τη Λυρική Σκηνή έχω ξανασυνεργαστεί και μάλιστα με μεγάλη επιτυχία όταν χορογράφησα την Όπερα του Σαμάρα «Ρέα» και έχω μια πολύ γλυκιά ανάμνηση.

– Μου είπατε ότι μελοποιήσατε Αισχύλο. Χορικά εννοείτε;
Όχι μόνο. Μελοποίησα το ίδιο το κείμενο του «Προμηθέα Δεσμώτη» σε μετάφραση του Κ.Χ. Μύρη και την «Ορέστεια» σε δική μου μετάφραση. Είναι εκπληκτικό για έναν μουσικό να ακουμπάει αυτά τα κείμενα και να ανακαλύπτει, πιθανώς, μέρος της μουσικότητάς τους.

– Εκτός από τη μουσική, ασχολείστε με τη χορογραφία και τη σκηνοθεσία.
Όλα αυτά ξεκινούν από τη μουσική και επιστρέφουν σ’ αυτή. Ασχολήθηκα με τον χορό και τη σκηνοθεσία για να ερευνήσω όχι μόνο αυτό που ακούγεται αλλά και αυτό που φαίνεται, δηλαδή τη σύνθεση των δύο αντίθετων συμβόλων τού Διονύσου, που είναι ο ήχος, και του Απόλλωνα, που είναι η εικόνα.

Άλλωστε, η συμφιλίωση αυτών των δύο, οδήγησε στη δημιουργία της αρχαίας τραγωδίας. Έχω δημιουργήσει ένα σύστημα πάνω στο οποίο διδάσκω τους μαθητές μου και τους ηθοποιούς το οποίο βασίζεται στη μουσικότητα των κειμένων και την αισχύλεια νομοτελειακή δομή.

ΛΟΥΚΑΣ ΘΑΝΟΣ: ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ο Λουκάς Θάνος (Lucas Thanos) είναι Ελληνοαμερικανός συνθέτης μουσικής, χορογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής. Γεννήθηκε το 1954 στην Αθήνα. Σπούδασε, χορό στη σχολή Ραλλού Μάνου, Scuola di danza Teatro dell’ Opera di Roma, Steps New York, Dupree dance academy Los Angeles. Θέατρο στη σχολή Πέλου Κατσέλη, στην σχολή Βεάκη και στο Actor studio Los Angeles. Μουσική με τον Γιάννη Α. Παπαϊωάννου και στο Conservatorio Santa Cecilia, Roma. Κοινωνιολογία, Φιλοσοφία Università degli Studi di Roma “La Sapienza”.

Έχει διδάξει στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης Βεάκη, στο Actors Studio Los Angeles, στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης “Ιάκωβος Καμπανέλλης”, στο Paper and Plastic Theater Los Angeles, στο Moscow Studio of Plastic Arts, στο Duncan Dance Research Center, στο UCLA, στο Kschessinska Mansion St Petersburg.

ΜΟΥΣΙΚΗ: Η δισκογραφία του περιλαμβάνει τα έργα: Γυρολόι τρ. Ξανθίππη Καραθανάση Philips, Σάλπισμα τρ. Νίκος Ξυλούρης Columbia, Αναστροφή, Jazzburger, Metalipsis, Timeless Moments Buddha Bar, Distant Panorama Flying Carpet, Ethnic Colours, Runaway Marathon, Ethnic Whispers, Folk and Rock, Still Point, Time Before And Time After, The Fire And The Rose, In Those Days, Ο “Δωδεκάλογος του Γύφτου” του Κωστή Παλαμά τρ. Γιάννης Χαρούλης, Χρόνος Ερωτικός τρ. Σταύρος Σιόλας, Μνήμες – Ο Νίκος Ξυλούρης τραγουδά Λουκά Θάνο, Κόρη Αδάμαστη τρ. Νίκος & Γιώργος Στρατάκης. Έγραψε μουσική για θεατρικά έργα και για ταινίες.

Συμφωνικά του έργα και έργα μουσικής δωματίου έχουν παίξει και ηχογραφήσει: Moscow Chamber Orchestra, Minsk Symphony Orchestra, Sofia Symphony Orchestra, Molyvos International Music Festival 2024 world premiere με το σεξτέτο του για πιάνο και έγχορδα ” Περί Ερωτος και Φιλίας”. Έχει συνθέσει τις όπερες: ISADORA, ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ και ΟΡΕΣΤΕΙΑ σε libretti δικά του και “Μέγας Αλέξανδρος¨ σε λιμπρέτο του Γιώργου Παπακώστα.

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΑ: Σκηνοθέτησε και χορογράφησε τα: «Διάλεξε το Όνειρό σου» της Πάγιας Βεάκη, Snow White Los Angeles, Ρέα του Σαμάρα Διεύθυνση Ορχήστρας Βύρων Φιδετζής Εθνική Λυρική Σκηνή, Isadora Μόσχα, Πέρσες του Αισχύλου Θέατρο Αμόρε, Χοηφόρες του Αισχύλου Θέατρο Αμόρε, Ορέστεια του Αισχύλου στο ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, στο Bristol Civic Auditorium Los Angeles, στο Backstage Theater Hollywood και στο Atrium Theater Zurich, Επτά επί Θήβας του Αισχύλου Αρχαία Ολυμπία, Αφιέρωμα στον Αισχύλο Θέατρο Βράχων, Ορατόριο “Κωστής Παλαμάς” Θέατρο Φάμπρικα, Πέρσες του Αισχύλου Θέατρο Βράχων 2017, Αττικό Θέατρο 2018, Θέατρο του Μαραθώνα 2019. Καρυοθραύστης Καλλιτεχνική διεύθυνση με το Μπαλέτο της Πάτρας 2021, Εκκλησιάζουσες/Μια Κωμωδία, Αριστοφανικό Χορόδραμα “Ιάκωβος Καμπανέλλης” 2022.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ, ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ: Έχει μεταφράσει στα νέα ελληνικά και στα αγγλικά τα έργα: Ορέστεια, Πέρσες, Επτά επί Θήβας, Ικέτιδες του Αισχύλου και Φιλοκτήτης, Τραχίνιαι, Αίας, Ηλέκτρα του Σοφοκλή.
Μελετητής της φιλοσοφίας του χορού της Ισιδώρας Ντάνκαν και σύμβουλος της οικογένειας Ντάνκαν στη δεκαετία του 90.

Καλλιτεχνικός διευθυντής και αναβιωτής του Κέντρου Μελέτης Χορού Ισιδώρας και Ραϋμόνδου Ντάνκαν 1990 – 1994
Ιδρυτής και Καλλιτεχνικός διευθυντής του Μπαλέτου της Πάτρας.
Καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας
Διευθυντής της Δραματικής σχολής του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας
Πρόεδρος του KIFFO Karditsa International Short Film Festival Opseis
Ερευνητής του Αισχύλου.
ΠΗΓΕΣ: https://stixoi.info, www.discogs.com, https://el.wikipedia.org, www.ogdoo.gr, https://edon.org.cy,www.musiccorner.gr,  www.documentonews.gr, https://goodmusicandphotography.blogspot.com

Δειλοί μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,
προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα.
Κώστας Βάρναλης (από το «Η Ταβέρνα»)
ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ “τα τραγούδια ανήκουν σε όποιον τα έχει ανάγκη”