ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, ΠΟΛΥ ΠΑΝΟΥ
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής 1938
ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ
1 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΓΙΟΥΜΤΖΗΣ (1η εκτελεση) 1939
VINYL HIS MASTER’S VOICE 78 ΣΤΡΟΦΕΣ (AO-2540 )
Μες την πολλή σκοτούρα μου/ Θα ρωτήσω τη μαμά σου
Ερμηνεία: Στράτος Παγιουμτζής
2 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ 9 Μαΐου 1961 Vinyl, 7″, 45 RPM, Single Columbia – SCDG 2977 Όλοι Οι Ρεμπέτες Στο Ντουνιά / Μέσα Στην Πολλή Σκοτούρα
3 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΠΟΛΥ ΠΑΝΟΥ 24 Ιουλιου 1961
Vinyl, 7″, 45 RPM, Single Columbia – SCDG-3023
Όλοι Οι Ρεμπέτες Στο Ντουνιά / Μέσα Στην Πολλή Σκοτούρα
4 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΕΡΠΙΝΙΑΔΗΣ 27 Νοεμβρίου 1961
Vinyl, 7″, 45 RPM, Single Odeon – DSOG 2763
Έξω Ντέρτια Και Καϋμοί / Μέσα Στην Πολλή Σκοτούρα Μου
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΠΟΛΥ ΠΑΝΟΥ (σπάνιο live)
Φοβερή ενέργεια και η Πόλυ στο μικρόφωνο «θεά»!
ERMHNEIA: ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΓΙΟΥΜΤΖΗΣ
ΠΡΩΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ 1939
ΜΕΣ ΤΗΝ ΠΟΛΛΗ ΣΚΟΤΟΥΡΑ ΜΟΥ
Μες στην πολλή σκοτούρα μου
γιατί να σε γνωρίσω
κλαίω και λέω μυστικά για σένανε
γιατί να σ’ αγαπήσω
Γιατί να κάθεσαι να λες
πως πια δε με γνωρίζεις
αφού η καρδιά μου επόνεσε για σένανε
γιατί με βασανίζεις
Θέλω να ξέρω πού γυρνάς
με ποιον εκουβεντιάζεις
τα μάτια σου τ’ αράπικα πόσους γελούν
όταν γλυκοκοιτάζεις
1 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΓΙΟΥΜΤΖΗΣ (1η εκτελεση) 1939
Vinyl His Master’s Voice 78 στροφες AO-2540
Μες την πολλή σκοτούρα μου/ Θα ρωτήσω τη μαμά σου
Ένα από τα προπολεμικά τραγούδια του Τσιτσάνη, που ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1939 από τον Στράτο Παγιουμτζή και κυκλοφόρησε σε δίσκο γραμμοφώνου (HMV AO-2540). Λίγο μετά τον πόλεμο, το ηχογράφησε στην Αμερική και ο Γιώργος Κατσαρός (Θεολογίτης) με την κιθάρα του, λέγοντας στην πρώτη φράση «Μες στην τρελή σκοτούρα μου».
2 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ 9 Μαΐου 1961
Vinyl, 7″, 45 RPM, Single Columbia – SCDG 2977
Όλοι Οι Ρεμπέτες Στο Ντουνιά / Μέσα Στην Πολλή Σκοτούρα
Ήταν 9 Μαΐου του 1961 όταν ο Βασίλης Τσιτσάνης ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης με τα μπουζούκια τους, μπήκαν στο studio για να ηχογραφήσουν σε δεύτερη εκτέλεση την περίφημη «Σκοτούρα» ή «Μες στην πολλή σκοτούρα μου», όπως είναι ο επίσημος τίτλος του τραγουδιού. H εκτέλεση του Μπιθικώτση κυκλοφόρησε σε 45άρι με την ετικέτα της Columbia (SCDG-2977), έχοντας στην άλλη πλευρά την επανεκτέλεση του «Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά» με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τον Βασίλη Τσιτσάνη. Στα μπουζουκια ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
3 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΠΟΛΥ ΠΑΝΟΥ 24 Ιουλιου 1961
Vinyl, 7″, 45 RPM, Single Columbia – SCDG-3023
Όλοι Οι Ρεμπέτες Στο Ντουνιά / Μέσα Στην Πολλή Σκοτούρα
Δύο μήνες μετά, στις 6 Ιουλίου 1961 ο Τσιτσάνης ξαναμπήκε στο studio για να ηχογραφήσει τη «Σκοτούρα», αυτή τη φορά με ερμηνεύτρια την Πόλυ Πάνου και τον Γιάννη Καραμπεσίνη στο μπουζούκι, ενώ μπαγλαμά έπαιξε ο ίδιος ο συνθέτης. Η ηχογράφηση αυτή κυκλοφόρησε σε δίσκο 45 στροφών από την Columbia. Το τραγούδι “Ολοι οι ρεμπέτες του ντουνιά” της άλλης πλευράς του δίσκου ερμηνεύει ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης
4 ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΕΡΠΙΝΙΑΔΗΣ 27 Νοεμβρίου 1961
Vinyl, 7″, 45 RPM, Single Odeon – DSOG 2763
Ακολούθησε μια ηχογράφηση με τον Βαγγέλη Περπινιάδη στην Odeon. Στην εικόνα έχουμε το δίσκο με το τραγούδι της άλλης πλευρά με τιτλο ” Έξω ντέρτια και καϋμοί”. Τα νεότερα χρόνια το «Μες στην πολλή σκοτούρα μου» ηχογραφήθηκε από ερμηνευτές όπως η Μαρινέλλα, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Γιάννης Πάριος, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και οι δύο, ο Γιώργος Μαργαρίτης, ο Γιάννης Αλεξανδρής στην «Αίγλη» της Θεσσαλονίκης – και άλλοι. Αξίζει να σημειωθεί, πως το «Μες στην πολλή σκοτούρα μου» ήταν ένα από τα τραγούδια που επέλεξε να τραγουδήσει η Πόλυ Πάνου στη μεγάλη συναυλία για τον Γρηγόρη Μπιθικώτση στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, στις 11 Μαρτίου 2002, που αποτυπώθηκε σε διπλό cd.
Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΣ ΠΑΝΟΥ
Ποιοι ήταν όμως οι λόγοι που οδήγησαν τον Τσιτσάνη στη νέα ηχογράφηση της «Σκοτούρας» με την Πόλυ Πάνου, σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα από αυτήν του Μπιθικώτση και στην μεγάλη επιτυχία;
Τη Δευτέρα 16 Μαΐου 2011 είχα τη μεγάλη χαρά να συνομιλήσω με την Πόλυ Πάνου, η οποία άνοιξε το σπίτι και την καρδιά της και μου παραχώρησε μια συνέντευξη, που, δυστυχώς, έμελλε να είναι και η τελευταία της. Εκεί έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη συνεργασία της με τον Τσιτσάνη και στην ηχογράφηση της «Σκοτούρας». Μαζί μου ήταν και ο καλός φίλος και ανιψιός της τραγουδίστριας Αποστόλης Γιαννακίδης, που μεσολάβησε για τη γνωριμία μου με την Πόλυ Πάνου.
Εδω με μερικους “ογκόλιθους” της λαϊκής μας μουσικής!!! Ορθιοι απ’τ’αριστερά: Αντώνης Ρεπάνης, Μανώλης Αγγελόπουλος, Πόλυ Πάνου, Γρηγόρης Μπιθικώτσης. -Καθιστοί: Μαίρη Λίντα, Γιώτα Λύδια, Πάνος Γαβαλάς, Ρία Κούρτη, Στράτος Διονυσίου και συντονιστή (με το μπουζούκι ανα χείρας) τον Μανώλη Χιώτη!!! (Σε πρόβα για ηχογράφηση δίσκου με τον Ζαμπετα)
Αποσπάσματα της συνέντευξης της Πόλυς Πάνου στον Θανάση Γιώγλου που δημοσιεύτηκε αρχικά στον «Μετρονόμο» και στη συνέχεια στο Ogdoo.gr
…..Θ.Γ: Με τον Τσιτσάνη πότε γνωριστήκατε;
Π.Π: Με τον Τσιτσάνη συνεργαστήκαμε το 1957 δισκογραφικά και αργότερα, το 1961-62 δουλέψαμε μαζί και με τον Παπαϊωάννου στα κέντρα, για 6 σεζόν. Ο Τσιτσάνης ήταν καλός άνθρωπος και καλός δάσκαλος. Μαζί κάναμε και μια μεγάλη επιτυχία, το «Μες στην πολλή σκοτούρα μου», που ακούγεται πάρα πολύ μέχρι και σήμερα. Τότε, πρώτα δοκιμάζαμε τα τραγούδια ζωντανά στο μαγαζί, και μετά τα ηχογραφούσαμε
Θ.Γ: Λίγο πιο πριν πρέπει να’ναι. Στους δίσκους υπάρχουν πιο παλιές ηχογραφήσεις.
Π.Π: Δισκογραφικά μιλάς ή σε μαγαζιά;
Θ.Γ: Για δίσκο…
Π.Π: Πολύ πιο παλιά, ’56-’57.
Θ.Γ: Κάπου εκεί. Πώς ήταν ο Τσιτσάνης; Πώς τον θυμάστε στη συνεργασία του;
Π.Π: Καλός άνθρωπος ήταν ο Τσιτσάνης. Δεν ήταν δύστροπος. Ήταν καλός δάσκαλος. Αυθεντία στο λαϊκό τραγούδι, είχε γράψει ο άνθρωπος την άμμο της θάλασσας. Καλός ήταν και στη συνεργασία του…
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΥ ΠΑΝΟΥ ΚΑΙ Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ
Π.Π: Να σου πω την ιστορία όμως.
Θ.Γ: Να μου την πείτε, με ενδιαφέρει.
Π.Π: Δουλεύαμε στο «Φαληρικόν»…
A.Γ: Και πιο πριν το είπε και ο…
Π.Π: Ο Μπιθικώτσης το πρωτοείπε.
Θ.Γ: Ο Παγιουμτζής, ο Στράτος Παγιουμτζής.
Π.Π: Α καλά ναι. Είναι πολύ παλιό.
Θ.Γ: Το ’38 – ’39…
Π.Π: Ναι. Και έρχεται νωρίς ο Τσιτσάνης, εννιάμιση η ώρα πηγαίναμε στο μαγαζί εμείς. Είχε και το μπουζούκι του και μου λέει «θα περάσεις ένα τραγουδάκι»; Τα δοκιμάζαμε στο μαγαζί και μετά τα κάναμε φωνοληψία. Ξέρεις, τα τεστάραμε. Λέω «ποιο να περάσω»; Δεν το΄χα ακούσει ποτέ. Μου λέει «ένα ζεϊμπέκικο, να το λέμε εδώ». Το’χε γράψει όμως με τον Μπιθικώτση, είχε κυκλοφορήσει καιρό, μήνες και δεν είχε πουλήσει καθόλου.
Το περνάω λοιπόν το τραγούδι, εκείνη την ώρα, μόνο που μου’λεγε τα λόγια. Εγώ δεν ήθελα άλλο, μία φορά να το ακούσω. Μου το’πε δυο-τρεις φορές, το έκανα πρόβα, μου λέει «να το πούμε απόψε;» Του λέω «βάλτο». Το λέω και έγινε χαμός. Αν σου πω Θανάση μου, θα το είπα πέντε – έξι φορές. Το ίδιο τραγούδι. Ξέρεις, ζεϊμπεκάδες κλπ. Τη «Σκοτούρα»… Δεν χάνει καιρό.
Αφού είδε καμιά βδομάδα ότι έχει απήχηση το τραγούδι και το ζητάνε κλπ, πάει στον Μηλιόπουλο και του λέει «Μηλιόπουλε, το σταματάω με τον Μπιθικώτση. Θα το ξαναγράψω με την Πόλυ Πάνου». Πάμε και γίνεται, παιδιά, τέτοια επιτυχία, με τη «Σκοτούρα». Πάρα πολύ, μέχρι τώρα, πουλάει ακόμα. Η «Σκοτούρα» και η «Κούπα» πάρα πολύ, ακόμα πουλάνε αυτά τα τραγούδια……
Π.Π: Ήταν έξυπνος ο Τσιτσάνης. Δεν έχασε. Σου λέει «εδώ μιλάμε για σουξέ!»
Θ.Γ: Και το άλλαξε, το έκανε πιο αργό, το «άπλωσε». Ενώ με τον Μπιθικώτση ήταν γρήγορη η εκτέλεση. Του Μπιθικώτση η εκτέλεση ήταν σαν την πρώτη.
Π.Π: Δεν ήταν και πάρα πολύ.
Θ.Γ: Στο δικό σας το έκανε πιο αργό, άλλαξε λίγο την εισαγωγή…
Π.Π: Το έκανε πιο στακάτο ζεϊμπέκικο. Και είχε τόση απήχηση. Δηλαδή, καταλαβαίνεις τι έπαθα εγώ; Δεν πέρασε βραδιά που να μην το λέω, τουλάχιστον, τρεις φορές τη βραδιά. «Δεν μπορώ Βασίλη μου, το ίδιο τραγούδι» του λέω… Μεγάλη επιτυχία…
ΠΟΛΥ ΠΑΝΟΥ: Βιογραφικά στοιχεία
Η Πολυτίμη Κολιοπάνου, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε στην Αθήνα στις 28 Οκτωβρίου 1940, αλλά μεγάλωσε στην Πάτρα. «Νονός» του καλλιτεχνικού της ονόματος ήταν ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο άνθρωπος που την ανακάλυψε στην Πάτρα και έμελλε να της αλλάξει τη ζωή. Η σχέση της με το λαϊκό τραγούδι ξεκινά από τα μικράτα της. Μαθήτρια του δημοτικού ακόμη, κάνει σκασιαρχείο από το σχολείο και πηγαίνει στα Ψηλαλώνια της Πάτρας, για να ακούσει τα καινούργια τραγούδια της εποχής.
Η Πόλυ Πάνου επιστρέφει στην Πάτρα, με το συγκρότημα του Αργυρη Βαμβακαρη!.. Τέλη δεκ. ’50. Ο Γ. *Κουλαξίζης ακορντεον (το είχαν γράψει λάθος). Στο 2ο μπουζούκι ο Χρήστος Παλέντζας και ο Στέλιος Σουγιουλτζής κιθάρα – τραγούδι.
Δεκάχρονη παιδούλα εντυπωσιάζει με τις φωνητικές της ικανότητες, όταν στο μαγαζί όπου εμφανιζόταν ο Σταύρος Τζουανάκος, ανεβαίνει στο πάλκο και τραγουδά τη «Συλβάνα» του Μανώλη Χιώτη. Αργότερα, κρυφά από τους γονείς της, συμμετέχει σ’ ένα διαγωνισμό ταλέντων της πόλης, στον οποίο τραγουδά τη «Μητέρα» του Φώτη Πολυμέρη και διακρίνεται ανάμεσα σε 260 παιδιά, παίρνοντας το πρώτο βραβείο. Οι εφημερίδες τότε γράφουν για τη «μικρή Πατρινοπούλα, το παιδί θαύμα που πήρε το πρώτο βραβείο».
Ένα χρόνο μετά από το διαγωνισμό, βρίσκεται στην Πάτρα για εμφανίσεις ο νεαρός τότε και ταλαντούχος Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Έψαχνε εναγωνίως για νέα τραγουδίστρια, αφού η τραγουδίστρια του συγκροτήματός του, τους είχε εγκαταλείψει. Τότε, τυχαία σ’ ένα κουρείο της γειτονιάς της, έμαθε για τη μικρή Πολυτίμη με το «χρυσό λαρύγγι», όπως την αποκαλούσε και ο ίδιος αργότερα. Τη βρήκε, την άκουσε να τραγουδά τα «βαριά» του Τζουανάκου και τα «ελαφρά» του Πολυμέρη και αμέσως της ζήτησε να τον ακολουθήσει.
Ταξίδεψαν μαζί στη Πάτρα, στο Αγρίνιο και μετά στην Αθήνα, στα δισκογραφικά στούντιο της Κολούμπια, πάντα με τη συνοδεία της μητέρας της και παρά την αντίθετη γνώμη του πατέρα της. Οι άνθρωποι της δισκογραφικής εταιρείας εντυπωσιάστηκαν από τη σπάνια φωνή της κι ένας από τους παραγωγούς αναφώνησε: «Γρηγόρη μου, μού ‘φερες μια Βέμπο του λαϊκού τραγουδιού!».
Το πρώτο τραγούδι που ηχογράφησε, το έγραψε ο Μπιθικώτσης και είχε τίτλο «Πήρα τη στράτα την κακιά» (1952). Ακολούθησε το «Να πας να πεις της μάνας μου» (1956) του Γιώργου Ζαμπέτα. Η σημαντική αυτή ερμηνεύτρια τραγούδησε πολλά από τα καινούργια τραγούδια όλων των κορυφαίων λαϊκών συνθετών της δεκαετίας του ’50. Ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Γιώργος Μητσάκης, ο Θόδωρος Δερβενιώτης και ο Μπάμπης Μπακάλης θα της γράψουν τα καινούργια τραγούδια, με τα οποία θα αναδειχθεί στη δισκογραφία και στο πάλκο.
Νυχτερινή Λαϊκή διασκέδαση στην αθηναϊκή «νύχτα» από τη δεκαετία του ’90. Μαίρη Λίντα, Πόλυ Πάνου, Καίτη Γκρέυ, και η νεαρότερη Κωνσταντίνα. Τις συνοδεύουν στα μπουζούκια, ο Γιάννης Παλαιολογου και οι νεαροί σολίστες, Μανωλης Καραντινη και δίπλα του ο Θανάσης Βασιλάς!.
Πολλά απ’ αυτά θ’ αντέξουν να τραγουδιούνται μέχρι και σήμερα, όπως τα «Μες στην πολλή σκοτούρα μου», «Τα λιμάνια» και «Παίξε Χρήστο το μπουζούκι» του Βασίλη Τσιτσάνη, «Φέρτε μια κούπα με κρασί», «Ό,τι βρέξει ας κατεβάσει», «Άσε πρώτα να ξεχάσω» και «Τα αδέλφια δε χωρίζουνε» του Απόστολου Καλδάρα, «Σβήσε το φως να κοιμηθούμε» του Γιάννη Παπαϊωάννου, «Πάρε το δαχτυλίδι μου» και «Καυγαδάκι» του Γιώργου Μητσάκη, «Άλλα μου λεν τα μάτια σου» και «Ένα σφάλμα έκανα» του Θόδωρου Δερβενιώτη, «Εσένα δε σου άξιζε αγάπη» του Γιάννη Καραμπεσίνη.
Η φωτογραφία από τις εμφανίσεις της 19χρονης Πόλυς στην Αμερική τα λέει όλα! Μαζί της ο Γιάννης Τατασόπουλος «Ντίλιγκερ». Μετά τη Νίνου, η Πόλυ Πάνου υπήρξε η κορυφαία θηλυκή ερμηνεύτρια. Πάνω στη φωνή της πάτησαν στο ξεκίνημά τους η Δούκισσα και η Βίκυ Μοσχολιού.
Η ίδια τραγουδούσε πρώτα για τον εαυτό της. Όπως είχε πει χαρακτηριστικά σε συνέντευξή της: «Εγώ, πριν απ’ όλα, για τον εαυτό μου τραγούδησα, τραγουδούσα, τραγουδάω. Σ’ εμένα έδινα και δίνω πάντα λογαριασμό. Χωρίς τρακ, χωρίς τίποτα. Είχα, κι έχω πάντα, μεγάλο, πολύ μεγάλο πάθος. Το αγάπησα πολύ το λαϊκό τραγούδι. Και μπήκα μέσα κι έδωσα όλον μου τον εαυτό. Του Γρηγόρη Μπιθικώτση, το χαρτί που μου ‘δωσε, εγώ δεν το ‘καψα. Δεν υπήρχε περίπτωση να το κάψω!»,
Τάσος Κουτσοθανάσης (καλλιτεχνικός συντάκτης), Πόλυ Πάνου, Άκης Πάνου.
Η Πόλυ Πάνου ήταν η πρώτη που τραγούδησε τα «Παιδιά του Πειραιά», που αργότερα έγινε μεγάλη επιτυχία και ήταν ο ίδιος ο Χατζιδάκις που την κάλεσε στο τηλέφωνο και της είπε: «Έχω, Πόλυ, γραμμένο ένα τραγούδι για σένα». Από το 1966 έως το 1972 ασχολήθηκε και επιχειρηματικά με τη δισκογραφία, δημιουργώντας με τον Πάνο Γαβαλά την εταιρεία «Βεντέτα».
Η Πόλυ Πάνου έφυγε από τη ζωή στις 27 Σεπτεμβρίου 2013, σε ηλικία 72 ετών. Το τελευταίο διάστημα της ζωής της αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας και νοσηλευόταν σε νοσοκομείο της Αθήνας.
ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, https://stixoi.info, www.greekdiscography.gr, https://rebetiko.sealabs.net, www.sansimera.gr, www.ogdoo.gr, www.lifo.gr, https://mpouzoukimpouzouksides.blogspot.com
ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ
Τα ωραία τραγούδια δεν τελειώνουν ποτέ, και πάντα… ”Όλα αρχίζουν ξανά”.
