ΔΗΜΟΣ ΜΟΥΤΣΗΣ, ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

Ο ΧΑΡΟΣ ΒΓΗΚΕ ΠΑΓΑΝΙΑ
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Μουσική: Δήμος Μούτσης
Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος
Φωνητικά Πετρή Σαλπέα
1. Vinyl, 7″, 45 ” Ο Χάρος βγήκε παγανιά / Η σούστα πήγαινε μπροστά ” 1971
2. LP, Album ” Άγιος Φεβρουάριος ” 1972

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ Video

 Official video

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ

ζωντανά στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού

ΣΤΙΧΟΙ: ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

Ο ΧΑΡΟΣ ΒΓΗΚΕ ΠΑΓΑΝΙΑ
Ο χάρος βγήκε, βγήκε παγανιά
μεσ’ στη δική μου γειτονιά
κι από τον πολύ συλλογισμό
έχασε το λογαριασμό

Κι από μια πόρτα χαμηλή
κι από μια σκοτεινή αυλή
βγήκε κλεφτά, κλεφτά ο σιδεράς
ο σιδεράς και του είπε λόγια της χαράς
Ο χάρος βγήκε, βγήκε παγανιά
μεσ’ στη δική μου γειτονιά

Ο χάρος βγήκε, βγήκε παγανιά
και θέρισε μια γειτονιά
και έγινε μαύρος ουρανός
και ανεμοζάλη και καπνός

Κι από μια πόρτα χαμηλή
κι από μια σκοτεινή αυλή
βγήκε κλεφτά, κλεφτά ο σιδεράς
ο σιδεράς και του είπε λόγια της χαράς
Ο χάρος βγήκε, βγήκε παγανιά
μεσ’ στη δική μου γειτονιά.

1. Vinyl, 7″, 45 ” Ο Χάρος βγήκε παγανιά / Η σούστα πήγαινε μπροστά ” 1971

Τέσσερα από τα τραγούδια του δίσκου κυκλοφόρησαν παράλληλα και σε 45άρια. Το «Άλλος για Χίο τράβηξε» με το «Κι αν φταίει κανείς» και το «Ο χάρος βγήκε παγανιά» με το «Η σούστα πήγαινε μπροστά».

2. LP, Album ” Άγιος Φεβρουάριος ” 1972

Ένας από τους πλέον κλασσικούς δίσκους της ελληνικής δισκογραφίας.
Το 1971 ο Δημήτρης Μητροπάνος, παρουσιάζεται στο στρατό, αρχικά στην Τρίπολη και στη συνέχεια στην Αλεξανδρούπολη, σε μονάδα χαρακτηρισμένων αριστερών, αφού το οικογενειακό του παρελθόν και η παρουσία του στους Λαμπράκηδες ήταν γνωστά στο χουντικό καθεστώς. Το Δεκέμβρη εκείνης της χρονιάς τον καλεί ο Δήμος Μούτσης για να ηχογραφήσει έναν κύκλο τραγουδιών με στίχους του Μάνου Ελευθερίου, τον «Άγιο Φεβρουάριο», από τους πλέον κλασικούς της ελληνικής δισκογραφίας. Με τη μεσολάβηση του Γιώργου Κατσαρού, ο τραγουδιστής πήρε άδεια από το στρατό και ηχογράφησε τα τραγούδια. Μαζί με το Δημήτρη Μητροπάνο συμμετέχει και μια νέα τραγουδίστρια, με ιδιαίτερο χρώμα στη φωνή της, η Πετρή Σαλπέα, η οποία έκανε και τις δεύτερες φωνές, ενώ τις αντρικές δεύτερες στη Σαλπέα έκανε ο Μάριος Κώστογλου, ο κιθαρίστας. Μάλιστα στους δύο τραγουδιστές ο Μούτσης κατέληξε ύστερα από δοκιμές με πολλούς άλλους και έτσι τραγούδια όπως τα «Αλλος για Χίο τράβηξε», «Η σούστα πήγαινε μπροστά» αλλά και το «Ο Χάρος βγήκε παγανιά» έμελλε να ταυτιστούν ανεπανάληπτα με τη φωνή του Μητροπάνου και πρέπει να σημειωθεί πως αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος των προγραμμάτων του Μητροπάνου μέχρι τη φυγή του. Τα τραγούδια είχαν πρωτοπαρουσιαστεί ζωντανά τον Οκτώβριο του 1971 με τον Γιάννη Μπογδάνο και την Πετρή Σαλπέα στο κέντρο «Περικλής» της Πλάκας, το οποίο μετονομάστηκε σε «Φεβρουάριος» ειδικά γι’ αυτές τις παραστάσεις. Ο δίσκος κυκλοφορεί από την Philips τον Φεβρουάριο του 1972 σημειώνοντας αρχικά πωλήσεις, σχεδόν, 2000 αντιτύπων. Ο δίσκος αρχικά αντιμετωπίστηκε αμήχανα από το κοινό. Καθαριστικό λόγο για την ραγδαία άνοδο των πωλήσεων του «Άγιου Φεβρουάριου», ήταν ένα άρθρο του Δημήτρη Ψαθά, στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας «Τα Νέα» το 1973, όπου με αφορμή την υπόθεση Κοεμτζή, ο Δημήτρης Ψαθάς ανέφερε το «Ο χάρος βγήκε παγανιά» ως «τραγούδι προτρέπουν εις εγκλήματα», με αποτέλεσμα ο κόσμος να αρχίσει να ψάχνει το συγκεκριμένο τραγούδι. Στο σημείο αυτό βεβαίως οι απόψεις διίστανται, σχετικά με το ποια ήταν η παραγγελιά του αδερφού του Νίκου Κοεμτζή, από τον Κώστα Καρουσάκη που τραγουδούσε το βράδυ του φονικού στη «Νεράιδα της Αθήνας». Ο Ψαθάς έγραψε για το «Ο χάρος βγήκε παγανιά», ο Καρουσάκης όμως στην βιογραφία του αναφέρει πως το μοιραίο τραγούδι ήταν οι «Βεργούλες» του Μάρκου Βαμβακάρη.
Σημείωση: Η εισαγωγή του δίσκου γίνεται μέσα σε pop-rock κλίμα, με επιρροές από το «Jesus Christ Superstar» του Andrew Lloyd Webber και με ένα «μπέρδεμα» από τις μελωδίες του «Σταμάτη Κομνηνού» και του «Άλλος για Χίο τράβηξε». Η ενορχήστρωση και διεύθυνση της ορχήστρας έγινε από τον συνθέτη. Μπουζούκι έπαιξε ο Δημήτρης Μαργιολάς, ενώ είναι χαρακτηριστικός ο ηλεκτρικός ήχος του οργάνου, που θυμίζει ήχο νυχτερινού κέντρου της εποχής. Η ηχογράφηση έγινε σε οκτακάναλο στα studio της Columbia με ηχολήπτη τον Γιώργο Κωνσταντόπουλο. Η διεύθυνση παραγωγής ήταν του Φίλιππου Παπαθεοδώρου.

ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ – ΗΡΩΔΕΙΟ 1999: Δήμος Μούτσης, Δημήτρης Μητροπάνος, Δήμητρα Γαλάνη
Τον Ιούλιο του 1999 όλα τα τραγούδια του κύκλου αυτού παρουσιάστηκαν σε δύο μεγάλες συναυλίες του Δήμου Μούτση στο Ηρώδειο, με το Δημήτρη Μητροπάνο και τη Δήμητρα Γαλάνη, οι οποίες λίγο μετά αποτυπώθηκαν σε διπλό cd. Το 1975 η Δήμητρα Γαλάνη είχε ηχογραφήσει «Το κομοδίνο» σε δεύτερη εκτέλεση στο δίσκο της «Λεπτομέρειες».

Συζητώντας με τον Γιώργο Τσάμπρα ο Μητροπάνος θυμάται:
«Τον Απρίλιο του ’71 πήγα στην Αλεξανδρούπολη και πήρα άδεια για πρώτη φορά το Νοέμβριο. Κι αυτή με… μέσον. Για να κατέβω να τραγουδήσω τον Άγιο Φεβρουάριο. Τελικά, δεν μπόρεσα να κάνω την ηχογράφηση γιατί είχε αρρωστήσει η αδελφή μου, είχαμε προβλήματα και οι 4 μέρες πέρασαν έτσι. Γυρίζω επάνω χωρίς να ηχογραφήσω. Για να πάρω ξανά άδεια να κατέβω έτρεξε πολύ ο Γιώργος ο Κατσαρός. Είχα τραγουδήσει ένα τραγούδι του, αλλά δεν είχαμε καμιά ιδιαίτερη σχέση. Κάποιος του το είπε κι έτρεξε… Έτρεξε πολύ ο Γιώργος – για όλους έτρεχε ο φουκαράς τότε μέσω του αδερφού του – και 20 Δεκεμβρίου πήρα μια άδεια 4 ημερών πάλι και κατέβηκα. Ούτε κατάλαβα πώς ηχογράφησα τα τραγούδια, ούτε τι ηχογράφησα καλά-καλά… Δεν άκουσα και ολοκληρωμένη τη δουλειά. Απλά τα είπα κι έφυγα… Πιο πολύ σκεφτόμουν το ότι θα ήμουν 4 μέρες εκτός στρατού παρά τον Άγιο Φεβρουάριο».

 

ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ: ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ  «Τα τραγούδια τα είχα όλα έτοιμα και τα έγραφα από το 1968 έως το 1971. Μαζί με κάτι άλλα τα προόριζα για τον Μίκη Θεοδωράκη, αλλά αίφνης μου τα ζήτησε ο Δήμος Μούτσης. Εκείνα τα χρόνια μάζευα ό,τι είχε σχέση με τη Σμύρνη. Από καρτ ποστάλ, μέχρι έγγραφα και φωτογραφικό υλικό. Γενικά υλικό από χαμένες πατρίδες και πόλεμο της Μικράς Ασίας. Παράλληλα, μέσα σε αυτή την διαδικασία, πηγαινοερχόταν μια ποιητική ιδέα. Τα τραγούδια αποτελούσαν έναν ενιαίο κορμό, εκτός από το «Σταμάτης Κομνηνός» που γράφτηκε τον Δεκέμβριο του 1971 για έναν ναυτικό από την Τήνο που τραυματίστηκε στη Νέα Ορλεάνη σε αυτοκινητικό δυστύχημα και πέθανε αμέσως μετά στην Αθήνα. Ακόμη κι αυτό όμως άρεσε στον Μούτση», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μάνος Ελευθερίου, στιχουργός του δίσκου «Αγιος Φεβρουάριος»
Συζητώντας πριν από ενάμιση χρόνο περίπου με τον Μάνο Ελευθερίου, στα πλαίσια μιας συνέντευξης, (όπως γράφει ο Θανάσης Γιώγλου στο www.ogdoo.gr) αναφερθήκε και στο συγκεκριμένο έργο: Είχα γράψει κάτι τραγούδια και μ’ άρεσε ο τίτλος «Τα μαρτύρια του Αγίου Στεφάνου», γιατί ο Άγιος Στέφανος πέρασε άγρια μαρτύρια και είχε άγριο τέλος. Συζητώντας λοιπόν για τίτλους με τον Μούτση του είπα «Τα μαρτύρια του Αγίου Στεφάνου». Εκείνος όμως ήθελε οπωσδήποτε να βάλει κάτι μέσα στον τίτλο που να έχει το γράμμα «Φ». Είχε λόγο, ήταν για ένα πρόσωπο που το όνομά του αρχίζει από «Φ». Και λέει «Ο Άγιος Φεβρουάριος». Και του λέω «αυτό είναι, μην κουνήσεις!» Έπιασε λοιπόν και έκανε ο ίδιος το ρεφραίν «Ο Άγιος Φεβρουάριος κι εγώ». Αυτό είναι δικό του…

Στο δελτίο τύπου για την κυκλοφορία του δίσκου ο Δήμος Μούτσης σημείωνε:
Την ΠΕΤΡΗ ΣΑΛΠΕΑ την πρωτοάκουσα το 1969 κάπου στην Πλάκα. Η φωνή της πράγματι μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Δυστυχώς όμως την εποχή εκείνη ήμασταν δεσμευμένοι ο καθένας με άλλη εταιρεία κι έτσι μόνο προς το τέλος του 1971 μπορέσαμε να συνεργαστούμε, και ομολογώ ότι ξαφνικά βρέθηκα μπροστά σε μια τραγουδίστρια της οποίας η φωνή έχει μια φυσική και έντονη προσωπικότητα. Όπως δε και να ‘ναι κανείς τοποθετημένος απέναντι σε αυτό το είδος της μουσικής είναι βέβαιον ότι η τραγουδίστρια αυτή θα του αρέσει. Πιστεύω ότι η Πετρή Σαλπέα έχει κάθε δυνατότητα να πάει πολύ ψηλά και χαίρομαι ιδιαίτερα που ο “Άγιος Φεβρουάριος” της έδωσε την δυνατότητα να την γνωρίσει το μεγάλο κοινό. Ο Ο Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ με τη σειρά του, έδωσε στα τραγούδια μου το ύφος και το χρώμα που είχα στο μυαλό μου όταν τα έγραφα. Αυτό που ενθουσιάζει σ’αυτό τον τραγουδιστή είναι μια φυσική απλότητα της τελείως προσωπικής φωνής του και ο τρόπος ερμηνείας των τραγουδιών. Μήπως αυτό το στοιχείο αποτελεί το βασικό γνώρισμα, του σημερινού άνδρα τραγουδιστή, στο δρόμο που οδηγείται πλέον η μουσική μας; Ή θα εξακολουθήσουμε πάντα να είμαστε προσκολλημένοι στο προ δεκαετίας ύφος, με τις κορώνες, τους αναστεναγμούς, τα βιμπρατα και όλα τα άλλα “δήθεν προσωπικά κόλπα” των λαϊκών μας τραγουδιστών, ακόμα και των πιο καινούργιων. Ξεκινώντας λοιπόν από αυτή τη βάση, πιστεύω ότι τόσο ο Μητροπάνος όσο και η Σαλπέα, έχοντας τη δυνατότητα να διακριθούν σ’έναν ευρύτερο χώρο, πέραν μιας ταβέρνας ή ενός κοσμικού κέντρου είναι οι ιδανικοί ερμηνευτές της δουλειάς μου.
Συζητώντας με το δημοσιογράφο Θανάση Συλιβό, ο Δήμος Μούτσης θυμάται πώς ένα λάθος έγινε η αφορμή για να ξεκινήσει η ανοδική πορεία του δίσκου:
«Κάποια στιγμή κατήγγειλα το συμβόλαιο και πήγα στη Φίλιπς όπου έκανα τον Άγιο Φεβρουάριο. Βγήκε λοιπόν ο δίσκος αλλά δεν πούλησε τίποτα. Είχε περάσει ένας χρόνος και μου έλεγε ο Βίκος ο Αντύπας από την εταιρεία, ότι κάθε βράδυ πήγαιναν σε φιλικά σπίτια και έκαναν δώρο το δίσκο μήπως και γίνει κάτι γιατί είχαν τρελαθεί… Τότε έγινε η ιστορία με τον Κοεμτζή. Ο Δημήτρης Ψαθάς έγραψε ένα χρονογράφημα στα Νέα στο οποίο συνέδεσε το τραγούδι «Ο χάρος βγήκε παγανιά» με την υπόθεση Κοεμτζή, προφανώς από λάθος. Ε, από κει και πέρα έγινε ντόρος και ο δίσκος άρχισε να παίρνει τα πάνω του».                                                                                                                                                                                                   ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, www.stixoi.info, www.tanea.gr, www.ogdoo.gr

 

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν