ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ

ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ
Στίχοι: Γιάννης Θεοδωράκης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση Μελίνα Μερκούρη

1. ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ (στο στούντιο)

2. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ

 

Βίντεο από την ταινία Φαίδρα με τη Μελίνα Μερκούρη και τον Άντονι Πέρκινς

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: HENRY MANCINI 1962

LOVE THEME FROM ” PHAEDRA ” (instrumental)

ΣΤΙΧΟΙ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ

ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

Αστέρι μου, φεγγάρι μου, της άνοιξης κλωνάρι μου
κοντά σου θά ‘ρθω πάλι, κοντά σου θά ‘ρθω μιαν αυγή
για να σου πάρω ένα φιλί και να με πάρεις πάλι.

Αγάπη μου, αγάπη μου, η νύχτα θα μας πάρει,
τ’ άστρα κι ο ουρανός, το κρύο το φεγγάρι.

Θα σ’ αγαπώ, θα ζω μες στο τραγούδι
θα μ’ αγαπάς, θα ζεις με τα πουλιά
θα σ’ αγαπώ, θα γίνουμε τραγούδι
θα μ’ αγαπάς, θα γίνουμε πουλιά.

(Δεν περιλαμβάνονται στο τραγούδι οι δύο τελευταίες στροφές των στίχων)
Ο ποταμός είναι ρηχός
κι ο ωκεανός είναι μικρός
να πάρουν τον καημό μου.

Να διώξουνε τα μάτια σου
να πνίξουνε τους όρκους σου
από το λογισμό μου.

Η οικογένεια Θεοδωράκη: Όρθιος ο Γιάννης, Καθήμενοι από δεξιά, ο Μίκης, η μάνα Ασπασία και ο πατέρας Γιώργος στο πατρικό τους σπίτι στο Γαλατά Χανίων το 1953

ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ
Ο ποιητής και δημοσιογράφος Γιάννης Θεοδωράκης, αδερφός του συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1932. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στην Τρίπολη και εντάχθηκε σε νεαρότατη ηλικία στην Εθνική Αντίσταση. Σπούδασε σκηνοθεσία και το 1958 ξεκίνησε την επαγγελματική του ενασχόληση με τη δημοσιογραφία -αρχικά στο περιοδικό «Δρόμοι της ειρήνης», και αργότερα στην «Αυγή» και τον «Ριζοσπάστη», όπου συνέβαλε με τη δημοσιογραφική του γραφή στην αποκάλυψη των δολοφόνων του Γρηγόρη Λαμπράκη, και τέλος, στο περιοδικό «Αντί». Το 1959 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή «Λιποτάκτες», και ακολούθησαν άλλες δύο («Πλημμύρα» και «Ένα τραγούδι του καιρού μας»), ένα πεζογράφημα καθώς και τα πεζά Υπέρ Βωμών και Αστειών, που διακωμωδεί το παρακράτος.
Είχε ανεπτυγμένο το ποιητικό ταλέντο και έγραφε ποιήματα από μικρός. Ο Μίκης Θεοδωράκης μελοποίησε είκοσι ποιήματα του αδελφού του Γιάννη. Έτσι προέκυψαν τα τέσσερα τραγούδια από τους περίφημους «Λιποτάκτες» («Όμορφη πόλη», «Δακρυσμένα μάτια», «Σκέπασε ατμός τον έρωτά μας», «Χάθηκα»), η «Λειτουργία» από το «Αρχιπέλαγος», το τραγούδι της «Φαίδρας» («Αστέρι μου φεγγάρι μου»), τα «Μενεξεδένια τα βουνά», «Νύχτα μέσα στα μάτια σου», «Τώρα πεθαίνουν τα λουλούδια» και «Μην κλαις» από τον κύκλο «Ταξίδι μέσα στη νύχτα», το «Βγάλε τα μαύρα πανιά» και το «Μελαχρινό παιδί» από τον δίσκο «Οκτώβρης ‘78», «Ο Μπελογιάννης» από το soundtrack της ταινίας «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο», τα «Ποτέ, ποτέ μαζί» («Νύχτα μαγικιά»), «Κάνε κουράγιο», «Η αγάπη ζει με τ’όνειρο», «Μη με προδώσεις» και «Χωρίσαμε» από τους «Χαιρετισμούς» και τα τραγούδια «Της νύχτας τ’όνειρο» και «Αυτό το καλοκαίρι» από τα «Λυρικώτατα» (cd «Άσματα»). Το πρώτο τραγούδι του Μίκη, μετά τα παιδικά του, είναι πάνω σε στίχους του Γιαννάκη και είναι το «Χάθηκα» από τους Λιποτάκτες που έγραψε στο σπίτι τους στο Γαλατά το 1952.
Τα αδέρφια Μίκης και Γιάννης ήταν πολύ στενά δεμένοι. Ο Μίκης υπερ αγαπούσε το Γιάννη και πάντα τον έβλεπε ως μικρότερό του γι αυτό πάντα τον έλεγε «ο Γιαννάκης».

Η ΤΑΙΝΙΑ
«Φαίδρα» (Phaedra), συμπαραγωγής ΗΠΑ-Γαλλίας-Ελλάδας 1962, σε σκηνοθεσία Ζυλ Ντασσέν. Ο Ζυλ Ντασέν και η Μελίνα επέλεξαν ουσιαστικά την τραγωδία του Ευριπίδη «Ιππόλυτος» που αφηγείται το παράνομο ερωτικό πάθος της Φαίδρας, συζύγου του Θησέα, για τον γιο του Ιππόλυτο. Το σενάριο γράφτηκε από τη συγγραφέα Μαργαρίτα Λυμπεράκη, η οποία μετέφερε το μύθο στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’60, που είχε αρχίσει να παίρνει τα πάνω της μετά τον πόλεμο.
Παίζουν: Μελίνα Μερκούρη, Άντονι Πέρκινς, Ραφ Βαλόνε, Ελίζαμπεθ Έρσι, Ζυλ Ντασέν Τασσώ Καββαδία, Ανδρέας Φιλιππίδης, Ζωρζ Σαρή, Τζαβαλάς Καρούσος, Ολυμπία Παπαδούκα, Αλέξης Πεζάς, Γιώργος Πάντζας, Στέλιος Βόκοβιτς, Νίκος Τζόγιας, Φαίδων Γεωργίτσης.

Ζυλ Ντασέν, Μελίνα Μερκούρη και Άντονι Περκινς στα γυρίσματα της ταινίας ” Φαίδρα ¨στο Παρίσι 1961.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Η Φαίδρα (Μελίνα Μερκούρη) είναι παντρεμένη με τον εφοπλιστή Θάνο (Ραφ Βαλόνε), ο οποίος μετά την καθέλκυση του 60ού πλοίου του, το Φαίδρα, την πιέζει να πάει στο Λονδίνο και να πείσει τον Αλέξη (Άντονι Πέρκινς), τον γιο του από τον πρώτο του γάμο, να εγκαταλείψει τη ζωγραφική και να επιστρέψει στα οικονομικά. Η συνάντησή τους γεννά έντονη έλξη που καταλήγει στον παθιασμένο έρωτα όταν οι δύο τους μένουν μόνοι τους στο Παρίσι. Η Φαίδρα όμως αποφασίζει να γυρίσει στον Θάνο, μολονότι κατά βάθος είναι κι αυτή ερωτευμένη, κι ο Αλέξης την παρακαλά να μείνει μαζί του. Το καλοκαίρι, ο Αλέξης έρχεται στην Ύδρα για διακοπές, βασανίζεται από ενοχές, αποφεύγει την Φαίδρα και αρχίζει να φλερτάρει την Έρση. Ο Θάνος ονειρεύεται τον γάμο των δύο νέων που θα φέρει και μια ναυτιλιακή ένωση. Όταν η Φαίδρα μαθαίνει ότι ο γάμος έχει πια αποφασιστεί, λέει την αλήθεια στον Θάνο την ώρα μάλιστα που εκείνος έχει μάθει για το ναυάγιο του πλοίου Φαίδρα. Με φόντο τα ωραιότερα σκηνικά της Ευρώπης, το Παρίσι, το Λονδίνο και την Ελλάδα, η «Φαίδρα» αναπαριστά τον μύθο στη σύγχρονη εκδοχή της τραγωδίας του Ευριπίδη Ιππόλυτο.

Melina Mercouri and Jules Dassin in Taormina International Film Festival 1962.

ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ
1. Η ταινία αποτέλεσε την τέταρτη συνεργασία του θρυλικού ζευγαριού Μερκούρη-Ντασέν. Μετά την παγκόσμια επιτυχία της ταινίας “Ποτέ την Κυριακή” που χάρισε στην Μελίνα βραβείο ερμηνείας στις Κάννες και μια υποψηφιότητα για Όσκαρ (το οποίο έχασε από την Ελίζαμπεθ Τέιλορ για την ταινία “Ζήσαμε στην Αμαρτία”), η ηθοποιός και ο Ντασέν στράφηκαν στην αρχαία ελληνική τραγωδία.
2. Επέλεξαν την τραγωδία του Ευριπίδη “Ιππόλυτος” που αφηγείται το παράνομο ερωτικό πάθος της Φαίδρας, συζύγου του Θησέα, για τον γιο του, τον Ιππόλυτο. Το σενάριο γράφτηκε από τη συγγραφέα Μαργαρίτα Λυμπεράκη, η οποία μετέφερε το μύθο στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’60, που είχε αρχίσει να “παίρνει τα πάνω της” μετά τον πόλεμο.
3. Στα τέλη Ιουλίου του 1961 απαγορεύτηκε το γύρισμα της Φαίδρας στα ναυπηγεία του Σκαραμαγκά, προκλήθηκαν επεισόδια ανάμεσα στο προσωπικό και τους ηθοποιούς, η δεξαμενή πάνω στην οποία βρίσκονταν η Μελίνα Μερκούρη και ο Ζυλ Ντασέν βυθίστηκε και το ζεύγος βρέθηκε στα νερά μέχρι τα γόνατα. Παρά τις αντιξοότητες, η ταινία (αμερικανο-γαλλο-ελληνική παραγωγή) ολοκληρώθηκε ακολουθώντας επιτυχημένη διεθνή καριέρα.
4. Γυρίσματα έγιναν και “στο ωραιότερο σπίτι της Ύδρας” όπως είχε πει η Μελίνα. Ο λόγος για το αρχοντικό Μπουντούρη, ή “Παλατάκι” όπως το έλεγαν οι παλαιοί Υδραίοι, καθώς φιλοξένησε στο παρελθόν μέλη της βασιλικής οικογένειας.
5. Για τα εσωτερικά στο διαμέρισμα της “Φαίδρας” στο Παρίσι χρησιμοποιήθηκε το μυθικό διαμέρισμα των 15 δωματίων του Αριστοτέλη Ωνάση στο νούμερο 88 της Avenue Foch με την εκπληκτική θέα στην Αψίδα του Θριάμβου και τον Πύργο του Άιφελ.
6. Το στυλ της Φαίδρας έχει επιμεληθεί η ενδυματολόγος και τιμημένη με βραβείο Όσκαρ, Θεώνη Βαχλιώτη-Όλντριτζ από την οποία μαθαίνει κανείς πως ναι μεν τα κοστούμια ήταν ραμμένα από τον θρυλικό οίκο μόδας Christian Dior, που σημάδεψε τα 1960s αλλά η ίδια παράλλασσε αυτό που είχε μπροστά της. «Τα κεντρικά κοστούμια που είναι ορόσημα της πορείας του έργου είναι ανδρικά κοστούμια φτιαγμένα σε γυναικεία διάσταση. Στην πλέον ερωτική σκηνή την έντυσα με ράσο. Όταν το παρέλαβα από τον Dior το είχαν όλο ντουμπλάρει με οργάντζες. Κι αντί να δω το ράσο, είδα το ναυτάκι του Αιγαίου. Όλη τη νύχτα έκατσα και ξερίζωνα, και έσκισα οργάντζες. Το ελευθερωσα το ρούχο» είχε πει η ίδια.
7. Η μουσική επένδυση της ταινίας έγινε από τον Μίκη Θεοδωράκη και τους στίχους των τραγουδιών έγραψαν ο Γιάννης Θεοδωράκης και ο Νίκος Γκάτσος.

Ζυλ Ντασέν και Μελίνα Μερκούρη στα γυρίσματα της ταινίας στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο το 1961.

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ
H Μελίνα είναι υποψήφια για τις Χρυσές Σφαίρες μαζί με την Μπέτυ Ντέιβις και την Κάθριν Χέπμπορν. Χάνει από την Τζεραλίν Πέιτζ για την ερμηνεία της στο Γλυκό Πουλί της Νιότης. Στα 16α βρετανικά βραβεία BAFTA η« Φαίδρα» είναι υποψήφια για το Βραβείο καλύτερης ταινίας. Το χάνει από τον «Λώρενς της Αραβίας». Η Μελίνα είναι επίσης υποψήφια για το βραβείο ερμηνείας. Το κερδίζει η Αν Μπανκροφτ για τον «Miracle Maker». Η ταινία στέκεται πιο τυχερή στα Ιταλικά Όσκαρ. Στο Taormina International Film Festival 1962 ο Ντασέν κερδίζει το βραβείο σκηνοθεσίας.

Η ταινία κάνει εισπράξεις 2 εκ. δολάρια σε εισιτήρια στις Ηνωμένες Πολιτείες, Μόνο από την Αμερική, τα έσοδα είναι υπερδιπλάσια από το κόστος παραγωγής των 900.000 δολαρίων. Με δεδομένο ότι η ταινία πήγε πολύ καλύτερα στην Ευρώπη, τα κέρδη του Ντασέν και της Μελίνας από τα ποσοστά επί των εσόδων είναι σημαντικά. Ο Ντασέν δικαιώνεται. Η μεγάλη καμπάνια προώθησης με τη Μελίνα σε πρώτο πλάνο πετυχαίνει το στόχο της. Τα κέρδη είναι ικανοποιητικά και κυρίως η Μελίνα γίνεται γνωστή σε ένα ευρύτερο κοινό. Μπορεί να μην είναι η μεγάλη επιτυχία του Ποτέ την Κυριακή, συμβάλει ωστόσο στην καθιέρωση του Ντασέν και της Μελίνας. Ένα χρόνο μετά θα ακολουθήσει η τεράστια επιτυχία του Τοπ Καπί που θα εδραιώσει τη θέση τους στο διεθνές καλλιτεχνικό στερέωμα.

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ
Ο εξαιρετικός Αμερικανός σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου Jules Dassin παρουσιάζει τη «Φαίδρα» με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη στον πρωταγωνιστικό ρόλο και δίπλα της τον Άντονι Πέρκινς. Ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει τη μουσική για την ταινία. Στο cd συναντάμε 11 υπέροχα μουσικά θέματα και το ανεπανάληπτο ερωτικό τραγούδι «Αγάπη μου». Η ίδια η Μελίνα Μερκούρη του είχε πει : «Θέλω να μου γράψεις το πιο ερωτικό αλλά και το πιο παθιασμένο για αγάπη τραγούδι…»..
«…Μια πολύ ευχάριστη ανάμνηση των γυρισμάτων της «Φαίδρας», ήταν η στιγμή που ο Μίκης Θεοδωράκης πρότεινε ότι το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής του έργου θα έπρεπε να παιχτεί μόνο από δυο κιθάρες. Ήταν μια υπέροχη ιδέα…» Jules Dassin.
«…Θυμάμαι ότι ο Dassin στην περίφημη ερωτική σκηνή μπροστά στο τζάκι ήθελε να γίνει ένα μεγάλο ρομαντικό accelerando. Επειδή τον έβλεπα συνεπαρμένο, του πρότεινα να διευθύνει αυτός κι εγώ κάθησα στο πιάνο..» Μίκης Θεοδωράκης

Το αμερικανικό μουσικό περιοδικό Billboard στην κριτική του για τον δίσκο με τη μουσική της «αυστηρώς ακατάλληλης», όπως αναφέρει, ταινίας, χαρακτηρίζει τη φωνή της Μελίνας ως μεσογειακή εκδοχή της φωνής της Μάρλεν Ντίτριχ, με μια επιπλέον γήινη και αισθησιακή χάρη. Η μουσική της «Φαίδρας» εμπνέει διάσημους και λιγότερο διάσημους μουσικούς. Ο Χένρι Μαντσίνι διασκευάζει τη μουσική του Θεοδωράκη ενώ ο τζαζίστας Oliver Nelson κυκλοφορεί το άλμπουμ «Εντυπώσεις από τη Φαίδρα» με το εκπληκτικό εξώφυλλο. Το Toccata and Fugue for organ in F major, BWV 540 του Johann Sebastian Bach έχει περίοπτη θέση στην ταινία.

ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ
1, Vinyl, 7″, 45 RPM Mikis Theodorakis, Melina Mercouri ” Original Soundtrack Of Jules Dassin’s Phaedra ” 1962
2. Vinyl, 7″, 45 RPM, EP Mikis Theodorakis ” Bande Originale Du Film Phaedra ” 1962 France
3. Vinyl, 7″, 45 RPM Mikis Theodorakis, Melina Mercouri Love Theme From Phaedra 1962 Japan
4. Vinyl, LP, Album Mikis Theodorakis “Original Motion Picture Soundtrack ” Phaedra ” 1962 USA
5. Vinyl, LP, Album, Mono Mikis Theodorakis Original Motion Picture Soundtrack ” Phaedra ” 1962 UK
6. Vinyl, 7″, EP Μίκης Θεοδωράκης Από Την Ταινία “Φαίδρα” 1966 Greece                                         ΠΗΓΕΣ: https://mikisguide.gr, https://stixoi.info, www.ert.gr, https://mikisguide.gr, www.fosonline.gr, www.lifo.gr, www.filmy.gr,

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν