ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ – ΜΑΡΙΟΣ ΤΟΚΑΣ
Σ’ ΑΝΑΖΗΤΩ ΣΤΗ ΣΑΛΟΝΙΚΗ
Στίχοι: Φίλιππος Γράψας
Μουσική: Μάριος Τόκας
Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος
Vinyl, LP, Album ” Η Εθνική μας μοναξιά ” 1992
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ (στο στούντιο)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ
LIVE ΑΠΟ ΤΟ ΩΔΕΙΟ ΗΡΩΔΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ Σεπτέμβριος 2009
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ
«Τα Τραγούδια Της Ζωής Μου» είναι η πρώτη μεγάλη προσωπική συναυλία του Δημήτρη Μητροπάνου στο Ηρώδειο. Κυκλοφόρησε από τη MINOS-EMI το Μάρτιο του 2010 σε διπλό cd η ζωντανή ηχογράφηση από το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού μιας συναυλίας -γιορτής. Ο Δημήτρης Μητροπάνος υπηρετεί με αγάπη και ήθος το ελληνικό τραγούδι 40 χρονιά και στην έκδοση αυτή καταγράφεται η αληθινή του πορεία φορτισμένη από τη συμμετοχή και τη συγκίνηση του κόσμου, που παραβρέθηκε αυτό το αλησμόνητο βράδυ. Η ατμόσφαιρα που δημιουργεί το κοινό είναι καθοριστική ,απογειώνει τους καλλιτέχνες και γι αυτό οι επιτυχημένες ζωντανές ηχογραφήσεις εκτος από απόλαυση ερμηνείας κρατούν και τη μαγεία της στιγμής και γίνονται προσωπικά συλλεκτικά αγαπημένα κομμάτια. -Minos-EMI-
ΣΤΙΧΟΙ: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ
Σ’ ΑΝΑΖΗΤΩ ΣΤΗ ΣΑΛΟΝΙΚΗ
Αφού με έσπειρε μια μοίρα αυτοκρατόρισσα
μήτρα με γέννησε αρχαία Μακεδόνισσα
μ’ άδεια φαρέτρα πολεμάω το χειμώνα
από το κάστρο στην καρδιά του Πλαταμώνα
Αφού με φέρνει μονοπάτι φαναριώτικο
ένα σοκάκι με κρατάει σαλονικιώτικο
έλα ένα βράδυ την υπόσχεση να πάρεις
πριν να τη σβήσει με σφουγγάρι ο Βαρδάρης
Σ’ αναζητώ
Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη ξημερώματα
λείπει το βλέμμα σου απ’ της αυγής τα χρώματα
σ’ αναζητώ
σ’ αναζητώ μ’ ένα βιολί κι ένα φεγγάρι
λείπει το όνειρο εσύ και το δοξάρι
Αφού μεθάω μ’ ένα κρασί αγιονορείτικο
και μ’ ένα ντέρτι σεκλετίζομαι πολίτικο
βρες το μαχαίρι που στα δύο μας χωρίζει
κι έλα εδώ στων στεναγμών το μετερίζι
Αφού στον Όλυμπο οι Θεοί τ’ αποφασίσανε
δώσαν στο κρύο τα κλειδιά κι αυτοκτονήσανε
μόνη ξυπνά μόνη κοιμάται τώρα η μέρα
με μηχανάκι με κομπιούτερ και φλογέρα
Σ’ αναζητώ
Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη ξημερώματα
λείπει το βλέμμα σου απ’ της αυγής τα χρώματα
σ’ αναζητώ
σ’ αναζητώ μ’ ένα βιολί κι ένα φεγγάρι
λείπει το όνειρο εσύ και το δοξάρι
Vinyl, LP, Album ” Η Εθνική μας μοναξιά ” 1992
Το όνομά του συνδέθηκε άρρηκτα με το «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη», που δια φωνής Δημήτρη Μητροπάνου αποτελεί ένα από τα πλέον διαχρονικά τραγούδια της ελληνικής δισκογραφίας. Όμως το τραγούδι αυτό δεν ήταν απλά ένα στιχουργικό πυροτέχνημα. Ο σπουδαίος στιχουργός Φίλιππος Γράψας παρέδωσε και παραδίδει ακόμα στίχους που απέχουν πολύ από το να τους θεωρήσει κανείς «συνηθισμένους».
Κι αυτό δεν είναι τυχαίο, διότι πίσω από αυτή τη γραφή βρίσκεται ένας άνθρωπος που από παιδί διαβάζει ακατάπαυστα λογοτεχνία και έχει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη την τέχνη του λόγου. Η αγάπη για την ποίηση και, ταυτόχρονα, η αγάπη για τον τόπο του και τη γλώσσα, έβγαλε πρωτίστως ωφελημένο το ελληνικό τραγούδι και τον απαιτητικό ακροατή.
Ο στιχουργός Φίλιππος Γράψας αποκαλύπτει τις ιστορίες πίσω από τους στίχους του!
Σ’ ΑΝΑΖΗΤΩ ΣΤΗ ΣΑΛΟΝΙΚΗ – Δημήτρης Μητροπάνος (αποσπάσματα από τη συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Παυλικιάνη – 03 Απρ 2025 www.musicheaven.gr)
Φίλιππος Γράψας: Το 1981 ένας φίλος κιθαρίστας, Σαλονικιός, μου είπε να γράψω ένα στίχο, να στείλουμε στους Αγώνες Τραγουδιού της Κέρκυρας για το 1982. Τους Αγώνες διοργάνωναν ο Μάνος Χατζιδάκις με τον Δήμο Κερκυραίων. Η σκέψη και μόνο ότι τον στίχο μου θα τον διάβαζε ο Χατζιδάκις με αναστάτωσε. Γυρνώντας στο σπίτι έζησα κάτι καταπληκτικό. Κάθισα να γράψω και σε λιγότερο από μισή ώρα είχα σχεδόν τελειώσει το «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη». Απίστευτο μα αληθινό. Οι Αγώνες, όμως, εκείνης της χρονιάς ματαιώθηκαν και φυσικά το τραγούδι δεν ακούστηκε.
Έξι μήνες μετά, συναντηθήκαμε με τον Χατζιδάκι, που είχε έρθει για μία συναυλία στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης. Μετά τη συναυλία, η Ειρήνη Κουρδάκη, που όπως σου είπα είναι η ερμηνεύτρια που πρωτοτραγούδησε στους προηγούμενους Αγώνες τις «Μπαλάντες Της Οδού Αθηνάς», μας σύστησε λέγοντας:
– Κύριε Μάνο, από δω ο Φίλιππος Γράψας.
Λέω «τώρα τι του λέει, πού να με ξέρει ο άνθρωπος» κι όμως μου δίνει το χέρι του και μου λέει:
– Α, είσαι ο «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη»! Μπράβο, να συνεχίσεις να γράφεις!
Μετά από έξι μήνες θυμόταν τον στίχο και το όνομά μου! Με την προτροπή του αυτή, λοιπόν, συνέχισα να γράφω… πετώντας! Εν πάση περιπτώσει, έμαθα από φίλους ότι μια βραδιά, στον Μαγεμένο Αυλό, που ήταν το στέκι του, έδωσε τον στίχο στον Μίνω Αργυράκη να τον διαβάσει δυνατά στους σπουδαίους ανθρώπους της παρέας του, λέγοντας:
– Να ένας στίχος που και μόνο γι’ αυτόν θα μπορούσε να γίνει ένα φεστιβάλ!
Έκτοτε, το «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη» έζησε την περιπέτειά του. Το κράτησαν στα χέρια τους πολλοί συνθέτες. Κανένας δεν ασχολήθηκε. Το βρίσκαν μεγάλο και αντιεμπορικό ποίημα. Η ευτυχής του κατάληξη ήρθε μετά από μια δεκαετία όταν εμφανιζόταν σ’ ένα μαγαζί στη Θεσσαλονίκη ο Γιώργος Χατζηνάσιος με τον Μάριο Τόκα και ερμηνευτή τον πολύ καλό φίλο μου Διονύση Θεοδόση, που μου ζήτησε στίχους να τους δώσει στον Τόκα. Του έδωσα ένα ντοσιέ με καμιά δεκαριά στίχους.
Ο Μάριος, μετά από ένα χρόνο και ύστερα από νέα παρότρυνση του Διονύση, άνοιξε το ντοσιέ κι έφτασε στο «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη» που ήταν μέσα. Διαβάζοντάς το, έμεινε σε μια ατάκα που λέω «βρες το μαχαίρι που στα δύο μάς χωρίζει» και του θύμισε την πατρίδα του την Κύπρο. Δηλαδή λειτούργησε κι αυτό το στοιχείο σ’ αυτό το τραγούδι.
Εγώ μιλούσα για έναν έρωτα, περισσότερο για τον έρωτά μου για τη Θεσσαλονίκη. Εκεί τα μπέρδεψα λίγο (γέλια). Τότε, λοιπόν, ήταν να κάνει ο Μάριος ένα δίσκο με τη Χαρούλα Αλεξίου. Πήγε με το «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη» και άλλα τραγούδια στο σπίτι της για να επιλέξουν αλλά, για κάποιο λόγο, η δουλειά δεν έγινε. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η Χαρούλα δεν ήθελε να πει το τραγούδι. Αφού, λοιπόν, δεν τα βρήκανε, ο Μάριος με ρώτησε αν θέλω να το δώσουμε στον Μητροπάνο. Και φυσικά ήθελα.
Εγώ έχασα την ευκαιρία να ακούσω τραγούδι μου από τη Χαρούλα, αλλά από την στιγμή που το είπε ο Μητροπάνος και έγινε ό,τι έγινε, το τυχερό του ήταν ο Μητροπάνος. Το «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη», λοιπόν, μπορώ να πω ότι το φοβερό ζεϊμπέκικο που έγραψε ο Μάριος και το ερμήνευσε μοναδικά ο Δημήτρης είναι αυτό που ξεκίνησε την πιο ζωντανή φάση της καριέρας μου. Από κει και πέρα άλλαξαν πολλά πράγματα για μένα.
Κωνσταντίνος Παυλικιάνης: Το τραγούδι είχε πάει και στον Νταλάρα;
Φίλιππος Γράψας: Αυτό το γράφει ο Μάτσας στο βιβλίο του «Πίσω Απ’ Τη Μαρκίζα», ότι ο Νταλάρας το απέρριψε [σ.σ. Ο Μάκης Μάτσας στο βιβλίο του αναφέρει ότι το συγκεκριμένο τραγούδι πρώτα το είχε ακούσει ο Γιώργος Νταλάρας, ο οποίος το απέρριψε, στη συνέχεια η Χαρούλα Αλεξίου, ενώ πριν το δώσουν στον Δημήτρη Μητροπάνο, ο Μάκης Μάτσας σκεφτόταν να προτείνει τον τότε νέο στον χώρο Γιάννη Πλούταρχο].
Οι εκδόσεις IANOS παρουσιάζουν το βιβλίο του Φίλιππου Γράψα «Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη» στη σειρά IANOS ο Μελωδός. Το βιβλίο έχει ως θέμα τη ζωή και το έργο του στιχουργού Φίλιππου Γράψα. Περιγράφει τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στη Θεσσαλονίκη, όταν ανακάλυπτε συγχρόνως ζωή και ποίηση. Τα πρώτα χρόνια της δισκογραφικής του παρουσίας, και την πορεία του μέχρι σήμερα. Την συνάντηση με τον Μάνο Χατζιδάκι, την τόσο αποδοτική συνεργασία με τον Μάριο Τόκα και στη συνέχεια με πολλούς άλλους σημαντικούς συνθέτες.
O Φίλιππος Γράψας σε συνέντευξη στον Χρήστο Μιχαλέρη και το περιοδικό CITY.11/03/2013 μιλάει για το βιβλίο του:Με χαρά δέχτηκα την πρόταση του «Ιανού» για μια έκδοση που θα αφορά την ενασχόληση μου με το στίχο, κάτι που ειλικρινά το ήθελα από καιρό. Πράγματι, βγήκε μετά από λίγο το βιβλίο με τίτλο «Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη», από τον τίτλο του τραγουδιού που γράψαμε με τον Μάριο Τόκα το 1992 κι έγινε μεγάλη επιτυχία. Το βιβλίο αυτό βοηθάει τους φίλους να με γνωρίσουν, αλλά με έναν περίεργο τρόπο βοήθησε κι εμένα να γνωρίσω καλύτερα τον εαυτό μου.
Περιλαμβάνει, βεβαίως, κάποια βιογραφικά στοιχεία από τα παιδικά μου χρόνια, στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης, περιλαμβάνει όλους τους στίχους μου που έγιναν τραγούδια, κριτικές για το έργο μου, γνώμες ανθρώπων της Τέχνης για μένα, φωτογραφίες από εκδηλώσεις, φεστιβάλ, παρουσιάσεις και απονομές δίσκων, καθώς και ανέκδοτους στίχους. Περιγράφει την ουσιαστική γνωριμία μου με τον Μάνο Χατζιδάκι και με άλλους σπουδαίους ανθρώπους του χώρου, που επηρέασαν την πορεία μου.
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ: ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ
Η πρώτη παρουσία του στη δισκογραφία έγινε το 1985 με το τραγούδι «Καημοί στη ναφθαλίνη», σε μουσική Νίκου Κατσίκα, με ερμηνεύτρια την Ειρήνη Κουρδάκη, που συμπεριλήφθηκε στο δίσκο «11 επιλογές» από το διαγωνισμό έντεχνου λαϊκού τραγουδιού του 10ου Φεστιβάλ ΚΝΕ Οδηγητή.
‘Ομως η επίσημη είσοδός του στη δισκογραφία γίνεται ουσιαστικά το 1986 και το 1989 συμμετέχοντας σε δυο δίσκους της Χριστιάνας. Εκείνη την εποχή η Χριστιάνα επρόκειτο να συνεργαστεί με τον Γιάννη Σπανό. Μια μέρα είδε πάνω στο πιάνο του, κάποιους δικούς μου στίχους που της άρεσαν κι όταν αργότερα ήρθε στη Θεσσαλονίκη για εμφανίσεις, έψαξε, με βρήκε κι έτσι ξεκίνησε ουσιαστικά η δισκογραφία μου με τη φωνή της σε μουσικές του Λάκη Παπαδόπουλου ή Λάκη με τα ψηλά ρεβέρ.
Και η καθιέρωση έρχεται το 1992 με τα τραγούδια του Μάριου Τόκα με το Δημήτρη Μητροπάνο και βέβαια με το «Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη ξημερώματα»… κι από κει και πέρα: «Λαδάδικα», «Το ζεϊμπέκικο του Αρχάγγελου», «Αν δεν γεννηθείς αστέρι», «Ψηλά τα χέρια», «Μια στάση εδώ», «Βίος ανθόσπαρτος», «Η ζωή», «Αγάπη μου άξιον εστί», «Η εθνική μας μοναξιά», «Παρέα μ’ έναν ήλιο», «Παύσατε πυρ», « Τον Αύγουστο που μου χρωστάς», και πολλά άλλα… Λόγια που, λίγο πολύ, έχουν περάσει από το στόμα όλων μας…
Έχει συνεργαστεί με αναγνωρισμένους συνθέτες, όπως ο Γιάννης Σπανός, ο Χρήστος Νικολόπουλος, ο Σταύρος Σιόλας, ο Λουδοβίκος των Ανωγείων, ο Γιώργος Σταυριανός, ο Γιάννης Ζουγανέλης και τραγουδιστές, όπως ο Δημήτρης Μητροπάνος, η Κατερίνα Κούκα, ο Μανώλης Μητσιάς, ο Γιάννης Πάριος, ο Στέλιος Διονυσίου.
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΡΙΟ ΤΟΚΑ
Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία στην καριέρα του διαδραμάτισε ο συνθέτης Μάριος Τόκας, με τον οποίο δημιούργησαν κάποιους από τους περισσότερο εμπορικά επιτυχημένους δίσκους της δεκαετίας του 1990, όπως οι «Η εθνική μας μοναξιά» (1992), «Παρέα με έναν ήλιο» (1994), αμφότεροι με ερμηνευτή τον Δημήτρη Μητροπάνο.
Το 1994, δύο χρόνια μετά την έκδοση του δίσκου «Η εθνική μας μοναξιά», κυκλοφόρησε από τη Minos – Emi, ο δεύτερος και πιο ολοκληρωμένος, δίσκος της συνεργασίας του Μάριου Τόκα με τον Δημήτρη Μητροπάνο, με δώδεκα τραγούδια σε στίχους του Φίλιππου Γράψα και τίτλο «Παρέα μ’έναν ήλιο». Ο δίσκος ξεπέρασε τις 100.000 πωλήσεις κι αυτή ήταν μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις στις οποίες, ένας συνθέτης και ένας τραγουδιστής ξανασυνεργάστηκαν, μετά από μια τεράστια επιτυχία, και η δεύτερη συνεργασία κατάφερε να αγγίξει τα επίπεδα της πρώτης τόσο καλλιτεχνικά, όσο και εμπορικά.
Συμμετείχαν τραγουδώντας ο Κώστας Χατζηχριστοδούλου, η Δέσποινα Ολυμπίου και η Μαρία Αλεξίου.
Εκτός από τα «Λαδάδικα», ο δίσκος περιέχει πολύ δυνατά, στιβαρά ζεϊμπέκικα, όπως το ομώνυμο τραγούδι, ο «Άσωτος», το «Ζεϊμπέκικο του αρχάγγελου», αλλά και μπαλάντες όπως «Τον Αύγουστο που μου χρωστάς», το οποίο οι δημιουργοί του αφιερώνουν στη μνήμη του φίλου τους, ξεχωριστού ερμηνευτή, Διονύση Θεοδόση. Δυο τραγούδια το «Αγάπη μου, άξιον εστί» και η «Τριανταφυλλιά» έχουν την ίδια μουσική αλλά διαφορετικούς στίχους. Ιδιαίτερο τραγούδι και το «Εδώ» που συνδέει την προσφυγιά με το σήμερα…
Και ο Φίλιππος Γράψας γράφει για το «Φως»:
«Το τραγούδι “Φως” γράφτηκε για την Κύπρο. Είναι το ελάχιστο που θα μπορούσα να Της αφιερώσω. Γιατί αν δεν ήταν τραγούδι θα ήταν λυγμός, που χρόνια αγριεύει μέσα μου. Μα τον αρνούμαι. Γιατί εγώ ελπίζω».
ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, https://lyricstranslate.com, https://diskografia.musiconline.gr, www.musicheaven.gr, https://cityportal.gr,
Η απονομή του πλατινένιου δίσκου στους συντελεστές. Απο αριστερά Μάκης Μάτσας, Δημήτρης Μητροπάνος, Φίλιππος Γράψας, Μάριος Τόκας, Ηλίας Μπενέτος (παραγωγός)
“Η αγάπη για τον τόπο μου σημαίνει και αγάπη για τη γλώσσα του” Φίλιππος Γράψας
ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ «τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν»
