ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ, ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ
ΑΗ ΓΙΩΡΓΗΣ
Στίχοι: Φίλιππος Γράψας
Μουσική: Λουδοβίκος των Ανωγείων
(Γιώργος Δραμουντάνης)
Ερμηνεία: Μαριώ
ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ
1. CD, Compilation “Ενα γράμμα στον πατέρα μου” 2003
Lyra – CD 1025
2. CD, Album “Μπιτ Παζάρ” 2004
Lyra – CD 1059
3. CD, Compilation “12 Τραγούδια Και Άλλα Ξωτικά…” 2009
Δίφωνο – 2711602134
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΜΑΡΙΩ 2003
Η ΜΑΡΙΩ ΕΡΜΗΝΕΥΕΙ ΖΩΝΤΑΝΑ 2020
Στην ΕΡΤ1 στην εκπομπή ” Στα τραγούδια λέμε ναι ” 01/02/2020
ΣΤΙΧΟΙ: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ
ΑΗ ΓΙΩΡΓΗΣ
Ταξίδι απ’ τα Επτάνησα
κι η Σαλονίκη μάγισσα.
σε κράτησε δικό της
Βρήκε η αγάπη αφορμή
διάλεξε τη σωστή στιγμή
πήρε το μερτικό της.
Δίπλα σου που μεγάλωσα
πόσες φορές καμάρωσα
το φως που `χε η καρδιά σου.
Την περηφάνια της ματιάς
τη μυρωδιά της αγκαλιάς
την τρυφερότητά σου.
Ποιος περνάει έξω στο δρόμο
μ’ ένα σύννεφο στον ώμο.
Άη Γιώργης που γυρίζει τραυματίας
το `40 απ’ τα βουνά της Αλβανίας.
Ποιος κρατάει εκεί στα αστέρια
την Πανσέληνο στα χέρια.
Άη Γιώργης να μου φέγγει κάθε νύχτα
της ζωής του το λαμπρό εν τούτω νίκα.
Πάλευες πάντα τον καιρό
μα είχες γυναίκα θησαυρό
κι άντεξες το τιμόνι.
Κι αν στη ζωή τα πάντα ρει
ακούω το βήμα σου βαρύ
στης μνήμης μου τ’ αλώνι.
Ποιος περνάει έξω στο δρόμο
μ’ ένα σύννεφο στον ώμο.
Άη Γιώργης που γυρίζει τραυματίας
το `40 απ’ τα βουνά της Αλβανίας.
Ποιος κρατάει εκεί στα αστέρια
την Πανσέληνο στα χέρια.
Αη να μου φέγγει κάθε νύχτα
της ζωής του το λαμπρό εν τούτω νίκα.
CD, Compilation “Ενα γράμμα στον πατέρα μου” 2003
Το εικαστικό του εξωφύλλου έργο του Παναγιώτη Τέτση.
“Για τους Mεσόγειους ο Πατέρας δεν είναι μια σχέση συγγένειας και μόνο, δεν του αποδίδουμε μόνο την ύπαρξή μας με την ανθρώπινη γενετική διάσταση, ότι δηλαδή προερχόμαστε από το σπέρμα του και έτσι χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχαμε. Tου αποδίδουμε ηρωικές και κάποτε θεϊκές διαστάσεις. Eκείνο που δίνει την μεγιστοποίηση στην πατρότητα είναι ο διαμορφωμένος μύθος.
…Eκεί που διακρίνουμε έντονο και ενδιαφέρον πεδίο σχέσεων, λόγω ομοιοφυλίας, είναι του Πατέρα και υιού που εκδηλώνεται, από μέρους του δεύτερου, ως έξαρση λατρείας, ως λύτρωση.
…Oι εποχές αλλάζουν, μετασχηματίζονται.
…O 20ός αιώνας έρχεται και ανατρέπει τα πάντα. Φέρνει, παρουσιάζει, τον Πατέρα-αρσενικό απολογούμενο στο προσκήνιο της Iστορίας ως υπαίτιο μεγάλων κακών. Παρόλα αυτά στην Mεσόγειο ο Πατέρας παραμένει ένα ζωντανό κέντρο. Mας ακολουθεί, ακούμε τα βήματά του, τους μακρινούς και συγκαιρινούς, πατρικούς λόγους του, ανακαλούμε ακόμα και την αρχηγία του. Tον νιώθουμε, τον χρειαζόμαστε στην ανάγκη μας. Παραμένει ένα σύμβολο δύναμης.
Tο CD «Ένα γράμμα στον πατέρα μου» αποτελεί ένα χρέος τιμής στον «Πατέρα». Γυναίκες και άντρες, με ηρεμία και ομόνοια, συναινέσαμε να πούμε ο καθένας από εμάς, (με μελωδία και λόγο) την «ιστορία» του για το ευλαβές και όχι πλέον φοβηστικό Iερό Tέρας: τον Άντρα-Πατέρα.
Mιχάλης Mπουρμπούλης: (που συμετέχει στο δισκο με στίχους) (Aποσπάσματα από το ένθετο του CD)
Η ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ
Η Παγκόσμια Ημέρα του Πατέρα πρωτογιορτάστηκε στην Αμερική στις 19 Ιουνίου 1910 και έκτοτε γιορτάζεται κάθε τρίτη Κυριακή του Ιουνίου. Μάλιστα, το 1966 ο Αμερικανός πρόεδρος Λίντον Τζόνσον υπέγραψε διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο καθιερώθηκε η τρίτη Κυριακή του Ιουνίου ως Ημέρα του Πατέρα σε όλο τον κόσμο. Εξαίρεση αποτελεί η Αυστραλία όπου η μέρα του Πατέρα γιορτάζεται τον Σεπτέμβριο.
«Άη Γιώργης να μου φέγγει κάθε νύχτα…»
Το 2003 κυκλοφόρησε από τη Lyra, μια συλλογή με τραγούδια αφιερωμένα από τους δημιουργούς στους πατεράδες τους, με τίτλο «Ένα γράμμα στον πατέρα μου». Ανάμεσα στα τραγούδια ήταν κι ένα για τον «Άη Γιώργη», που αφιέρωσε στον δικό του πατέρα ο Φίλιππος Γράψας, μελοποίησε ο Λουδοβίκος των Ανωγείων και τραγούδησε εξαίσια η Μαριώ, με τη συνοδεία του Γιώργου Παυλάκου στο πιάνο.
Μια ερμηνεία έκπληξη, όσον αφορά τη μέχρι τότε διαδρομή της λαϊκής ερμηνεύτριας, που αποτέλεσε, κατά κάποιο τρόπο και προπομπό του ολοκληρωμένου δίσκου του Λουδοβίκου με τη Μαριώ, που κυκλοφόρησε το 2004 με τίτλο «Μπιτ Παζάρ».
Η ηχοληψία και η μίξη έγιναν από τον Κώστα Παρίση στο studio «Praxis», η παραγωγή του δίσκου ήταν της Ντόρας Ρίζου και το εικαστικό του εξωφύλλου έργο του Παναγιώτη Τέτση.
Aκούγοντας το CD ξεχωρίζουν: Ενα από τα ομορφότερα τραγούδια το «Άη Γιώργης», του Λουδοβίκου των Ανωγείων σε στίχους Φίλιππου Γράψα με την εντυπωσιακή ερμηνεία της Μαριώς και το πιάνο του Γιώργου Παυλάκου. Eπίσης το «Επί του τάφου του πατρός μου» του Γεωργίου Βιζυηνού, που έχει μελοποιήσει ο Νίκος Ξυδάκης, είναι ένα μικρό αριστούργημα.
Ωραία η σύνθεση του Σταμάτη Κραουνάκη, ο οποίος απέφυγε να στιχουργήσει επί της μνήμης του πατρός του. Eπίσης ο Ηλίας Κατσούλης έγραψε ένα εξαιρετικά συγκινητικό τραγούδι που ερμηνεύει ο Παντελή Θαλασσινός. Tέλος πρέπει επίσης να σημειώσουμε και την τρυφερή μελωδία της Ευανθίας Ρεμπούτσικα.
2. CD, Album “Μπιτ Παζάρ” 2004
ΜΑΡΙΩ – ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ
Η πρώτη φορά που συνεργάστηκαν δισκογραφικά ο Λουδοβίκος των Ανωγείων και η Μαριώ, ήταν στη θεματική συλλογή «Ένα γράμμα στον πατέρα μου» με το τραγούδι «Αη-Γιώργης» σε στίχους Φίλιππου Γράψα, τραγούδι που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση. Η συνεργασία ήταν αποκάλυψη και για τους δύο.
Το τραγούδι αυτό – που περιλαμβάνεται και στο “Μπιτ Παζάρ” μαζί με δύο ακόμη τραγούδια σε στίχους Φ. Γράψα – ήταν η αφορμή για τη δημιουργία ενός ολόκληρου δίσκου με τραγούδια του Λουδοβίκου και ερμηνεύτρια τη Μαριώ.
Όπως πολύ γλαφυρά περιγράφει ο ίδιος: «στην αγορά του τίποτα, με φωνή που σμιλεύει τη συγκίνηση μας, η Μαριώ άστραψε σαν παλιό κόσμημα στα χέρια του παλαιοπώλη».
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ: Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε από πατέρα Λευκαδίτη και μητέρα Θεσσαλονικιά. Από μικρός λάτρευε την ποίηση και κρυφά σκάρωνε στιχάκια. Τη δεκαετία του ’80, ασχολήθηκε συστηματικά με τον στίχο. Τότε γεννήθηκε ο «στιχουργός» Φίλιππος Γράψας και βγήκαν οι πρώτοι δίσκοι με δικά του τραγούδια. Καθοριστική, για να ξεκινήσει καριέρα στιχουργού, ήταν η συνάντησή του με τον Μάνο Χατζιδάκι, το 1982.
Ήταν ο πρώτος που διάβασε το “Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη” και τον ενθάρρυνε να συνεχίσει τη στιχουργία λέγοντάς του “Αυτό που έγραψες είναι σαν να έγραψες τα πάντα!”. Ζει πάντα στη Θεσσαλονίκη με την οικογένειά του και εξακολουθεί να προσφέρει στα κοινά της πόλης με την ιδιότητα του αντιπροέδρου του Κρατικού Θεάτρου Βόρειας Ελλάδας.
Vinyl, LP, Album ” 11 Επιλογές ” 1985
Ο δίσκος στον οποίο συμπεριλήφθηκε το πρώτο τραγούδι του Φίλιππου Γράψα το 1985
Η πρώτη παρουσία του στη δισκογραφία έγινε το 1985 με το τραγούδι «Καημοί στη ναφθαλίνη», σε μουσική Νίκου Κατσίκα, με ερμηνεύτρια την Ειρήνη Κουρδάκη, που συμπεριλήφθηκε στο δίσκο «11 επιλογές» από το διαγωνισμό έντεχνου λαϊκού τραγουδιού του 10ου Φεστιβάλ ΚΝΕ Οδηγητή.
Κι από κει και πέρα: «Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη», «Λαδάδικα», «Το ζεϊμπέκικο του Αρχάγγελου», «Αν δεν γεννηθείς αστέρι», «Ψηλά τα χέρια», «Μια στάση εδώ», «Βίος ανθόσπαρτος», «Η ζωή» και πολλά άλλα… Λόγια που, λίγο πολύ, έχουν περάσει από το στόμα όλων μας…
Έχει συνεργαστεί με αναγνωρισμένους συνθέτες, όπως ο Γιάννης Σπανός, ο Χρήστος Νικολόπουλος, ο Σταύρος Σιόλας, ο Λουδοβίκος των Ανωγείων, ο Γιώργος Σταυριανός, ο Γιάννης Ζουγανέλης και τραγουδιστές, όπως ο Δημήτρης Μητροπάνος, η Κατερίνα Κούκα, ο Μανώλης Μητσιάς, ο Γιάννης Πάριος, ο Στέλιος Διονυσίου.
Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία στην καριέρα του διαδραμάτισε ο συνθέτης Μάριος Τόκας, με τον οποίο δημιούργησαν κάποιους από τους περισσότερο εμπορικά επιτυχημένους δίσκους της δεκαετίας του 1990, όπως οι «Η εθνική μας μοναξιά» (1992), «Παρέα με έναν ήλιο» (1994), αμφότεροι με ερμηνευτή τον Δημήτρη Μητροπάνο.
Ο στιχουργός Φίλιππος Γράψας αποκαλύπτει τις ιστορίες πίσω από τους στίχους του!
“Η αγάπη για τον τόπο μου σημαίνει και αγάπη για τη γλώσσα του”
Σε συνέντευξη του Φίλιππου Γράψα, στον Κωνσταντίνο Παυλικιάνη 03 Απρ 2025, ο στιχουργός μιλάει για τις ιστορίες πίσω από τα τραγούδια του.(αποσπάσματα)((www.musicheaven.gr)
Το όνομά του συνδέθηκε άρρηκτα με το «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη», που δια φωνής Δημήτρη Μητροπάνου αποτελεί ένα από τα πλέον διαχρονικά τραγούδια της ελληνικής δισκογραφίας. Όμως το τραγούδι αυτό δεν ήταν απλά ένα στιχουργικό πυροτέχνημα. Ο σπουδαίος στιχουργός Φίλιππος Γράψας παρέδωσε και παραδίδει ακόμα στίχους που απέχουν πολύ από το να τους θεωρήσει κανείς «συνηθισμένους».
Κι αυτό δεν είναι τυχαίο, διότι πίσω από αυτή τη γραφή βρίσκεται ένας άνθρωπος που από παιδί διαβάζει ακατάπαυστα λογοτεχνία και έχει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη την τέχνη του λόγου. Η αγάπη για την ποίηση και, ταυτόχρονα, η αγάπη για τον τόπο του και τη γλώσσα, έβγαλε πρωτίστως ωφελημένο το ελληνικό τραγούδι και τον απαιτητικό ακροατή.
“Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη την ανατρεπτική δεκαετία του 1940, τότε που τέλειωνε ένας παγκόσμιος πόλεμος για να ξεκινήσει ένας ντόπιος, εμφύλιος. Ο πατέρας μου ήταν ο ηλεκτρολόγος του τότε Δημοτικού Νοσοκομείου και η μητέρα μου νοσηλεύτρια στο ίδιο Νοσοκομείο. Το σπίτι μας ήταν σε μια γειτονιά κολλημένη στα κάστρα της Άνω Πόλης, με πολλούς Μικρασιάτες πρόσφυγες. Από παιδί αγαπούσα πολύ το διάβασμα λογοτεχνίας και ποίησης, ίσως περισσότερο από τα σχολικά βιβλία.
Δεν ήταν παράξενο, λοιπόν, που ήμουν συνέχεια με ένα βιβλίο στο χέρι παρά με την μπάλα με την οποία μεγαλουργούσαν οι φίλοι μου. Επομένως, όταν υπάρχει τέτοια έφεση στο διάβασμα, πλουτίζεις τις γνώσεις, το λεξιλόγιο κ.λπ. και κάποια στιγμή κάτι θα σκαρώσεις κι εσύ σ’ ένα πρόχειρο τετράδιο. Αυτά, βέβαια, έπρεπε να κοπούν γιατί κάτι όφειλα να σπουδάσω……”
– Φανταζόσασταν τον εαυτό σας ως δημιουργό;
Φ.Γ.: Όχι. Νεαρός δεν το φαντάστηκα. Επιθυμία μου ήταν να γράφω κι έγραφα. Αργότερα, όμως, άρχισα να πιστεύω ότι μερικά από τα γραπτά μου θα μπορούσαν να γίνουν τραγούδια. Και πολύ αργότερα ήρθαν οι ευκαιρίες γι’ αυτό.
– Είπατε προηγουμένως ότι σπουδάσατε…
Φ.Γ. Για διάφορους λόγους δεν έδωσα ποτέ στο Πανεπιστήμιο, παρ’ όλο που τότε μέναμε απέναντι από το Πανεπιστήμιο. Πήγα στον «Ευκλείδη», μια Τεχνική Σχολή. Καμία σχέση, βέβαια, με μουσική και στίχο.
– Μπήκατε, όμως, στη… δισκογραφία!
Φ.Γ.: Όταν πια είχα τελειώσει με τη Σχολή, κάποιοι φίλοι μουσικοί, ξέροντας ότι εγώ κάτι «γρατζουνάω» στο χαρτί, ζήτησαν να τα διαβάσουν. Έτσι μελοποιήθηκαν οι πρώτοι στίχοι μου. Συνθέτης ο Νίκος Κατσίκας. Ερμηνεύτρια η Ειρήνη Κουρδάκη που πρώτη είχε ερμηνεύσει τις «Μπαλάντες Της Οδού Αθηνάς» στους αγώνες της Κέρκυρας υπό τη διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι…...
Φ.Γ.: Θα ήθελα να κάνω μια ιδιαίτερη μνεία για αυτή τη δουλειά. Το 2003, η δισκογραφική εταιρεία Λύρα ανέθεσε σε αρκετούς δημιουργούς να γράψουν από ένα τραγούδι ο καθένας για τον πατέρα του. Εγώ έγραψα τον «Άη Γιώργη». Θεωρώ ότι ο πατέρας μου πέρασε από τη ζωή σαν ένας άγιος άνθρωπος. Χάρηκα, λοιπόν, πολύ που αυτό το τραγούδι, σε υπέροχη μουσική του Λουδοβίκου των Ανωγείων και τη συγκινητικά τρυφερή φωνή της Μαριώς συνοδεία μόνο ενός πιάνου, έγινε επιτυχία.
Θα ήθελα να πω τελειώνοντας, ότι είμαι πολύ τυχερός που συνεργάστηκα με πολλούς από τους πιο σημαντικούς συνθέτες, ερμηνευτές και ενορχηστρωτές. Ο καθένας από την πλευρά του έδωσε βήματα στην καριέρα μου. Και επίσης τυχερός που βρίσκομαι στον χώρο του τραγουδιού, γιατί θεωρώ σημαντική προσφορά στην καθημερινότητα αυτό το τρίλεπτο διάλειμμα ενός τραγουδιού.
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ
Λουδοβίκος των Ανωγείων (Γιώργος Δραμουντάνης) γεν. 1951): “Γεννήθηκα στην Κρήτη, σε ένα χωριό του Ψηλορείτη, τα Ανώγεια! Το χειμώνα τον θυμάμαι λευκό. Θάλασσα είδα πρώτη φορά στα 11 μου χρόνια. Από τότε που θυμούμαι τον εαυτό μου, ήθελα να κάνω ζωγραφική και άρχισε με το πιο κατάλληλο τρόπο: σπουδάζοντας στην ΑΣΟΕΕ, οικονομικά. Εφτασα μεν στο πτυχίο, μα δεν με καταδέχτηκε ποτέ.
Το 1979 γνωρίζομαι με το Μάνο Χατζιδάκι στα Ανώγεια, τα οποία είχε επιλέξει για τις Μουσικές Γιορτές, που για σειρά ετών οργάνωνε. Με ακούει να τραγουδώ ένα βράδυ με το μαντολίνο και τους φίλους μου και την άλλη μέρα δίνει το τηλέφωνό του με το “Χατζιδάκις”, γραμμένο με δύο “γιώτα”. Τον ρώτησα γιατί, και μου είπε πως τα “ήτα” τον παχαίνουν! Εκείνος, με έμαθε πώς να κάνω ζωγραφική γράφοντας τραγούδια από τότε μέχρι σήμερα!”
“Φωνές και αισθητικές οικείες. Που σε ταξιδεύουν σε τόπους γεμάτους μνήμες και σε ανθρώπους που σίγουρα έχεις γνωρίσει και αγαπήσει. Ακούγοντας τις είναι σαν βρίσκεσαι κάτω από ένα δέντρο και να αφουγκράζεσαι, ή σαν να περπατάς και να ρεμβάζεις. Ο κόσμος γίνεται πάλι μελωδικός. Δεν είναι ψυχρός, δεν είναι ξένος, δεν είναι γυμνός. Να τι σημαίνει καλλιτέχνης λοιπόν. Να ντύνει με χρώμα και με ουσία την ζωή σου. Να σου λέει ιστορίες με νόημα…”
ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, https://stixoi.info, www.musicheaven.gr, www.ogdoo.gr, https://musiccorner.gr, https://chiosnews.com
ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ, ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ
Φίλιππος Γράψας: “Κι αν καμιά φορά βλέπουμε ότι τα όνειρα κουράστηκαν, ας μην αφήσουμε την ελπίδα να κουραστεί.”
ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ «τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν»
