Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ 1976 / 1984 ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗΣ – ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗΣ, ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ
Στίχοι: Λουκιανός Κηλαηδόνης
Μουσική: Λουκιανός Κηλαηδόνης
Ερμηνεία: Λουκιανός Κηλαηδόνης
β΄φωνή: Αντώνης Πυλιαρός
Φωνητικά: Όλος ο Θίασος
Στην παράσταση ” Το Τραμ Το Τελευταίο “
(Ελεύθερο Θέατρο – Άλσος Παγκρατίου – Καλοκαίρι 1976)
2 x Vinyl, LP ” Πάμε Μαέστρο ¨ 1984
(Ελεύθερο Θέατρο & Ελεύθερη Σκηνή – Δέκα Επιθεωρήσεις 73-84)

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗΣ

ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΡΟΚΕ 1997 ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗΣ

Ο μικρός ήρωας, όπως το τραγούδησε ο Λουκιανός στο θέατρο Περοκέ το 1997 στην παράσταση “Τα καλύτερα μας χρόνια” . Στο ρόλο του Γιώργου Θαλάσση , ο Σταμάτης Γαρδέλης.

ΣΤΙΧΟΙ: ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗΣ

Το χειρόγραφο με τους στίχους του τραγουδιού από το προσωπικό αρχείο του Λουκιανού Κηλαηδόνη

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ
Από τη μια οι Ιταλοί κι οι Γερμανοί
για να σε βρουν αναστατώνουν την Αθήνα
κι από την άλλη του πατέρα μου η φωνή:
“Νομίζω πως τον κρύβεις στην κουζίνα”.

Εσύ να παίζεις με τον θάνατο κρυφτό
κι αυτοί νασκίζουνετα τεύχη τα κρυμμένα,
μη σε τρομάζει το διπλό κυνηγητό,
εσύ τους Γερμανούς κι αυτοί εμένα.

Πού είσαι τώρα και σ’ έχω χάσει,
καλέ μου φίλε Γιώργο Θαλάσση.
Πού είσαι τώρα και σ’ έχω χάσει,
μικρέ μου ήρωα Γιώργο Θαλάσση.

“Εγώ δεν ξεκουράζομαι ποτέ
είμαι παντού όπου το χρέος με προστάζει
κι όσο θα υπάρχουνε στη γη κατακτητές,
θα τους συντρίβω και το αίμα τους θα στάζει“.

Πίσω απ’ τον τοίχο ο ασύρματος καλεί,
είναι απ’ τη Μέση Ανατολή, απ’ το αρχηγείο.
Θα σoυ αναθέσουν μια καινούργια αποστολή
μ’ ευχές για καλή τύχη απ’ το αρχηγείο.

Η Κατερίνα σ’ αγαπούσε σιωπηλά,
αλλά κι εσύ το ίδιο αγνά την αγαπούσες.
Χωρίς το Σπίθα ίσως να `ταν πιο καλά,
παρ’ όλ’ αυτά εσύ τον συγχωρούσες.

Όταν ακούω να μιλάνε γι’ Αφρική,
για Βερολίνο, Βενετία και Παρίσι,
σκέφτομαι, λέω, πού να ξέραν μερικοί
πως σε όλα αυτά τα μέρη εγώ έχω ζήσει.

Πως όταν ήταν στην Ελλάδα κατοχή,
μέσα στις σφαίρες μες στο κρύο, μες την πείνα,
με τους Εγγλέζους να εξοπλίζουνε τη XI *
μου έδειχνες μια ξένοιαστη Αθήνα.

Πού είσαι τώρα και σ’ έχω χάσει,
καλέ μου φίλε Γιώργο Θαλάσση.
Πού είσαι τώρα και σ’ έχω χάσει
μικρέ μου ήρωα Γιώργο Θαλάσση.

“Εγώ δεν ξεκουράζομαι ποτέ
είμαι παντού όπου το χρέος με προστάζει
κι όσο θα υπάρχουνε στη γη κατακτητές,
θα τους θερίζω και το αίμα τους θα στάζει“.

Εσύ μπορούσες να οδηγήσεις φορτηγό,
μοτοσικλέτα, οτομοτρίς κι αεροπλάνο
κι όπου κι αν ήσουν πάντα δίπλα ήμουν κι εγώ,
μαζί σου ή να ζήσω ή να πεθάνω.

Ήσουνα πάντα εκδικητής και τιμωρός
γι αυτόν που γέμισε τον τόπο με στρατό του
και μ’ ένα χτύπημά σου έπεφτε ο φρουρός
με μια στροφή γύρω απ’ τον εαυτό του.

Μπορούσες πάλι να ημερεύεις τα σκυλιά
με κάποιο σφύριγμα που σου `μαθε τσομπάνος
κι έτσι που πέταγες με κόλπο τη θηλιά
θα έπρεπε να είσαι Αμερικάνος.

Τι να σου πω, τι να σου πω, τι να σου πω
που να μην το `χει πει κανένας για κανέναν,
εγώ μονάχα ένα πράγμα θα σου πω.
Μου φτάνει πως μεγάλωσα με σένα.

Πού είσαι τώρα και σ’ έχω χάσει,
καλέ μου φίλε Γιώργο Θαλάσση.
Όπου κι αν είσαι, θα `χεις γεράσει
μικρέ μου ήρωα Γιώργο Θαλάσση.
* (Οι Εγγλέζοι στον εμφύλιο υποστηρίξανε την οργάνωση “Χ”)

2 x Vinyl, LP ” Πάμε Μαέστρο ¨ 1984
(Ελεύθερο Θέατρο & Ελεύθερη Σκηνή – Δέκα Επιθεωρήσεις 73-84)

ΠΑΜΕ ΜΑΕΣΤΡΟ: Ο ΔΙΠΛΟΣ ΔΙΣΚΟΣ 1984
Ο διπλός δίσκος περιέχει τη μουσική και τα τραγούδια που έγραψε ο Λουκιανός Κηλαηδόνης για έντεκα επιθεωρήσεις του “Ελεύθερου Θέατρου” – “Ελεύθερης Σκηνής” από το 1973 έως το 1984. Το ”Ελεύθερο Θέατρο” που μετονομάστηκε ”Ελεύθερη Σκηνή”, είχε δημιουργηθεί μέσα στη δικτατορία από μια ομάδα νέων ηθοποιών αποτελούμενη από τους: Σταμάτη Φασουλή, Άννα Παναγιωτοπούλου, Κώστα Αρζόγλου, Γιώργο Σαμπάνη, Υβόννη Μαλτέζου, Σμαράγδα Σμυρναίου, Νίκο Σκυλοδήμο, Μίμη Χρυσομάλλη, Νένα Μεντή, τη Μίνα Αδαμάκη, τη Μίρκα Παπακωνσταντίνου, Σταύρο Μερμήγκη, και πολλούς άλλους.

Οι παραστάσεις τους, κυρίως επιθεωρήσεις, άλλαξαν τα δεδομένα στα θεατρικά πράγματα της εποχής και έφεραν φρεσκάδα και αμφισβήτηση στο τότε θεατρικό κατεστημένο. Ο Λουκιανός υπήρξε βασικός συνεργάτης και συντελεστής της επιτυχίας τους μιας και είχε γράψει την μουσική, σε όλες σχεδόν, τις επιθεωρήσεις τους. Συνδέθηκε πολύ με τους δημιουργούς του “Ελεύθερου Θεάτρου”-“Ελεύθερης σκηνής” και όλους τους άλλους συνεργάτες της ομάδας.

Συντελεστές: Ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας: Λουκιανός Κηλαηδόνης
Έπαιξαν οι μουσικοί: Μανώλης Μικέλης: πιάνο, Θανάσης Αραπίδης: φλάουτο, άλτο σαξόφωνο, κλαρίνο, Τάσος Κλαβανίδης: τρομπόνι Βασίλης Γκίνος: ακορντεόν, συνθεσάιζερ, χάμοντ, Μπάμπης Περσίδης: ακουστική κιθάρα, ηλεκτρική κιθάρα, μπάντζο, Πάνος Δασκαλάκης: μπάσο, Γιώργος Τσάφας: τύμπανα, κρουστά.                                         

Μαζί με το θίασο τραγούδησαν: Λία Βίσση, Μαντώ Σταματοπούλου, Αγνή Χατζηκωτάκη, Μίτσα Ρούτη, Λιλή Τσιτριμπίνη, Ιωάννα Κιουρκτσόγλου, Γιώργος Κακίτσης, Δαμιανός Σερέφογλου, Λευτέρης Σταθόπουλος,
Παραγωγός: Γιώργος Μακράκης, Ηχοληψία: Γαβριήλ Παντζής – Studio Polysound, Χάραξη: Μίμης Κάντος – Fabelsound, Εξώφυλλο: Γιάννης Βάμβουρας, Φωτοστοιχειοθεσία: ΟΣΤΡΑΚΟ Μορφή κυκλοφορίας: LP, CASS (MINOS, 1984), CD (MINOS, 1995)

«Ευχαριστώ τους
Γιάννη Πάριο, Δήμητρα Γαλάνη, Αντώνη Πυλιαρό για τη φιλική συμμετοχή τους στο δίσκο αυτό. Στη συλλογή στοιχείων για την εποχή των παραστάσεων πολύτιμη υπήρξε η βοήθεια της Χριστίνας Ντουνιά.
Λ.Κ.»

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ ΤΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗ
Μέσα σε ένα κλίμα νοσταλγίας, ένας παλιός και φανατικός αναγνώστης του περιοδικού, Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης, παιδί κι αυτός της γενιάς που μεγάλωσε με τις ιστορίες του Στέλιου Ανεμοδουρά, το καλοκαίρι του 1976 συνέθεσε, σε στίχους δικούς του, το τραγούδι «Ο Μικρός Ήρωας».

Ακούστηκε για πρώτη φορά στην Επιθεώρηση «Το τραμ το τελευταίο», που ανέβασε το «Ελεύθερο Θέατρο» στο Άλσος Παγκρατίου, που επί σκηνής τραγουδούσαν ο Ντίνος Λύρας ως Γιώργος Θαλάσσης, η Υβόννη Μαλτέζου ως Κατερίνα και ο Γιώργος Σαμπάνης ως Σπίθας.

Το τραγούδι ηχογραφήθηκε το 1984 και συμπεριλήφθηκε στο δίσκο «Πάμε Μαέστρο», με τον Λουκιανό Κηλαηδόνη να ερμηνεύει το τραγούδι και τον Αντώνη Πυλιαρό στο ρόλο του Γιώργου Θαλάσση. Καλύτερη επιλογή δεν θα μπορούσε να γίνει, αφού η φωνή του δημοσιογράφου Αντώνη Πυλιαρού ήταν οικεία στη νεολαία. Μετέδιδε ζωντανά από το ραδιόφωνο, για δεκαετίες, αγώνες ποδοσφαίρου και παρελάσεις.

ΜΝΗΜΕΣ ΜΙΑΣ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΓΕΝΙΑΣ
Ο Κηλαηδόνης κλείνει μέσα σε ένα μονάχα τραγούδι τις μνήμες μιας ολόκληρης γενιάς που έζησε την παιδική της ηλικία την περίοδο όπου η Ελλάδα προσπαθούσε να ξεχάσει και να ανασυνταχθεί. Έπρεπε οπωσδήποτε να εφευρεθεί ένα ήρωας! Ένας ήρωας της δικιάς τους ηλικίας, που θα ενώνει και δεν θα χωρίζει, ένας αγνός πατριώτης που θα μάχεται για το καλό της Ελλάδας.

Ο σημερινός αναγνώστης, το πιο πιθανό είναι να βρει πολλά λογοτεχνικά και κυρίως ιδεολογικά «στραβοπατήματα» στις ιστορίες του Μικρού Ήρωα. Μια τέτοια ανάγνωση όμως, θα οδηγούσε σε συμπεράσματα που παραβλέπουν τόσο τις προθέσεις του συγγραφέα του, όσο και το περιβάλλον μέσα στο οποίο αγαπήθηκε από τους πιτσιρικάδες της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Αξίζει να επισημάνουμε και αυτό που με τόσο όμορφο τρόπο λέει και ο Κηλαηδόνης στις δύο πρώτες στροφές του τραγουδιού: ότι οι γονείς (και φυσικά οι δάσκαλοι) ήταν πολέμιοι του Μικρού Ήρωα, μιας και κινητοποιούσε αισθήματα και μνήμες μιας περιόδου που όλοι ήθελαν να ξεχάσουν.

Ακόμα κι η ουδέτερη στάση που κρατούσε ανάμεσα στις δύο πλευρές (ο απόηχος του εμφυλίου ήταν για πολλά χρόνια παρόν στην ελληνική κοινωνία, πόσω μάλλον κατά τα χρόνια της δεκαετίας του ’50), τον καθιστούσε σχεδόν …ύποπτο ως ανάγνωσμα.

Αντίθετα, ο Κηλαηδόνης περνάει από το προσωπικό του φίλτρο την πορεία που χάραξε στην παιδική του ηλικία ο Μικρός Ήρωας και φτιάχνει μια μουσική με σαφείς πολιτικές αναφορές. Αν και ο ρυθμός του παραπέμπει σε στρατιωτικό μαρς, η μουσική του ρεφρέν και η επανάληψή της μετά τα λόγια του Γιώργου Θαλάσση έχει σαφείς αναφορές στον Ύμνο του ΕΛ.Α.Σ.

Καθόλου τυχαία, μέρος του τραγούδησε και ο Διονύσης Σαββόπουλος στη δεύτερη αποσπασματική εκτέλεση του τραγουδιού στην τηλεοπτική εκπομπή «Ζήτω το ελληνικό τραγούδι»: «Με το ντουφέκι μου στον ώμο, σε πόλεις, κάμπους και χωριά…». Μη ξεχνάμε ότι ο Κηλαηδόνης έγραψε το τραγούδι κατά τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, κι αυτό έχει τη δική του σημασία.

Έτσι λοιπόν, γράφοντας ένα επιθεωρησιακό τραγούδι κατόρθωσε όχι μόνο να υπηρετήσει τη σκηνική αποστολή του, αλλά και να περιγράψει το περιβάλλον μιας εποχής, να συγκινήσει, να κλείσει μέσα του μνήμες και αισθήματα ακριβά, να ζωντανέψει εικόνες μιας παιδικής ηλικίας «ηρωικής», σε πλήρη ταύτιση με τα ανδραγαθήματα τού πρωταγωνιστή της.

24 Φεβρουαρίου 1953 κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος με τον τίτλο “Ελεύθερος Σκλάβος”

“Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ”: ΕΝΑ ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ (1953-1968)
Όσοι ήταν παιδιά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 και διάβαζαν περιοδικά περιπετειών θυμούνται την ημερομηνία. Στις 24 Φεβρουαρίου 1953 κυκλοφόρησε, στα πρακτορεία Τύπου και στα περίπτερα της χώρας, το πρώτο τεύχος του εβδομαδιαίου περιοδικού «Ο Μικρός Ήρως».

Είχε τον τίτλο: «Ελεύθερος Σκλάβος».Οι Γερμανοί σκοτώνουν μπροστά στα μάτια του έναν πατριώτη. Πάνω στο άψυχο κορμί, το δεκατριάχρονο αγόρι δίνει όρκο ότι θα πολεμήσει τους κατακτητές της πατρίδας του και πραγματοποιεί την πρώτη του αποστολή. Είναι η αρχή μιας πορείας 15 ετών που χάρισε στον Μικρό Ήρωα μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά των Ελλήνων αναγνωστών.

Η εμφάνισή του δημιούργησε αμέσως αίσθηση. Άλλαξαν όλα, τα ώς τότε δεδομένα, στον χώρο των νεανικών εντύπων της εποχής. Κι αυτό γιατί αποτελούσε το πρώτο καθαρά ελληνικό παιδικό περιοδικό μυθοπλασίας. Στην εντυπωσιακή αποδοχή που γνώρισε αμέσως από το κοινό της εποχής συνετέλεσαν αρκετοί παράγοντες. Ο συγγραφέας των ιστοριών ήταν Έλληνας.

Οι πρωταγωνιστές του ήταν δεκατετράχρονα παιδιά. Ο χώρος δράσης τους, επικεντρωνόταν στον ελληνικό χώρο, σε μια πρόσφατη περίοδο της ιστορίας του. Το κείμενο, με τις αναγκαίες σε τέτοιες περιπτώσεις λυρικές εξάρσεις, ήταν γραμμένο σε απλή και κατανοητή γλώσσα για τους μικρούς αναγνώστες.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ: Ο “ΠΑΤΕΡΑΣ” ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΥ ΗΡΩΑ
Ως συγγραφέας του «Μικρού Ήρωος» εμφανιζόταν ο Θάνος Αστρίτης (Στέλιος Ανεμοδουράς). Εκδότης του ήταν ο δημοσιογράφος Στέλιος Ανεμοδουράς, ο οποίος είχε θέσει σε κυκλοφορία διάφορα άλλα περιοδικά περιπετειών τα προηγούμενα χρόνια («Νυχτερίδα», «Τόξο»).

Τα σκίτσα του εξωφύλλου και των εσωτερικών σελίδων όλων σχεδόν των τευχών σχεδίαζε ο Βύρων Απτόσογλου, γνωστότερος ως «Byron». Τον αντικατέστησε, για μικρό χρονικό διάστημα, ο Θέμος Ανδρεόπουλος.
Τρεις ήταν οι κυρίως χαρακτήρες του περιοδικού. Προσεκτικά σχεδιασμένοι από τον εμπνευστή τους, είχαν ως στόχο την προσέλκυση και τη διατήρηση του ενδιαφέροντος από τα παιδιά και τους εφήβους αναγνώστες.

Στην πρώτη θέση βρισκόταν ο Γιώργος Θαλάσσης ή Παιδί-Φάντασμα. Ο Γιώργος Θαλάσσης φέρεται να έχει γεννηθεί το έτος 1930 στον Πειραιά και είναι το μοναδικό παιδί αστικής, εύπορης οικογένειας. Οι δυο γονείς του, ωστόσο, σκοτώνονται κατά την ανατίναξη του σπιτιού τους σε βομβαρδισμό του λιμανιού του Πειραιά από τη γερμανική αεροπορία, ένα πραγματικό γεγονός που συνέβη στις 6 Απριλίου του 1941 και ο μικρός Γιώργος μένει ορφανός.

Παρά το ότι η κατοικία του έχει καταστραφεί ολοσχερώς, ο ίδιος διασώθηκε καθώς τη στιγμή της καταστροφής έπαιζε έξω απ’ το σπίτι με άλλα παιδιά. Εν συνεχεία ο Γιώργος Θαλάσσης αγωνίζεται να επιβιώσει πουλώντας χαρούπια και εν τέλει νοικιάζει ένα μικρό δωματιάκι, όπου καταφέρνει να στεγαστεί. Η δράση του εντοπίζεται από την άνοιξη του 1943 έως περίπου το καλοκαίρι του 1944. Επρόκειτο για ένα έφηβο, και γνώριζε καλά τις πολεμικές τέχνες.

Είχε αποφασίσει να αγωνιστεί με κάθε τρόπο ώστε να απελευθερωθεί η Ελλάδα από τους Γερμανούς, Ιταλούς και Βούλγαρους κατακτητές. Συμπαραστάτες στην προσπάθειά του είχε δύο στενούς φίλους του. Αυτοί ήταν η αγαπημένη του, όμορφη, μελαχρινή Κατερίνα (γνωστή και ως Νίκη, Το Κορίτσι-Φάντασμα, Ελλάς η Γαλάζια Θύελλα), με την οποία συνδεόταν με πλατωνική ερωτική σχέση. Κι ακόμα, ο ευτραφής και καλοκάγαθος Νίκος Κατσανίκος ή Σπίθας, που διαρκώς πεινούσε. Είχε χάσει κι αυτός και τους δυο γονείς του και ζούσε με τη γιαγιά του.

‘Εργο του Κώστα Φραγκιαδάκη για την επετειακή έκδοση των 70 χρόνων

Το περιοδικό κυκλοφορούσε κάθε Τρίτη. Τυπωνόταν σε φτηνό χαρτί, είχε μικρό σχήμα και ή τιμή του ήταν μικρή. Η διανομή του γινόταν από τα πρακτορεία τύπου όλης της χώρας. Κάθε τεύχος καταλάμβανε έκταση 32 σελίδων, είχε περιορισμένη εικονογράφηση, τον δικό του, χαρακτηριστικό τίτλο, και ήταν ημιαυτοτελές. Το κύριο μέρος της αφήγησης ολοκληρωνόταν στο τεύχος.

Η συνεχεια της, με το αναμενόμενο, λυτρωτικό τέλος, δημοσιευόταν συνήθως στις δύο πρώτες σελίδες του αμέσως επόμενου τεύχους, που είχε καινούργιο τίτλο και ξεκινούσε η άλλη περιπέτεια. Σε πολύ λίγες περιπτώσεις η αφήγηση παρατάθηκε σε περισσότερα τεύχη. Η συγκεκριμένη πρακτική, που στόχο είχε να διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη και να επιτυγχάνεται έτσι η συνέχιση της έκδοσης, ακολουθήθηκε με επιτυχία όλα τα χρόνια κυκλοφορίας.

Η έκδοση του περιοδικού συνεχίστηκε ώς στις 18 Ιουνίου 1968. Υποχρεώθηκε να αναστείλει την κυκλοφορία του, κατά κύριο ρόλο, ύστερα από την απόφαση του Δικτατορικού Καθεστώτος της 21ης Απριλίου 1967 να διακοπεί η κυκλοφορία όλων των εντύπων για δύο εβδομάδες. Το τελευταίο τεύχος του είχε τον τίτλο: «Ένας Μικρός, Μικρός, Μικρός Ήρως».

Από το 1953, λοιπόν, μέχρι το 1968, με εβδομαδιαίες πωλήσεις στα 15.000 φύλλα (χώρια η παρ αναγνωσιμότητα), έφτασε στον μυθικό αριθμό των 798 τευχών, με 25.536 σελίδες με τις περιπέτειες του «Παιδιού-Φάντασμα», Γιώργου Θαλάσση, της Κατερίνας και του Σπίθα ενάντια στους Γερμανούς, γραμμένο κάθε εβδομάδα από τον ίδιο πάντα συγγραφέα.

” Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ ” ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ
Ο «Μικρός Ήρως» υπήρξε το εμβληματικότερο παιδικό έντυπο των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών. Επέδρασε καθοριστικά στη νεολαία της εποχής. Διαμόρφωσε πρότυπα που επιβίωσαν για δεκαετίες. Πολλά θα μπορούσαν να γραφτούν ως προς αυτό το ζήτημα. Έχουν δημοσιευτεί αναλυτικά άρθρα από γνωστούς μελετητές. Μία μεγάλη συμβολή του περιοδικού ήταν πως επανέφερε στο προσκήνιο την αυθόρμητη αντιστασιακή δράση της νεολαίας την περίοδο της Κατοχής.

Ο συγγραφέας των περιπετειών κατάφερε, με ένα ομολογουμένως εκπληκτικό τρόπο, ώστε η αφηγηματική τεχνική να είναι προσαρμοσμένη στα τότε πολιτισμικά χαρακτηριστικά των νέων. Οι μικροί αναγνώστες του περιοδικού ταυτίστηκαν τόσο πολύ με τους κεντρικούς ήρωες ώστε θεωρούσαν ότι αποτελούσαν πραγματικά πρόσωπα. Το αποδείκνυαν τα εκατοντάδες γράμματα, που έφταναν καθημερινά στα γραφεία του, με τα οποία ζητούσαν περισσότερες πληροφορίες για εκείνους και σε ποια περιοχή της Ελλάδας είχαν εγκατασταθεί και ζούσαν.

Δεν έλειψαν, πάντως, και οι αρνητικές κρίσεις. Από ορισμένους, έχει διατυπωθεί η γνώμη ότι ο επηρεασμός της νεολαίας της εποχής από το περιοδικό ήταν ανύπαρκτος, ότι αυτό δεν αναφερόταν στην Εθνική Αντίσταση αλλά εξυπηρετούσε τους στόχους της τότε κυρίαρχης ιδεολογίας. Επίσης, κατηγορήθηκε για πουριτανισμό.

Από τη μεγάλη απήχηση που είχε το περιοδικό στον χώρο της τότε νεολαίας προσπάθησε να επωφεληθεί η Αριστερά. Παραγοντες της, σύμφωνα με τον εκδότη του περιοδικού, που εργαζόταν τότε και ως δημοσιογράφος σε έντυπα της, του ζήτησαν να συγκεκριμενοποιηθεί η δράση της νεανικής ομάδας και να δηλώνεται ότι αποτελούσαν μέλη της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (Ε.Π.Ο.Ν.).

Εκείνος, ωστόσο, απέρριψε κατηγορηματικά μια τέτοια εξέλιξη, θεωρώντας ότι στόχος της προσπάθειας ήταν να αναδειχθεί η συμμετοχή του συνόλου της νεολαίας στον αντιστασιακό αγώνα. Το γεγονός είχε ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζεται με καχυποψία ο «Μικρός Ήρως» από την Αριστερά, η οποία συνιστούσε να αποφεύγεται η ανάγνωσή του.

Η έκδοση του περιοδικού υπήρξε ενοχλητική και σε ξένους παράγοντες. Προς τα μέσα της δεκαετίας του 1950, όπως αποκαλύφθηκε από τον εκδότη του, απαγορεύτηκε για μικρό χρονικό διάστημα η κυκλοφορία του στην Κύπρο από την Αγγλική Διοίκηση. Ο λόγος που συνέβη αυτό ήταν οι αναφορές που γίνονταν σε ορισμένα τεύχη για την ένωση του νησιού με την Ελλάδα.

Επίσης θεωρήθηκε ότι, μέσω της δράσης των πρωταγωνιστών του, προτρέπονταν οι μικροί αναγνώστες να συμμετάσχουν στον απελευθερωτικό αγώνα που βρισκόταν σε εξέλιξη στο νησί. Τελικά, αφού ασκήθηκαν πιέσεις από τις σελίδες του περιοδικού προς την Πρεσβεία της Αγγλίας στην Αθήνα, επιτράπηκε ξανά η κυκλοφορία του.

Έργο της Αρινέλα Κοτσίκο για την επετειακή έκδοση των 70 χρόνων

Για την αναστολή της έκδοσης του περιοδικού το 1968, καθοριστικό ρόλο έπαιξε, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η απόφαση της Δικτατορικής Κυβέρνησης για την προσωρινή διακοπή έκδοσης όλων των εντύπων. Πολύ δύσκολα, κάτω από τέτοιες τις συνθήκες, μπορούσε ένα παιδικό περιοδικό να επιβιώσει και να διατηρήσει τους αναγνώστες του.

Δεν πρέπει ωστόσο να μείνει ασχολίαστο και το γεγονός ότι είχε πλέον αρχίσει να μεταβάλλεται το τοπίο στον χώρο των παιδικών εντύπων. Ξένα κόμικς, μεταφρασμένα στα ελληνικά, είχαν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους, προσελκύοντας ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον των μικρών αναγνωστών. Η εικόνα αντικαθιστά σταδιακά τον γραπτό λόγο.

Η τηλεόραση αρχίζει να αναδεικνύεται σε κυρίαρχο μέσο επικοινωνίας. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον η κυκλοφορία του «Μικρού Ήρωος» είχε αρχίσει ήδη να μειώνεται. Στους παραπάνω λόγους πρέπει να προστεθεί και η απολύτως φυσιολογική κόπωση των υπευθύνων έκδοσης από την δεκαπεντάχρονη πορεία.

Η Ειρήνη Σκούρα σχεδιάζει τους τρείς μικρούς ήρωες για την επετειακή έκδοση των 70 χρονων

Τα 798 τεύχη «στρογγυλοποιήθηκαν» με δύο ανέκδοτα έργα το 1995: Την ιστορία του τεύχους 799, με τον τίτλο «Θανάσιμη υποψία», έγραψαν οι Σωτήρης Δημητρίου, Ξενοφών Μπρουντζάκης, Αλέξης Πανσέληνος και Ηλίας Λάγιος. Ενώ, την ιστορία του τεύχους 800, με τον τίτλο «Ένα φάντασμα από το παρελθόν», έγραψε ο Στέλιος Ανεμοδουράς. Έτσι, τερματίστηκε με τον ιδανικότερο τρόπο η περίοδος έκδοσης ενός ιστορικού περιοδικού.

Μία ακόμη αναγνώριση της προσφοράς του ακολούθησε. Στις 6 Νοεμβρίου 1997 Ο Δήμος Αθηναίων, διά του δημάρχου του Δημήτρη Αβραμόπουλου, τιμά και βραβεύει τον Στέλιο Ανεμοδουρά για την επί δεκαεξαετία συνεχή συγγραφή του αναγνώσματος Μικρός Ήρως με κύριο επίκεντρο δράσης του την κατοχική Αθήνα, απονέμοντάς του το μετάλλιο της πόλης των Αθηνών.

Πιστός στις αρχές του, ευγενικός, εργατικός και αεικίνητος έως το τέλος έβγαζε τα περιοδικά «Κατερίνα, Σούπερ-Kατερίνα» και «Μπλεκ», γραφιάς αλλοτινών εποχών. Ιστορίες φαντασίας, ελευθερίας, ξεγνοιασιάς αλλά και ήθους και αξιοπρέπειας.

Τόμος 1ος

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΕΤΕΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
24 Φεβρουαρίου 2005 Ανήμερα της 52ης επετείου της «γέννησης» του Μικρού Ήρωα στο Μουσείο Μπενάκη, παρουσιάζεται σε συνέντευξη Τύπου, το δίτομο Λεξικό του Μικρού Ήρωα σε σύνταξη και επιμέλεια του Γιώργου Βλάχου

70 ΧΡΟΝΙΑ ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ
Ο «Μικρός Ηρωας» έγινε… 70 ετών και το γιορτάζει
Αυτό το περιοδικό των παιδικών μας αναμνήσεων, λοιπόν, ο Μικρός Ήρως μας, γιορτάζει εβδομήντα χρόνια ζωής. 70 χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία, ο θρυλικός ήρωας επιστρέφει με μία μεγάλη έκθεση, που έλαβε χώρα στο ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, από τις 21 έως και 28 Φεβρουαρίου (παρατάθηκε έως τις 15 Μαρτίου), κατά την οποία 45 διακεκριμένοι Έλληνες εικονογράφοι αφιερώνουν τις δημιουργίες τους για τα εβδομηνταχρονα του αναγνώσματος. Την επιμέλεια και καλλιτεχνική διεύθυνση της έκθεσης έχει ο εικαστικός Γαβριήλ Τομπαλίδης.

Εργο του Κώστα Κάσδαγλη για την επετειακή έκδοση των 70 χρόνων

Λίγες ημέρες πριν από την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 2024, τα Ελληνικά Ταχυδρομεία έθέσαν σε κυκλοφορία νέα σειρά γραμματοσήμων αφιερωμένη στον «Μικρό Ηρωα» με τέσσερις αξίες που εικονίζουν εξώφυλλα της πρώτης περιόδου από το 1953, 1954 και 1968 (σχεδίαση: Ανθούλα Λύγκα).

ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ (22 Μαΐου 1917 – 6 Μαΐου 2000) Μικρή αναφορά
Ο Ανεμοδουράς γεννήθηκε το 1917 στην Αθήνα. Η καταγωγή των γονιών του ήταν από τη Μάνη και αγαπούσε πολύ τα μανιάτικα μοιρολόγια. «Έχουν μεγάλη λογοτεχνική αξία», έλεγε. Μεγάλωσε στον Πειραιά, έναν τόπο που αποτέλεσε πηγή έμπνευσης γι’ αυτόν. Εξάλλου οι ιστορίες του ξεκινάνε με χρονική αφετηρία τον βομβαρδισμό του Πειραιά.

Τέλειωσε τη Νομική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών, και γνώριζε τρεις ξένες γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά). ενώ παράλληλα εξέδιδε το λογοτεχνικό περιοδικό «Αργώ». Τα πρώτα του διαβάσματα ήταν η «Διάπλαση των Παίδων» και ο Διονύσιος Σολωμός. «Είχα μια έφεση στο γράψιμο και ήθελα να γράψω ευγενή πράγματα».

Μετά την απελευθέρωση θα εργαστεί ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες «Ελεύθερη Ελλάδα», «Δημοκρατική Αλλαγή», «Αθηναϊκή», «Νέα», στον «Θησαυρό», κάνοντας μεταφράσεις (ήξερε καλά ξένες γλώσσες) γράφοντας ιστορικά αναγνώσματα (από το «Έτσι ξεκίνησε ο Χίτλερ» έως τη «Βρουγχίλδη», που αναφερόταν στο Βασίλειο της Γαλλίας το 1400 με βασιλιάδες και ιππότες).

Το «φροντιστήριό» του για τη γέννηση του «Μικρού Ήρωα» ήταν το περιοδικό «Μάσκα», που έβγαζε ο εξπέρ του είδους Απόστολος Μαγγανάρης και τον οποίο ο Ανεμοδουράς θεωρούσε δάσκαλό του. Μεταφράζοντας αρχικά τις περιπέτειες του Ζορό, με παρότρυνση του Μαγγανάρη θ’ αρχίσει να γράφει δικές του ιστορίες με τον ίδιο ήρωα, που θα έχουν μάλιστα μεγαλύτερη απήχηση στους αναγνώστες!

Το πρώτο προσωπικό άνοιγμά του θα το κάνει με τον «Υπεράνθρωπο», ένα περιοδικό μικρού σχήματος, που θα κρατήσει δύο χρόνια. Ένας ήρωας στα πρότυπα του αμερικανικού Σούπερμαν, με ελληνική φινέτσα και φαντασία.

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ
Από τη συνέντευξη του Στέλιου Ανεμοδουράς στο https://athenscalling.gr στις 6 Νοεμβρίου 1995
Θ.Ι.Σ: Πως ξεκίνησε η δημιουργία του, με ποιες σκέψεις οδηγηθήκατε στη έκδοση του ΜΙΚΡΟΥ ΗΡΩΑ?

ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ: Κοίταξε, καταρχήν του ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΥ η υπόθεση ήταν απλή, υπήρχε ο Superman o Αμερικάνικος και όταν σκέφτηκα να βγάλω κάτι, το έκανα για να βγει το μεροκάματο! Έτσι σκέφτηκα λοιπόν να βγάλω κάτι που να διαβάζεται από τα παιδιά και να μπορεί να μου αποδίδει και κάτι, σκέφτηκα να πάρω τον Αμερικανικό Υπεράνθρωπο, που όπως ήταν, δεν θα είχε ενδιαφέρον για τα Ελληνόπουλα, δεν θα έπιανε, που λέμε, αν δεν γινότανε προσαρμογή. Τον προσάρμοσα λοιπόν στα Ελληνικά και πέτυχε, με την ακμή του να κρατά γύρω στα 2 χρόνια, δεν μπόρεσε να πάει παραπάνω, διότι εξαντλήθηκε το θέμα, ότι και να έκανα, ότι και να έλεγα, ξαναγύριζε στα ίδια πράγματα!

Θ.Ι.Σ: Και η σκέψη σας, στο τότε αδιέξοδο, της έκδοσης των ιστοριών του περιοδικού ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ, που σας οδήγησε?
ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ: Τότε λοιπόν σκέφτηκα , τι θα ήταν εκείνο που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ αλλά και να έχει απόδοση. Έτσι σκέφτηκα ότι είχαμε μόλις βγει από την Κατοχή, όπου είχαμε περάσει φοβερά πράγματα και όπου είχαν γίνει και άλλα πράγματα μεταξύ των οποίων και ορισμένα εξαίσια, όπως ήταν η ένωση του Ελληνικού λαού και η αντίσταση του στον κατακτητή! Σκέφτηκα λοιπόν να πάρω παιδιά από την κατοχή, τα οποία θα δρούσαν εναντίον των Γερμανών των Ιταλών των Βουλγάρων, όλων εκείνων οι οποίοι πατούσαν το Ελληνικό έδαφος!

Θ.Ι.Σ: Η επιλογή και η σκέψη σας, ήταν δύσκολη?
ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ: Η σκέψη μου αυτή δεν ήταν δύσκολη, δεδομένου ότι η συνταγή των αναγνωσμάτων αυτών είναι απλή, δηλαδή υπάρχει το παλικάρι που θα ήταν ένα Ελληνόπουλο γύρω στα 13 με 14 χρόνια, εφόσον Ελληνόπουλο μάλλον μελαχρινό, με αγαθά αισθήματα, πολύ έξυπνο, πολύ μορφωμένο, σε όλα θα ήταν κάτι περισσότερο από το κανονικό και σκέφτηκα να υπάρχει και ένα κορίτσι αυτό είναι απαραίτητο στη συνταγή, έτσι βγήκε και η Κατερίνα!

Θ.Ι.Σ: Και τα ονόματα?
ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΔΟΥΡΑΣ: Τα ονόματα, είναι το όνομα του γιού μου, που είναι Γιώργος, το όνομα της γυναίκας μου που είναι Κατερίνα και του Σπίθα που δεν είναι το δικό μου όνομα…
ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, https://stixoi.info, https://typologies.gr, www.epohi.gr, www.tovima.gr, www.athensvoice.gr, https://popaganda.gr, www.mani.org.gr, https://comicsmuseum.gr, www.diaskedasi.info,

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα χρόνια περνούν τα τραγούδια ταξιδεύουν