ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΙΣΘΗΣΕΩΝ 1982 ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ

ΑΡΗΣ ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ, ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ

ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΙΣΘΗΣΕΩΝ
Στίχοι: Άρης Δαβαράκης
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Ερμηνεία: Βασίλης Λέκκας
1 Vinyl, LP, Album ” Πορνογραφία ” 1982
Ερμηνεία: Γιώργος Νταλάρας
2 Vinyl, LP, Album ” Ζωντανές Ηχογραφήσεις ” 1987
3 Vinyl, LP, CD «Cancons de la Mediterrania» 1990

1. ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ 1983

Από συναυλία στο δημοτικό θέατρο Λευκωσίας, το 1983.
Διευθύνει ο Μάνος Χατζιδάκις.

2. ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ 2022

Από την εκπομπή «Μουσικό Κουτί» της ΕΡΤ 1,στις 12/01/2022,
με καλεσμένους τους Βασίλη Λέκκα, Γιώργο Καζαντζή και Σοφία Παπάζογλου.

3. ΕΡΜΗΝΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ 1987

Ζωντανή ηχογράφηση στο θέατρο ΠΕΡΟΚΕ 1987

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: SAWN PHILLIPS 1970

ΣΤΙΧΟΙ: ΑΡΗΣ ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ

ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΙΣΘΗΣΕΩΝ

Σαν παλιό σινεμά και σαν τη Χαλιμά
που μιλάει με τα παιδιά
σου κρύβω την αλήθεια
κι αφήνω από τα στήθια μου να βγουν
παραμύθια για κείνους π’ αγαπούν

Για στιγμές μυστικές για λάμψεις μαγικές
γι’ αγκαλιές ερωτικές για νύχτες φωτεινές

Σ’ αγκαλιάζω στο σκοτάδι
σε τυλίγω μ’ ένα χάδι
τώρα είμαι γυμνός
μοιάζω σαν Θεός
φωτεινός δυνατός,
μπορείς να μ’ αγαπήσεις
μπορείς να μου φωτίσεις μια στιγμή
το κορμί μου είναι μόνο η αφορμή

Για στιγμές μυστικές για λάμψεις μαγικές
γι’ αγκαλιές ερωτικές για νύχτες φωτεινές

Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΜΙΑΣ ΜΕΛΩΔΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ 1970 ΈΩΣ ΤΟ 1982
Κάποια τραγούδια όταν τα ακούσεις χαράζονται βαθιά στη μνήμη· όσο κι αν η καθημερινότητα και η επικαιρότητα τα σπρώχνουν βίαια προς τη λήθη, φτάνουν μια-δυο νότες ή μια φράση «κλειδί» για να ξεκλειδώσουν το συρτάρι της, να τα επαναφέρουν ολοζώντανα μπροστά μας και να πλημμυρίσουν οι αισθήσεις μας από την ομορφιά τους. Η «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» είναι ένα από αυτά και στη συγκεκριμένη περίπτωση η συνηθισμένη φράση «σαν παλιό σινεμά» εκτός των άλλων είναι κι εκείνη που «διεκδικεί», και μάλλον έχει κατακτήσει άτυπα, τον τίτλο του τραγουδιού στη συνείδηση του κόσμου. Η «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» είναι ένα τραγούδι που γι’ αλλού ξεκίνησε – γι’ αλλού – κι αλλού η ζωή το πάει κι αυτό εξηγείται από την ίδια την ιστορία του.

Η ΑΡΧΗ: 1970 ” The ballad of senses and illusions ” σε στίχους & ερμηνεία Shawn Phillips
Το Soundtrack της ταινίας ” THE MARTLET’S TALE ” 1970

Το εξώφυλλο του δίσκου με το soundtrack της ταινίας

Λίγο πριν επιστρέψει στην Ελλάδα από την Αμερική, όπου ήταν εγκατεστημένος από τα μέσα της δεκαετίας του ’60, ο Μάνος Χατζιδάκις κάνει μια στάση στη Ρώμη, όπου γράφει τη μουσική για τη δραματική ιταλική ταινία The Martlet’s Tale που σκηνοθέτησε ο John Crowther βασισμένος στην ομώνυμη νουβέλα του Nicholas Delbanco. Στην ταινία μάλιστα πρωταγωνιστούσαν δύο Έλληνες ηθοποιοί: Η μεγάλη Κατίνα Παξινού και ο Τάκης Εμμανουήλ. Μαζί τους φυσικά και πολλοί ξένοι ηθοποιοί, όπως η Pamela Bellwood και ο Leopoldo Trieste. Ο Μάνος Χατζιδάκις έγραψε ένα υπέροχο soundtrack με όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά της μουσικής του και κυρίως με ωραίες οργανικές μελωδίες. Όμως η μουσική του αυτή είναι σημαντική και για έναν άλλο ιδιαίτερο λόγο: Εδώ ακούγεται για πρώτη φορά το αριστουργηματικό τραγούδι “Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων” που οι περισσότεροι έχουν την εντύπωση πως γράφτηκε πολύ αργότερα, όταν το τραγούδησε ο Βασίλης Λέκκας στην “Πορνογραφία” (1982).

Κι όμως, αυτή η θεσπέσια μελωδία γράφτηκε για την ιταλική ταινία του 1970 πάνω σε αγγλόφωνους στίχους του Shawn Phillips, ο οποίος το ερμηνεύει πολύ εκφραστικά και μάλιστα σε τρεις παραλλαγές. Στην ταινία ακούγεται επίσης κι ένα δεύτερο τραγούδι με τίτλο “Bossanova” πάλι με τη φωνή του Shawn Phillips. Αξιοσημείωτο είναι ότι βοηθός του Μάνου Χατζιδάκι κατά την προετοιμασία της μουσικής αυτής της ταινίας ήταν ο σημαντικός Ιταλός συνθέτης Nicola Piovani, άσημος ακόμη τότε. Δυστυχώς κι αυτό το εξαιρετικό soundtrack παραμένει για ανεξήγητους λόγους ανέκδοτο!

ΤΟ ΤΕΛΟΣ: 1982 “Μπαλάντα των αισθήσεων και παραισθήσεων” (Σαν παλιό σινεμά)
Θέατρο Σούπερ Σταρ (Μπροντγουέι) ” ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ ” 1982
σε στίχους Αρη Δαβαράκη και ερμηνεία Βασίλη Λέκκα

ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ: Η ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
«Η ιδέα για την “Πορνογραφία” μου ήρθε τη Μεγάλη Εβδομάδα στη Μακρινίτσα, αξεκαθάριστη και ομιχλώδης, όπως και το υγρό τοπίο του Πηλίου, με το οποίο έζησα μερικές αξέχαστες μέρες φιλοξενούμενος σε φίλους», σημειώνει ο Μάνος Χατζιδάκις στο εσωτερικού του ομότιτλου CD, που κυκλοφόρησε, επίσης, αργότερα.
Καλοκαίρι του 1982 και ο Μάνος Χατζιδάκις, έχοντας μόλις παραιτηθεί από τη θέση του ως διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, εκφράζει την επιθυμία να δοκιμαστεί εκ νέου στο θεατρικό λόγο. Ο “Μουσικός Αύγουστος” (Κρήτη) και οι “Αγώνες Τραγουδιού” (Κέρκυρα, Καλαμάτα) που έχει ιδρύσει ο ίδιος σημειώνουν αξιόλογη απήχηση, όμως ο πάντα ανήσυχος συνθέτης έχει ήδη οραματιστεί το επόμενο καλλιτεχνικό του εγχείρημα: μεγαλεπήβολο, λαμπερό, απαιτητικό. Ένα εγχείρημα που, μολονότι φιλοδοξούσε να αποτελέσει ένα ακόμη “ορόσημο” για τη σύγχρονη θεατρική Αθήνα, βαδίζοντας στα χνάρια της Οδού Ονείρων του 1962, αποδείχθηκε πως είχε εξ αρχής στηθεί πάνω σε σαθρό έδαφος.
Τίτλος του: “Πορνογραφία“, ιδιαίτερα τολμηρός για τα μέτρα της εποχής και με βασική φιλοσοφία την ονειροπόληση στο χθες και το σήμερα μέσα από τη μουσική, τον έρωτα, τον κινηματογράφο. Σαφώς, κύριο μέλημα του δημιουργού ήταν και η πολιτική-κοινωνική σάτιρα με καυστικές αναφορές και ιδιότυπη απόδοση. Το έργο γράφτηκε μέσα σε ένα καλοκαίρι.
Τη θεατρική σεζόν 1982-1983 ο Μάνος Χατζιδάκις έμελλε να βιώσει μία από τις ηχηρότερες αποτυχίες – τουλάχιστον εμπορικά – της μακρόχρονης πορείας του, ένα “χαστούκι” για τους τότε κριτικούς, που ποτέ δεν έγινε σαφές εάν εκ των πραγμάτων ήταν πολύ προχωρημένη για την εποχή της ή απλώς καλλιτεχνικά άστοχη. Η “Πορνογραφία” έκανε πρεμιέρα καθυστερημένα στις 17 Οκτωβρίου του 1982, έπειτα από αναβολές και μεγάλη διαφημιστική προώθηση. Το πρόγραμμα χωριζόταν σε δύο πράξεις και περιλάμβανε άφθονη μουσική, πρόζα και χορευτικά σύνολα. Τα τραγούδια της παράστασης ερμήνευσαν η Μαίρη Δαλάκου, ο Ηλίας Λιούγκος, η Γιάννα Κατσαγιώργη και η Μαριάννα Ευστρατίου, ενώ στην ηχογράφηση του δίσκου συμμετέχουν επίσης ο Βασίλης Λέκκας και η Έλλη Πασπαλά. Πολλοί χαρακτήρισαν την “Πορνογραφία” θεατρική επιθεώρηση, αν και δεν ήταν αυτό το είδος της. Το σίγουρο είναι πως επρόκειτο για μία παράσταση με τεράστια προπαρασκευή, αλλά εξαιρετικά βραχύβια πορεία. Παρά τις αρχικές φιλοδοξίες, τα όνειρα και το κλίμα ενθουσιώδους συνεργασίας μέσα στο οποίο γεννήθηκε, η “Πορνογραφία” έριξε πρόωρα αυλαία στις 8 Δεκεμβρίου του 1982. Όπως αποδείχθηκε, το καλλιτεχνικό, κοινωνικό αλλά και πολιτικό περιβάλλον της εποχής δεν έμοιαζε σε τίποτα με εκείνο της Οδού Ονείρων, ούτε διέθετε το κατάλληλο πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί ένα έργο παρόμοιου διαμετρήματος.

«Πορνογραφία, είναι το υποκατάστατο της ερωτικής επικοινωνίας.
Πορνογραφία, είναι η πλαστογράφηση των λέξεων και των εννοιών.
Πορνογραφία, πραγματοποιούν τα κόμματα και οι πολιτικές παρατάξεις.
Πορνογραφία, είναι η δολοφονία του αθωου βλέμματος χιλιάδων παιδιών.
Πορνογραφία, είναι ένα παιχνίδι ευαισθησίας με λέξεις μουσική και χρώματα που περιγράφει ένα κόσμο απίθανο από τη Marilyn Monroe ως τη Rosa Luxemburg, από το Sherlock Holmes ως την Σαπφέτ Νοτερό (Σαπφώ Νοταρά), που περιβάλλει εσάς και εμένα. τους φίλους μας και τους εχθρούς μας, τον παραλογισμό μας και τη σοφία μας.» (σημείωμα του Μάνου Χατζιδάκι για την παράσταση)

Δ  Ι  Σ  Κ  Ο  Γ  Ρ  Α  Φ  Ι  Α
1 Vinyl, LP, Album ” Πορνογραφία ” 1982

ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ: Ο ΔΙΣΚΟΣ ΜΕ ΤΑ ΤΡΑΓΟΎΔΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Κύκλος τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι προερχόμενος από το μουσικό θέαμα που ανέβηκε στο θέατρο «Σούπερ Σταρ» με τραγουδιστές, ηθοποιούς, χορωδούς, χορευτές και μικρή ορχήστρα, σε σκηνοθεσία του συνθέτη. Οι στίχοι των τραγουδιών είναι των Νίκου Γκάτσου, Αρη Δαβαράκη, Μίνου Αργυράκη και του συνθέτη. Τραγουδούν: Βασίλης Λέκκας, Γιάννα Κατσαγιώργη, Ηλίας Λιούγκος, Μαριάνα Ευστρατίου-Παγκάκη, Έλλη Πασπαλά.

Παρ’ όλη την εμπορική της αστοχία, η “Πορνογραφία” μας άφησε αξιόλογα μουσικά κομμάτια ως παρακαταθήκη, μεταξύ των οποίων η “Μπαλάντα Των Αισθήσεων Και Των Παραισθήσεων” και το “Έλα Σε Μένα” σε πρώτη εκτέλεση από τον Βασίλη Λέκκα, αλλά και η “Παναγία Των Πατησίων” από τη Γιάννα Κατσαγιώργη. Ερμηνεία-σταθμός και αυτή της Σαπφώς Νοταρά, η οποία στο κομμάτι “Στην Οδό Του Μπλαμαντώ” απαγγέλλει στίχους από το ομώνυμο ποίημα του Ζαν-Πωλ Σαρτρ σε απόδοση του Αλέξη Σολωμού. Το τραγούδι γράφτηκε το 1944 από τον Σαρτρ πάνω σε μουσική του Γάλλου, ουγγρικής καταγωγής, συνθέτη Joseph Kosma. Το τραγούδησε πρώτη η θρυλική Ζυλιέτ Γκρεκό το 1950.

2 Vinyl, LP, Album ” Ζωντανές Ηχογραφήσεις ” 1987

Ο Γιώργος Νταλάρας πρωτοτραγουδησε αυτο το τραγουδι στο ΠΕΡΟΚΕ το 1984 και το εκανε αμεσως τεραστια επιτυχια.

3 Vinyl, LP, CD «Cancons de la Mediterrania» 1990

Ζωντανή ηχογράφηση από την συναυλία συμμετοχής του ΓΙΩΡΓΟΥ ΝΤΑΛΑΡΑ στο 6ο φεστιβάλ Μεσογειακού τραγουδιού, στο Parc de la Mar στην Palma de Mallorca στις 8 Ιουλίου 1989 που κυκλοφόρησε το 1990 στην Ισπανία, από την RNE (Radio Nacional De Espana / Εθνική Ραδιοφωνία της Ισπανίας), με τίτλο «Cancons de la Mediterrania».
Όπως βλέπετε στο εξώφυλλο, το πρώτο από τα ονόματα είναι του Γιώργου Νταλάρα, ο οποίος συμμετείχε στο Φεστιβάλ, εκπροσωπώντας την Ελλάδα. Ένα από τα τραγούδια που ακούστηκαν με τη φωνή του και συμπεριλήφθηκε στο δίσκο, ήταν η περίφημη «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» («Σαν παλιό σινεμά»), σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι σε στίχους του Άρη Δαβαράκη, αναπόσπαστο κομμάτι των συναυλιών του ερμηνευτή, εκείνη την εποχή.

ΑΡΗΣ ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ: Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΕΚΚΑΣ
Η γνωριμία και η συνεργασία του με τον Μάνο Χατζιδάκι και η πρώτη συνάντηση του Μάνου με το Βασίλη Λέκκα. (αποσπάσματα από μια συνέντευξη ποταμός του Αρη Δαβαρακη στον Αντώνη Μποσκοΐτη 21-11-19 στο Κουτί της Πανδώρας)
– Ας πάμε τώρα στο Τρίτο Πρόγραμμα. Μπαίνετε το 1977, αν δεν κάνω λάθος.
– Προερχόμουν από μια άλλη πόλη και κανείς δεν γνώριζε τον Χατζιδάκι απ’ τους δικούς του. Προσωπικά εννοώ, γιατί το ΄62, όταν ήρθαμε στην Ελλάδα, ένα χρόνο πριν εγκατασταθούμε μόνιμα, το πρώτο θέατρο που με πήγε η μάνα μου, ήταν η «Οδός Ονείρων». Έτυχε η πρώτη φίλη που έκανα εδώ να είναι η Φρόσω Ράλλη και παράλληλα η Εμμανουέλα Παυλίδου, η οποία ως γνωστόν συνδεόταν με τη Μελίνα. Μια μέρα καθόμασταν με τον Τάσο Μελετόπουλο και τη Μανουέλα στην τωρινή Λυκόβρυση, στην πλατεία Κολωνακίου. Η Μελίνα έμενε Αναγνωστοπούλου, λίγο παραπέρα. Κατέβαινε λοιπόν για να πάει στου Φλόκα, όπου θα συναντούσε τον Χατζιδάκι και τον Λειβαδά για μια θεατρική παράσταση, που τελικά δεν έγινε ποτέ. Τη σταματήσαμε: «Που πας;»…«Πάω να συναντήσω τον Χατζιδάκι, ένα ραντεβού επαγγελματικό και φιλικό»…Η Μανουέλα τον ήξερε ήδη τον Χατζιδάκι, αλλά πεταγόμαστε ο Τάσος κι εγώ: «Θέλουμε να γνωρίσουμε τον Χατζιδάκι, κάνε κάτι, πάρε μας μαζί σου»! Μας κάνει η Μελίνα: «Σκάστε, αποκλείεται, έχω δουλειά». Και αμέσως: «Να σας προτείνω, όμως, κάτι; Κάντε το βλάκα και περάστε από Πανεπιστημίου, μπροστά απ’ του Φλόκα. Κάντε ότι με είδατε και θα σας φωνάξω στο τραπέζι μέσα». Το κάναμε, ακριβώς όπως μας το’πε! Εγώ τότε δούλευα στην Κολυμβητική Ομοσπονδία Φιλάθλων που με είχε βάλει ο πατέρας μου για να βγάζω κάνα φράγκο και απ’ τα απογεύματα δούλευα στον Οργανισμό Λαμπράκη, επί της Χρήστου Λαδά, κάνοντας μεταφράσεις. Άμισθος, για να μάθω.

Μάνος Χατζιδάκις, Μαρία Φαραντούρη και Βασίλης Λέκκας στο κηποθέατρο Νίκος Καζαντζάκης στο Ηράκλειο Κρήτης τον Αύγουστο του 1980.

– Σας συμπάθησε αμέσως ο Χατζιδάκις;
– Με ρωτάει «Τι κάνεις εσύ;», του λέω «Άστε τα, χάλια, αυτό κι αυτό». Μου έδωσε ένα χαρτί με πέντε -έξι τηλέφωνα απάνω. «Αν προς τον Σεπτέμβριο διαβάσεις στην ”Καθημερινή” ότι ο Χατζιδάκις αναλαμβάνει το Τρίτο Πρόγραμμα, θα μου τηλεφωνήσεις αμέσως». Αυτά ήταν τα λόγια του και, πράγματι, έτσι έγινε! Εγώ έπαιρνα την «Καθημερινή» και διάβασα ότι ο Μάνος Χατζιδάκις μόλις ανέλαβε το Τρίτο Πρόγραμμα. Τηλεφωνώ στη μάνα μου και της λέω: «Μαμά, άνοιξε το συρτάρι μου και διάβασε μου τα τηλέφωνα από’να χαρτί που έχω μέσα»…«Καλά, όταν έρθεις, κάντο εσύ, βιάζομαι τώρα»…Επέμεινα και μου τα έδωσε. Πήρα αμέσως τηλέφωνο και βγήκε μια κυρία Καστρινάκη, η γραμματέας του Μάνου, «Ποιος είστε;» με ρωτάει, «Παίρνω εκ μέρους της Μελίνας Μερκούρη» απαντώ – θράσος που τό’χα κι εγώ…Με συνδέει. Λέω του Χατζιδάκι: «Ειμ’ αυτός που’χε έρθει στου Φλόκα και του δώσατε τα τηλέφωνα»…«Α, έλα απάνω να μιλήσουμε»…«Δεν μπορώ τώρα, είμαι στη δουλειά μέχρι τις δυόμισι»…«Ποια δουλειά; Πες τους ότι είσαι άρρωστος και φύγε»! «Δεν μπορώ» απαντάω, «παίρνω ένα μισθό από κει που τον έχω ανάγκη»…«Καλά, πες τους τότε ότι παραιτείσαι, σήκω φύγε κι έλα εδώ»! Πάω αμέσως στον διευθυντή μου, ο οποίος συμβολικά ονομαζόταν Ελεύθερος, και του είπα ότι κάτι σοβαρό μου έτυχε. Πήρα ταξί, ανέβηκα στην ΕΡΤ και στο γραφείο του Χατζιδάκι, που μου πρότεινε να δουλέψω κοντά τους. Δεν ήξερα τίποτα από ραδιόφωνο! Μου λέει «Μεταφράσεις δεν κάνεις στου Λαμπράκη; Ε κι εμείς θα κάνουμε ένα μεταφραστικό εδώ για τα εξώφυλλα των δίσκων»!
– Κάτι τέτοιο είχε πει και στον Γιώργο Μητρόπουλο, να μεταφράζει τα σημειώματα στα οπισθόφυλλα και τα ένθετα των δίσκων.
– Αλίμονο, λύσεις να βρίσκουμε να χώνουμε κόσμο σε δουλειές, αυτός ήταν ο Μάνος! Μόνο 15 άτομα μπορούσε να προσλάβει σύμφωνα με τον Καραμανλή και μέσα σ’ αυτούς τους 15 ήμασταν εγώ, ο Μητρόπουλος, η Ελένη Καραΐνδρου, ο Κυπουργός, η Πλάτωνος, ο Κοντογεωργίου και κάποιοι άλλοι. Η Μαριανίνα και η Βλάχου, επίσης, από το team της «Λιλιπούπολης». Εγώ, στο μεταξύ, δεν ήθελα να χάσω τη δουλειά μου, πρότεινα να ανεβαίνω στο Τρίτο τα απογεύματα για να μαθαίνω. «Πόσα παίρνεις εκεί;» με ρωτάει ο Χατζιδάκις. «14.000 δραχμές, που τις έχω ανάγκη» απαντάω. Φωνάζει την Καστρινάκη: «Φτιάξε τα χαρτιά του κ. Δαβαράκη, απ’ αύριο θα τον έχουμε κοντά μας με 18.000 δραχμές το μήνα»! Τότε ήταν που πίστεψα ότι ζούσα ένα παραμύθι, αφού τα λεφτά ήταν απίστευτα καλά, χώρια κάτι έξτρα που βγάζαμε από παραγωγές και εκπομπές.

Βασίλης Λέκκας με τον Μάνο Χατζιδάκι και τη Μαρία Φαραντούρη στην πρώτη παρουσίαση της «Εποχής της Μελισσάνθης» στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά το 1980

– Φαντάζομαι σε πόσες θρυλικές ηχογραφήσεις θα υπήρξατε μάρτυρας.
– Αργότερα αυτό. Στις αρχές, με δοκίμαζαν σε διάφορα πράγματα. Επειδή είχα καλή προφορά λόγω Αλεξάνδρειας στα αγγλικά και γαλλικά, είχα καλή άρθρωση και αξάν στα ονόματα διαφόρων συνθετών και μαέστρων, όπως και μια καλή ραδιοφωνική φωνή. Άρχισα να χώνομαι σε παραγωγές άλλων μέχρι που ο Χατζιδάκις μου ζήτησε να κάνω μια δική μου καθημερινή εκπομπή, την οποία κάναμε πάλι μαζί με τον Τάσο Μελετόπουλο, τη Μαρίκα Τζιραλίδου, που δεν ζει πια, και τον Γιώργο Ευσταθίου, που μας βοηθούσε με τις συνεντεύξεις. Ήταν σχεδόν live η εκπομπή, μεταδιδόταν 10 με 11 το πρωί. Πηγαίναμε απ’ τις 8 το πρωί εκεί κι ενώ γράφαμε ακόμα το δεύτερο μέρος, μεταδιδόταν το πρώτο. Θυμάμαι έντονα το πράσινο φως που μας είχε δώσει ο Χατζιδάκις. Η εκπομπή λεγόταν «Τα καθημερινά» και άρεσε, είχε πάρει καλές κριτικές. Έγραψε η Βλάχου γι’ αυτήν, ασχέτως αν μετά της επιτέθηκα! Αυτό που’χε γράψει, τό’χε διαβάσει κι η μάνα μου, θυμάμαι. Ένα πολύ ωραίο κομμάτι είχε γράψει κι η Μαρία Παπαδοπούλου στα «Νέα». Επειδή, λοιπόν, η εκπομπή πήγαινε καλά, είχαμε τη δυνατότητα να τηλεφωνάμε στον Ελύτη και να του λέμε: «Κύριε Ελύτη, είμαστε από το Τρίτο του Μάνου Χατζιδάκι και θέλουμε μία συνέντευξη». Δεν ήταν το ίδιο αν έλεγα «Είμαι ο Άρης Δαβαράκης», σκέτο. Πηγαίναμε και τους γράφαμε με το Nagra και μάλιστα παίζαμε αποσπάσματα τους μόνο, μαζί με τραγούδια, να μην κουράζεται ο κόσμος. Δεν έχω τίποτα απ’ αυτές τις εκπομπές σήμερα! Τίποτα! Ούτε μια φωτογραφία με τον Χατζιδάκι δεν έχω! Έτσι, «φιλοξενήσαμε» ανθρώπους σαν τον Κουν, τη Λούλα Αναγνωστάκη, τον Ρίτσο, τον Ελύτη, ποιητές, ζωγράφους, σκηνοθέτες. Με μερικούς απ’ αυτούς εγώ απέκτησα μεγαλύτερη οικειότητα: Με τον Χορν, τον Τσαρούχη, τη Λαμπέτη, τον Ντασέν…
– Αληθεύει ότι εσείς τραβήξατε τον Χατζιδάκι μαζί με τη Μελίνα στου Φλωρινιώτη, όπου και έκανε τη διαβόητη εκπομπή του;
– Ήμασταν ένα βράδυ στο εστιατόριο «Remezzo» του Μάκη του Ζουγανέλη, στη Χάριτος. Η Μελίνα έτρωγε με την παρέα της εκεί, το ήξερα και πέρασα κι εγώ να φάω μαζί τους μετά το Τρίτο Πρόγραμμα. Με θέλανε για παρέα. Η Μελίνα άρχισε να λέει τα δικά της μετά από μια ηλικία και μετά, του στυλ «Δεν γίνεται τίποτα σ’ αυτή την πόλη» κλπ. Της λέω «Πως δεν γίνεται; Επειδή εσύ δεν τα ξέρεις; Στον Φλωρινιώτη, ας πούμε, γίνεται χαμός». Τσιμπάει η Μελίνα: «Α, ωραία, πάμε απόψε;» Με στέλνει να τηλεφωνήσω του Χατζιδάκι: «Πήγαινε πάρε τον Μάνο και ρώτα τον αν θέλει να περάσουμε να τον πάρουμε για τον Φλωρινιώτη». Τέτοια οικειότητα δεν είχα με τον Μάνο, αλλά τέλος πάντων το έκανα, αφού ήταν εκ μέρους της: «Κύριε Χατζιδάκι, συγγνώμη για την ώρα, αλλά είμαι με τη Μελίνα, την Μανουέλα και τη Ζήκα Αλλαμανή και θέλουν να πάμε στον Φλωρινιώτη. Αν θέλατε να έρθετε κι εσείς…» Ο Μάνος κάνει: «Αριστούργημα! Έχετε αυτοκίνητο; Περάστε να με πάρετε»! Έτσι βρεθήκαμε να μπαίνουμε στου Φλωρινιώτη πέντε άτομα, όπου γινόταν το σώσε! Βέβαια, με το που μας βλέπουν, αδειάζουν το κεντρικό τραπέζι και μας βάζουν μπροστά – μπροστά. Εκεί, ως γνωστόν, τραγουδούσε ο Βασίλης Λέκκας!

– Ναι, μου τό’χε πει ο Γιάννης Φλωρινιώτης σε δική του συνέντευξη, ο Λέκκας τραγουδούσε Νταλάρα, Κουγιουμτζή, τέτοια.
– Δεν ξέρω, δεν θυμάμαι τι τραγουδούσε, πάντως εκεί ήταν ο Λέκκας κι εκεί τον πρωτοείδε ο Χατζιδάκις. Μόλις τον είδε και τον άκουσε, «φσσστ μπόινγκ» ο Χατζιδάκις, που λέμε! Να μου λέει εμένα: «Άρη, σε παρακαλώ, πήγαινε πίσω και πάρε τα τηλέφωνα των παιδιών να τα φέρουμε στο Τρίτο για συνέντευξη». Εγώ να λέω: «Μη με βάζετε, κύριε Χατζιδάκι, να πω τέτοια»…Τον έβλεπα όμως πολύ επίμονο, σαν πρώτη φορά νά’θελε κάτι τόσο πολύ! «Καλά» μου λέει, «πήγαινε τότε στον Φλωρινιώτη να έρθει με το team του να του κάνουμε αφιέρωμα»!
– Συγγνώμη, αλλά αν καταλαβαίνω καλά, μου λέτε και αποκαλύπτεται έτσι για πρώτη φορά πως η αιτία πίσω απ’ την εκπομπή με τον Φλωρινιώτη δεν ήταν να προκαλέσει ο Μάνος Χατζιδάκις, αλλά να γνωρίσει τον Βασίλη Λέκκα!
– Ακριβώς αυτό έγινε! Ούτε συζήτηση! Βεβαίως και η αιτία ήταν ο Λέκκας, δεν θα καλούσε ο Μάνος τον Φλωρινιώτη στο Τρίτο Πρόγραμμα για κανένα άλλο λόγο. 100%! Σου λέει: «Μια ωραία λύση για να γνωρίσω τον μικρό – κάτω από τα 20 τότε ο Βασίλης – είναι να καλέσω όλη την ομάδα του Φλωρινιώτη!

– Θυμάστε και τις αδελφές Γαρμπή εκεί, στο μπαλέτο;
– Όχι, δεν τις θυμάμαι, να πω την αλήθεια. Ήρθε ο Φλωρινιώτης με την ομάδα του, πράγματι, κι από κει και πέρα it’s all history! Πρέπει να έγινε το ’78 – ’79, γιατί η Μελίνα δεν ήταν ακόμη υπουργός, ΠΑΣΟΚ δεν είχαμε, δεξιά κυβερνούσε. Μάλλον το ’79 αν υπολογίσουμε πως ο Λέκκας πρωτοεμφανίστηκε στην «Εποχή της Μελισσάνθης» του Χατζιδάκι, ένα χρόνο αργότερα. Τότε το ’79 θα ήταν, σίγουρα. Είχε κριτήριο ο Μάνος, όμως! Ο Βασίλης είναι ένας σπουδαίος τραγουδιστής που σφράγισε το χατζιδακικό έργο και που με μένα προσωπικά συνδέεται άρρηκτα, εφόσον τραγούδησε τη «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» σε δικούς μου στίχους. Του χρωστάω, όπως χρωστάω πολλά και στον Νταλάρα που το είπε λίγο αργότερα από συναυλία και το έστειλε στα 500.000 κομμάτια!
– Ποιοι ήταν οι πρώτοι στίχοι σας, λοιπόν, που μελοποίησε ο Χατζιδάκις;
– Δεν μελοποίησε ποτέ ο Χατζιδάκις στίχους μου, εγώ έγραφα πάνω σε μουσικές του. Η πραγματική μας συνεργασία ξεκίνησε με τις «Μπαλάντες της οδού Αθηνάς», όταν μου είπε ότι ήθελε να ανεβάσει στην Πλάκα το έργο σαν μια καθαρά μουσική παράσταση. Παράλληλα, συγχρόνως σχεδόν, ετοίμαζε την «Πορνογραφία». Μπορεί να σας φαίνεται περίεργο, αλλά ενώ τα έζησα αυτά, έκανα αλλού focus τότε, στις παρέες μου και στις αγάπες μου. Ούτε κατά διάνοια δεν ήξερα τι συμβαίνει, απλά ήξερα ότι συνεργάζομαι με τον Μάνο Χατζιδάκι και έπρεπε να κάνω το καλύτερο με την επιθυμία να τελειώσει γρήγορα για να πάω να βρω τους φίλους μου. Σχεδόν όλα τα τραγούδια μας γράφτηκαν πάνω σε ήδη υπάρχουσες μελωδίες του Μάνου.

Βασίλης Λέκκας: Για το Μάνο Χατζιδάκι
……..- Όταν αναπολείς τον Μάνο Χατζιδάκι, τι θυμάσαι εντονότερα από εκείνον;
– Δεν τον αναπολώ. Για μένα είναι ένα πρόσωπο που κάνω διάλογο.
– Σε ποια φάση της πορείας του τον θυμάσαι όταν τον σκέφτεσαι;
– Στη συναυλία που είχαμε κάνει το ‘83 στην Κοζάνη και ήμασταν γύρω στα δεκαπέντε άτομα στη σκηνή, ορχήστρα και τραγουδιστές. Όταν ήταν να ξεκινήσουμε έρχεται ένας από την παραγωγή και μας λέει ότι δεν έχουμε καθόλου κοινό. Ο Χατζιδάκις του λέει: «υπάρχει ένας; εάν υπάρχει ένας εμείς θα παίξουμε». Όταν βγήκαμε να τραγουδήσουμε ήταν από κάτω είκοσι ένα άτομα και ο Χατζιδάκις έδωσε μια από τις ωραιότερες συναυλίες του.
Μετά από δέκα χρόνια πάμε με τον Σπάθα να παίξουμε στον ίδιο χώρο. Μέσα έβραζε το σύμπαν και παίξαμε κιθάρα-φωνή. Όταν βγήκα λοιπόν είπα στο κοινό «Χαίρομαι πάρα πολύ που είστε εδώ αλλά τι κρίμα που χάσατε πριν δέκα χρόνια μια τρομερή συναυλία του Μάνου Χατζιδάκι». Σηκώθηκε τότε ένας από το κοινό και είπε «Βασίλη, είμαστε και οι είκοσι ένας εδώ». Εκείνη τη στιγμή είπα μέσα μου θα βγαίνω και θα παίζω πάντα, είτε είναι ένας είτε εκατό…(απόσπασμα από μια συνέντευξη στο www.in.gr 20 Μαΐου 2021) ΠΗΓΕΣ: www.discogs.com, https://diskovolos58.blogspot.com, www.ogdoo.gr, https://stixoi.info, www.lavart.gr, https://katerinatoraki.blogspot.com, https://synodhporoi.blogspot.com, www.documentonews.gr, www.in.gr, http://vasilislekkas.com

” Όταν οι λέξεις έρχονται σ’ επαφή μ’ αυτό που λέμε Μουσική, πριν απ’ όλα λιποθυμούν, ξαπλώνουν, παραδίδονται και χάνουν κάθε από φυσικού τους ενέργεια, κίνηση, ζωή. Κι ύστερα αρχίζει η περιπέτεια της μελωδίας “. Μάνος Χατζιδάκις

ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ τα τραγούδια ανήκουν σε όποιον τα έχει ανάγκη